Coalitieakkoord: 1,5 miljard voor onderwijs en wetenschap
Met een structurele investering van 1,5 miljard euro in onderwijs en wetenschap worden de eerdere bezuinigingen teruggedraaid. Ook wil de coalitie weer inzetten op een internationale universiteit. Dat blijkt uit het coalitieakkoord ‘Aan de slag’ dat D66, CDA en VVD vanmiddag presenteerde. ‘Een historisch stap.’
Informateur Rianne Letschert, tevens bestuursvoorzitter van de Universiteit Maastricht, liet vanochtend al weten dat haar ‘academische hart’ blij was. Vanmiddag bleek waarom. Uit het regeerakkoord ‘Aan de slag’ van D66, CDA en VVD blijkt namelijk dat de bezuinigingen die al jaren boven het hoger onderwijs hangen zullen worden teruggedraaid met forse investeringen in onderwijs. Dit jaar komt er 1 miljard euro bij voor onderwijs en wetenschap, oplopend tot 1,5 miljard euro per jaar vanaf 2031. Daarmee komen de eerdere 400 miljoen euro bezuinigingen van het demissionaire kabinet te vervallen.
Internationale universiteit
De coalitie zet dus weer fors in op onderwijs en wetenschap en wil dat Nederlandse hogescholen en universiteiten ‘internationaal toonaangevend’ blijven. Om dat te bereiken willen de drie partijen ‘richting de Lissabon-doelstellingDe Lissabonstrategie is een actieplan van de Europese Unie om de meest op kennis gebaseerde economie ter wereld te worden bewegen’, dat betekent een investering van 3 procent van het bbp in publieke en private R&D-investeringen. Nederland loopt al jaren achter op dat doel.
Ook wil het kabinet toptalent aantrekken en een talentstrategie in het leven roepen om het juiste wetenschappelijke talent gericht te selecteren en voor Nederland te behouden. Universiteiten en hogescholen moeten ‘gericht meer mogelijkheden’ krijgen om internationaal toptalent aan te trekken, staat in het akkoord. De Toets Anderstalig Onderwijs (TAO) voor nieuwe opleidingen gaat van tafel en het huidige anderstalige aanbod blijft in stand.
Om controle te houden op de instroom van internationale studenten zullen er bindende bestuurlijke afspraken komen tussen de overheid en onderwijsinstellingen over de capaciteit van anderstalige opleidingen, waar nodig met een numerus fixus voor Engelstalige bachelors. De Wet Internationalisering in Balans blijft wel in stand en zal gebruikt worden om een numerus fixus vast te leggen voor studenten van buiten Europa (niet-EER) met de optie voor een noodfixus bij onverwacht hoge aanmeldingen.
Screeningswet
Verder zijn er plannen voor praktijkgericht onderzoek waarvoor de samenwerking tussen mbo-instellingen, hogescholen en universiteiten versterkt gaat worden. Daarnaast wil de coalitie valorisatie een prominentere plek geven en campussen versterken ‘als motoren voor startups, scale-ups en samenwerking tussen onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven’. Ook komt de screeningswet kennisveiligheid er, waar al eerder sprake van was. Die wet moet onderzoekers en PhD-studenten van buiten de Europese Unie die met Nederlandse kennis werken gaat screenen.
Studenten
Ook het leven van studenten moet aangenamer worden en hen voorbereiden op een ‘mooie toekomst’, zo formuleert de coalitie. De uitwonende beurs voor studenten gaat omhoog en er komt een bovengrens voor de rente van 2,5 procent. Ook komt er een wettelijk verplichte stagevergoeding.
En dan tot slot nog wonen. De drie partijen willen woningdelen makkelijker maken en de belemmeringen voor hospitaverhuur opheffen. Ook wordt ingezet op meer gedeelde woonvormen en minder studio’s. Daarnaast worden onderwijsinstellingen ‘meer verantwoordelijk’ voor voldoende huisvesting voor internationale studenten. Zij mogen daarbij ook huur vragen voor huisvesting.
 BodHoogleraarFMGFotoJeroenOerlemans_b4202a.jpg)
Of de plannen daadwerkelijk zullen worden uitgevoerd zal nog moeten blijken. D66, CDA en VVD vormen een minderheidskabinet en zullen dus bij elk wetsvoorstel steun moeten krijgen van één of meer oppositiepartijen in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. Informateur Letschert adviseerde de coalitie dan ook al gekscherend om een goed koffiezetapparaat te kopen.
Historische stap
Rens Bod, hoogleraar digital humanities en oprichter van actiegroep WOinActie is blij verrast en noemt de investeringen een ‘historische stap’. ‘Ik kon het eerst bijna niet geloven. Met de structurele investeringen van 1,5 miljard euro zijn we nog beter af dan de situatie met onderwijsminister Robbert Dijkgraaf in kabinet-Rutte IV. Niet alleen de wetenschap maar ook de Nederlandse samenleving knapt hiervan op. Dat geeft weer een beetje vertrouwen in de toekomst.’
Ontwaken wetenschappers dan nu uit een boze droom? ‘We hebben hier samen met medewerkers en studenten in het onderwijs keihard voor gevochten. Ruim een jaar geleden stonden we met 25.000 mensen op het Malieveld om te protesteren tegen de bezuinigingen. Ik realiseerde me toen wel: hier is breed gedragen steun voor. Dit laat zien dat demonsteren loont.’
Bod verwacht niet dat het moeilijk zal worden om de plannen door de Tweede en Eerste Kamer te loodsen, omdat oppositiepartij Groen-Links-PvdA de plannen ongetwijfeld zal steunen. Toch gaat WOinActie komend jaar niet achteroverleunen. Bod: ‘De grote vraag is nu, hoe gaan we dit investeren? Drie jaar geleden waren we teleurgesteld in de vorm van de investeringen: de starters- en stimuleringsbeurzen. Dat vonden wij een oneerlijke verdeling. Wij pleiten er ook nu weer voor om het geld over alle medewerkers te verdelen, waarna de medewerker zelf een goed plan kan maken om het geld te besteden.’
