Niks meer missen?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
De geschiedenis van de UvA
De geschiedenis van de UvA
De UvA is al vele eeuwen oud. Het begon allemaal in 1632 als Athenaeum Illustre, totdat de UvA pas echt de UvA werd in 1877.
tijdlijn
podcast

Gijsbert van Tienhoven (1869): oud-hoogleraar die Athenaeum Illustre verhief tot universiteit

23 juni 2026 - 07:30
De Folia-podcastserie over de geschiedenis van de UvA
In de vijftiende en laatste aflevering van De Illustere Universiteit groeit het Athenaeum Illustre uit tot de Universiteit van Amsterdam. Dankzij de politieke daadkracht van oud-hoogleraar rechtsgeleerdheid Gijsbert van Tienhoven (1841-1914) én de nieuwe Wet op Hoger Onderwijs uit 1876 wist A...
podcast

Aletta Jacobs (1876): de eerste vrouwelijke student aan het Athenaeum Illustre

2 juni 2026 - 07:45
De Folia-podcastserie over de geschiedenis van de UvA
In de veertiende aflevering van De Illustere Universiteit gaat de eerste vrouw aan het Athenaeum Illustre studeren. Het is Aletta Jacobs (1854-1929). Vanuit het Groningse Sappemeer verhuisde ze speciaal voor haar artsenexamen naar Amsterdam. Voor het eerste examenonderdeel slaagde ze, maar ze kwam w...
podcast

David Jacob van Lennep (1799): paradepaardje van het Athenaeum die door ontgroeningen zijn colleges staakte

19 mei 2026 - 07:45
De Folia-podcastserie over de geschiedenis van de UvA
In de dertiende aflevering van De Illustere Universiteit worden de ontgroeningen te veel voor David Jacob van Lennep (1774-1853). De hoogleraar Latijn en Grieks raakt steeds vaker in conflict met de ontgroeningspraktijken van ouderejaarsstudenten. Gevolg: Van Lennep treedt af als hoogleraar. 
actueel

Met de opheffing in 1941 liet het Amsterdamse corps zien dat je ‘nee kon zeggen tegen de Duitsers’

1 mei 2026 - 11:30
Dispuutsgenoten in het Viator dispuutshuis in de oorlogsjaren.
Op 4 mei denken we terug aan de oorlogsjaren. De ontbinding van het Amsterdamse studentencorps in 1941 laat zien dat studenten het voortouw namen in het verzet tegen de Duitse bezetter. ‘Dat viel zelfs de Duitsers op.’
podcast

Gerardus Vrolik (1796): hoogleraar verloskunde die een anatomische collectie naliet, verbonden met wetenschappelijk racisme

28 april 2026 - 07:45
De Folia-podcastserie over de geschiedenis van de UvA
In de twaalfde aflevering van de Illustere Universiteit wordt het Athenaeum Illustre een bijzondere collectie nagelaten. Het is de anatomische verzameling van Vader Gerard en zijn zoon Willem Vrolik. De verzameling wordt wereldberoemd, maar kent ook een directe link met wetenschappelijk racisme.&nbs...
actueel

De vrijgevochten UvA-vakgroep homostudies plaveide de weg voor het homohuwelijk

1 april 2026 - 07:45
De vrijgevochten UvA-vakgroep homostudies plaveide de weg voor het homohuwelijk
Op 1 april 2001 gaven vier homostellen elkaar in Amsterdam het jawoord. Het was een wereldprimeur. Maar voor Amsterdam voelde het wellicht als een logische stap: aan de UvA was een vakgroep homostudies al anderhalf decennium bezig met ‘de uitdoktering van de homoseksueel’. Deze acad...
podcast

Mattheus Soeten (1709): de laatste geleerde die het Athenaeum Illustre overeind hield

3 maart 2026 - 10:00
De Folia-podcastserie over de geschiedenis van de UvA.
In de achtste aflevering van De Illustere Universiteit belandt het Athenaeum Illustre op een dieptepunt. De Illustere school werd begin 18e eeuw door bezuinigingen hard getroffen. Leerstoelen verdwenen en het onderwijs viel bijna stil. Maar Mattheus Soeten, slechts een lector zonder graad, hield de ...
podcast

Gerbrand van Leeuwen (1686): de eerste theoloog aan het Athenaeum Illustre die geloofstwisten wist te sussen

17 februari 2026 - 07:00
De Folia-podcastserie over de geschiedenis van de UvA.
In de zevende aflevering van De Illustere Universiteit stelt het Athenaeum Illustre haar eerste hoogleraar in de theologie aan: Gerbrand van Leeuwen (1643-1721). Met de oprichting van de theologische faculteit kreeg het Athenaeum de allure van een kleine universiteit, wat een hoogtepunt in de geschi...
actueel

75 jaar Esperanto aan de UvA: een taal van vrede ‘die relevanter is dan ooit’

30 januari 2026 - 08:00
Esperanto
Nergens anders in Europa is Esperanto zo populair als aan de UvA. De kunsttaal werd ooit bedacht om vrede te prediken en grenzen te doorbreken. In het huidige tijdsgewricht van geopolitieke spanningen en groeiend nationalisme, is de taal dan ook relevanter dan ooit, stelt bijzonder hoogleraar Espera...
podcast

Frederik Ruysch (1685): de macabere anatoom die menselijke en dierlijke resten tentoonstelde

27 januari 2026 - 08:00
De Folia-podcastserie over de geschiedenis van de UvA.
In de zesde aflevering van De Illustere Universiteit duiken we in het leven van een van de beroemdste anatomen van de 17e eeuw: Frederik Ruysch (1638-1731). Hij stond bekend om zijn macabere manier van het prepareren van het menselijk lichaam. Maar wat weinig mensen weten is dat deze geleerde o...
actueel

Van klein schooltje naar grootste universiteit van Nederland: de UvA bestaat 394 jaar

14 januari 2026 - 12:10
Van klein schooltje naar grootste universiteit van Nederland: de UvA bestaat 394 jaar
Donderdag wordt de 394ste verjaardag van de UvA gevierd. Maar hoe is het ook alweer allemaal begonnen met de universiteit in Amsterdam? De Folia-podcast De Illustere Universiteit duikt in het verleden en rakelt op hoe het schooltje uit 1632 uitgroeide tot de grootste universiteit van Nederland.
podcast

Blasius (1660): grondlegger van geneeskundeonderwijs die pronkte met andermans veren

6 januari 2026 - 08:00
De Folia-podcastserie over de geschiedenis van de UvA.
In de vijfde aflevering van De Illustere Universiteit duiken we in het leven van Gerardus Leonardus Blasius, de arts die de kiem legde voor het moderne academische geneeskundeonderwijs vandaag de dag. Maar hij stond niet alleen bekend om zijn onderwijsinnovaties, maar ook om vormen van plagiaat.&nbs...
wetenschap

Eindelijk een vrouwenportret in Agnietenkapel? Jaar na studentenvoorstel geen verandering

18 december 2025 - 15:04
De gehoorzaal in de Agnietenkapel met de 38 schilderijen uit de Van Papenbroeck-collectie.
In de Agnietenkapel hangt geen enkele portret van een vrouw of van iemand van kleur. Wel hangen er in de gehoorzaal, waar jaarlijks bijna zevenhonderd promovendi promoveren, 38 portretten van oude, witte mannen. Precies een jaar nadat UvA-studenten een voorstel deden voor een nieuwe inrichting van d...
actueel

Marie du Saar was de eerste vrouw die aan de UvA promoveerde

3 december 2025 - 08:00
Marie du Saar omstreeks 1886
Marie du Saar (1860-1955) was de eerste vrouw die aan de UvA promoveerde én de eerste vrouwelijke medisch specialist in Nederland. Toch is haar naam vrijwel uit het collectieve geheugen verdwenen en bestaan er nogal wat misverstanden rondom de wetenschapster. Historicus Tineke van Loosbroek w...
podcast

Alexander Morus (1653): de hoogleraar kerkhistorie die zijn status verspeelde met hoerenloperij

2 december 2025 - 08:00
De Folia-podcastserie over de geschiedenis van de UvA
In de derde aflevering van De Illustere Universiteit volgen we het leven van Alexander Morus. Een welbespraakte hoogleraar kerkgeschiedenis die in Amsterdam werd binnengehaald als redder van een leerstoel, maar zijn reputatie langzaam zag afbrokkelen door schandalen en conflicten.
podcast

Hortensius (1634): de wiskundige die in voetsporen trad van Galilei maar werd vergeten

18 november 2025 - 08:30
De nieuwe Folia-podcastserie over de geschiedenis van de UvA.
In de tweede aflevering van De Illustere Universiteit volgen we het leven van Martinus Hortensius, de jonge sterrenkundige die in Amsterdam in de voetsporen trad van Copernicus en Galilei. Zijn verhaal begint met grote idealen en eindigt in teleurstelling.
actueel

Prominente Amsterdammers maken plaats voor koloniaal verleden in vernieuwde canon

13 november 2025 - 12:39
Gezicht op de binnenplaats van het Oost-Indisch huis aan de Kloveniersburgwal rond 1800.
Hoe werd Amsterdam de stad die het is? Dat legt de Canon van Amsterdam uit in verhalen en gebeurtenissen. Ter gelegenheid van 750 jaar Amsterdam ging de canon op de schop. Welke verhalen bleven, welke kwamen erbij en waarom? Een commissie van experts onder leiding van UvA-historicus Paul Knevel bemo...
actueel

Koloniaal verleden UvA | Vooronderzoek schetst betrokkenheid bij slavernij

7 november 2025 - 18:00
De voormalige VOC-zaal in het Bushuis/Oost-Indisch huis, inmiddels bekend als de Kartini-zaal.
De UvA was betrokken bij kolonialisme en slavernij in haar onderzoek en onderwijs. Dat blijkt uit het vooronderzoek naar het koloniale en slavernijverleden van de UvA, uitgevoerd door het NIOD. Vandaag werd het rapport overhandigd aan het College van Bestuur.
podcast

Vossius en Barlaeus (1632): hoe Amsterdam het academische monopolie van Leiden tartte

4 november 2025 - 08:00
Folia start een nieuwe podcastserie over de geschiedenis van de UvA.
In de gloednieuwe Folia-podcast De Illustere Universiteit duiken we in de geschiedenis van de UvA. In deze eerste aflevering worden twee geleerden uit Leiden, Vossius en Barlaeus, gepolst voor een schooltje in Amsterdam, het Athenaeum Illustre. Tot op het laatste moment probeerde Leiden de stichting...
actueel

Folia start nieuwe podcastserie over ‘illustere universiteit’

31 oktober 2025 - 10:00
Folia start een nieuwe podcastserie over de geschiedenis van de UvA.
Na onze podcastseries ‘De tijd van je leven’, ‘Vraag 2’ en ‘Smoor’ staat vanaf komende week een nieuwe Folia-podcastserie op het programma. Dit keer over de illustere universiteit, een serie over de geschiedenis van de UvA. Vijf vragen aan Folia’s podcastmak...
actueel

Een ode aan Amsterdamse denkers

6 oktober 2025 - 12:43
Een ode aan Amsterdamse denkers
Amsterdam is bezaaid met straatnamen die een eerbetoon vormen aan denkers, uitvinders en wetenschappers. Met name in Amsterdam-Oost vind je er veel. Folia licht drie Amsterdamse wetenschappers uit.
actueel

UvA-studenten redden honderden Joodse kinderen in WO II

28 april 2025 - 10:06
Hollandsche Schouwburg
Als eigen baby in hun kinderwagen of simpelweg aan de hand: Amsterdamse studenten smokkelden honderden Joodse kinderen naar onderduikadressen. Onderzoekster Anna Boogaard schrijft een boek over deze verzetsvrouwen.
actueel

Van het Athenaeum Illustre tot ‘hoofdstedelijk chauvinisme’; welke rol speelde de UvA in 750 jaar Amsterdam?

6 januari 2025 - 13:45
Het Athenaeum Illustre aan de Oudezijds Voorburgwal in 1723
In oktober bestaat Amsterdam 750 jaar, en dat wordt groot gevierd. Door de jaren heen is de UvA een belangrijke factor in de stad geweest; van de oprichting van voorloper Athenaeum Illustre, tot de plek waar demonstranten samenkomen om zich uit te spreken over maatschappelijke thema’s. Hoe ver...
actueel

UvA gaat eigen koloniaal verleden laten onderzoeken

9 maart 2023 - 16:15
De Agnietenkapel aan de Oudezijds Voorburgwal. Hier was het Athenaeum Illustre, de voorloper van de UvA, gevestigd.
De UvA gaat komend voorjaar een groot onderzoeksproject starten waarbij haar eigen betrokkenheid bij het Nederlandse koloniale en slavernijverleden onderwerp van onderzoek zal zijn. Het onderzoek zal door een nog nader te bepalen ‘onafhankelijk en gerenommeerd instituut’ met deskundighei...
Doe mee:
Help ons het dossier up to date te houden, draag bij aan dit dossier.
website loading