UvA’ers starten school voor evolutionair biologen in Oekraïne
Sinds de inval van Rusland in Oekraïne wordt ook de wetenschap geraakt door de oorlog. Tien onderzoekers, onder wie UvA-bioloog Oleksandr Maistrenko, startten daarom een tweejaarlijks programma voor evolutionair biologen in Oekraïne. ‘Wetenschap werkt uiteindelijk het beste als je ook over landsgrenzen heen ideeën kunt uitwisselen.’
Al meer dan vier jaar duurt de grootschalige oorlog in Oekraïne. Naast de ravage die de oorlog aanricht in het land ondervindt ook de wetenschap de gevolgen. Veel Oekraïense wetenschappers raakten hun onderzoeksfaciliteiten en financiering kwijt, gingen het leger in, moesten vluchten naar veiligere regio’s of zelfs het land verlaten. Onderzoek dat wel nog plaatsvindt gaat minder snel. Door uitval van de stroom kunnen laboratoria niet altijd gebruikt worden en jonge mannelijke onderzoekers hebben te maken met reisbeperkingen omdat ze kunnen worden opgeroepen door het leger.
Fundamenteel
UvA-bioloog Oleksandr Maistrenko zag de aanwezigheid van evolutionair biologen op internationale conferenties afnemen. ‘Evolutionaire biologie is een fundamenteel vakgebied, en het was altijd al moeilijk om daar financiering voor te krijgen in Oekraïne. Maar na het uitbreken van de oorlog is het nog veel moelijker geworden voor studenten en jonge wetenschappers om ook internationale ervaring op te doen in het werkveld. Zo kwamen we op het idee om een school voor evolutionair biologen op te richten, ín Oekraïne.’
Daarom startte Maistrenko samen met tien andere, voornamelijk Oekraïense, onderzoekers een school voor deze generatie evolutionair biologen: de Ukrainian School in Evolutionary Biology (USEB). Onlangs beschreven de onderzoekers in een publicatie in vakblad Nature Ecology & Evolution dat het behouden van vaardigheden van de volgende generatie Oekraïense wetenschappers ‘een van de meest urgente uitdagingen’ is.
Doel van de onderzoekers is om tweejaarlijks een vijfdaagse scholingsbijeenkomst te organiseren voor jonge Oekraïense biologen met internationale sprekers. In januari 2025 vond de eerste bijeenkomst plaats in Oezjhorod, een Oekraïense stad vlak bij de Slowaakse grens. De organisatie vond plaats samen met de Universiteit van Oezjhorod en de Karazin Kharkiv Nationale Universiteit. In totaal namen 168 studenten en jonge onderzoekers uit Oekraïne fysiek en online deel aan het programma en 44 uit het buitenland. ‘We hadden niet verwacht dat we gelijk zo’n internationaal publiek zouden aanspreken,’ zegt Maistrenko. ‘Maar dat is wel het doel. Wetenschap werkt uiteindelijk het beste als je ook over landsgrenzen heen ideeën uit kunt wisselen.’
Netwerk
En dus willen de onderzoekers de school verder uitbouwen. Maistrenko: ‘Naast de bijeenkomst in 2027 willen we ook maandelijks lezingen gaan organiseren. En de mogelijkheid bieden dat studenten en onderzoekers hun werk aan elkaar kunnen presenteren. Zo willen we een netwerk creëren waar evolutionair biologen ongedwongen kunnen samen komen om ideeën uit te wisselen over de wetenschap en daaromheen. Nu, maar zeker ook na de oorlog.’
