Willemijn van Dolen | Waarom gezond eten meer is dan weten wat goed voor je is
Gezond eten is voor velen een klassiek goed voornemen, maar waarom lukt het dan zo zelden? Volgens columnist Willemijn van Dolen ligt dat niet alleen aan discipline, maar vooral aan wat eten voor jou betekent. ‘Wat probeer je eigenlijk te voeden: je lichaam, je relaties, je geweten, je behoefte aan plezier?’
Het begin van een nieuw jaar voelt steevast als een morele schone lei. We nemen ons voor meer te bewegen, minder te scrollen en, bijna zonder uitzondering, gezonder te eten. Minder suiker, meer groente, vaker koken. Toch blijkt elk jaar opnieuw hoe moeilijk het is die voornemens vol te houden. Dat is niet omdat we niet weten wat gezond is, maar omdat eten voor mensen veel meer betekent dan gezondheid alleen.
Recent onderzoek laat zien dat mensen heel verschillende betekenissen aan voedsel toekennen, en dat die betekenissen sterk samenhangen met hoe en wat we eten. Voor de een is eten in de eerste plaats brandstof: een middel om het lichaam optimaal te laten functioneren. Voor een ander draait eten vooral om gezelligheid, samen zijn en ritme in de dag. Weer anderen benaderen voedsel vanuit morele overtuigingen, zoals duurzaamheid of dierenwelzijn, of juist vanuit esthetiek: smaak, genot en verleiding. Er zijn ook mensen die eten vooral functioneel benaderen, met schema’s, etiketten en supplementen.
Verplichting
Belangrijk is dat die betekenissen per persoon verschillen. En precies die verschillen verklaren waarom goede voornemens zo uiteenlopend uitpakken. Twee mensen kunnen dezelfde intentie hebben, gezonder eten, maar vanuit een ander vertrekpunt handelen. Wie eten vooral ziet als sociaal en moreel geladen, blijkt vaker consequent gezond te eten dan iemand die gezondheid puur rationeel benadert. Gezond eten wordt dan geen verplichting, maar een manier om zorg te dragen voor jezelf, voor anderen en voor de wereld.
Wie eten vooral beleeft als esthetische ervaring vervalt sneller in indulgent gedrag: snacken, kant-en-klaarmaaltijden, eten ‘omdat het lekker is’. Dat hoeft niet negatief te zijn, maar het schuurt soms met gezondheidsdoelen. Het bekende spanningsveld tussen genieten en gezond leven blijkt dus minder een kwestie van discipline, en meer van betekenis.
Dat inzicht vraagt om een andere blik op goede voornemens. Misschien helpt het minder om jezelf nogmaals te beloven dat je ‘nu écht gezonder gaat eten’, en meer om te onderzoeken wat eten voor jou betekent. Welke waarden liggen onder je keuzes? Wat probeer je eigenlijk te voeden: je lichaam, je relaties, je geweten, je behoefte aan plezier?
Wie zijn voornemens verbindt aan die onderliggende betekenis, vergroot de kans dat ze blijven hangen. Gezonder eten wordt dan geen generiek voornemen, maar een persoonlijk verhaal. Op basis van het onderzoek is zelfs een korte online buikgevoel-test ontwikkeld die je helpt verkennen welk type eter je bent en welke motivaties jouw keuzes sturen. Niet als oordeel, maar als startpunt. Want misschien begint een goed voornemen niet met een dieet, maar met zelfinzicht.
