De nieuwe UB past functioneel, ruimtelijk en architectonisch perfect in de binnenstad
In zijn column van vorige week betoogt Nikola Edelsztejn dat de nieuwe UB een mismaakt en nietszeggend misbaksel van gerestaureerde oudbouw is. Niets is minder waar, schrijft historicus Hanco Jürgens. ‘Edelsztejn is slachtoffer geworden van een romantische droom.’
‘Het resultaat van een brainstormsessie van dronken architecten op teambuildingsreis naar Vlieland’. Zo omschrijft columnist Nikola Edelsztejn de nieuwe UB. Hij is slachtoffer geworden van een romantische droom. In de Amsterdamse binnenstad is helemaal geen plaats voor geheel nieuwe architectuur die staat als een huis, zoals Edelszteijn zou wensen. Dat zou pas echt een misbaksel zijn. Als er één gebouw is dat functioneel, ruimtelijk en architectonisch past in de Amsterdamse binnenstad dan is het de nieuwe UB wel.
Ingeklemd tussen de Nieuwe Doelenstraat, de Binnengasthuisstraat en de Vendelstraat is een natuurlijke omgeving ontstaan waar studenten kunnen hangen in de grote hal, telefoneren op bankjes in de gangen en studeren in één van de vele zalen die bij uitstek geschikt zijn als studieruimtes: niet te groot, overzichtelijk tussen de boeken.
Brutalisme
Direct nadat de UB was geopend leek het of dit gebouw er altijd al was geweest. Dat was ook zo, maar nu was het gerestaureerd. Meteen een warm gevoel. Geen modernistisch brutalisme, maar vergroeid met de stad. Als deel van het veel grotere gebouwencomplex van het voormalige Binnengasthuis past de nieuwe UB perfect in het zeventiende-eeuwse grootstedelijke milieu: de boeken zijn op een geheel natuurlijke wijze in het gebouw geplaatst. Ze zijn in elke zaal veelvuldig aanwezig zonder beeldbepalend te zijn. Een perfecte spiegel van deze tijd.
Theater
Het gebouw is ook dáárom geslaagd, omdat het heel uiteenlopende ervaringen biedt. Neem het chirurgisch theater, een moderne operatiekamer van de toenmalige medische faculteit, met hoog opgetrokken banken voor studenten die de operatie zodoende live konden volgen. Wat een geschiedenis! En wat mooi dat deze zaal uit 1901 in ere is hersteld. Onwillekeurig denk je meteen aan Rembrandts beroemde schilderij De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp dat even verderop is ontstaan. De scene was gesitueerd in de Waag. Het werd gemaakt in opdracht van het Amsterdamse chirurgijnsgilde. De zaal heeft een geweldige akoestiek. Tijdens een buluitreiking bleek ook de zachtste stem nog heel goed hoorbaar.
Het meest spraakmakend is de hal die de stedelijke omgeving ontsluit. Het gebouw biedt een uitgebreide leefomgeving waar studenten zich thuis voelen. Vanaf dag één al een succes. Dat wordt nog een probleem in tentamentijd als studenten nog veel vaker gebruik willen maken van de UB. En ook de fietsenstalling, die ruimte biedt aan 863 fietsen, voldoet aan een behoefte. Dat wil echter niet zeggen dat het project helemaal af is. Zo kan de UB nog veel meer dan nu het geval is in het teken van het boek staan.
Boek Lab
Waarom is de zo broodnodige expositieruimte, het Boek Lab, op de tweede verdieping geplaatst en worden de nieuwe aanwinsten alleen beneden in het Atrium getoond? Hoe kunnen we studenten nog meer verleiden om daadwerkelijk boeken te lenen en te lezen? Is het een idee om een wekelijkse voorleessessie te houden of een mooie lezingenreeks te organiseren over de geschiedenis van het boek? En ook de digitale catalogus van de UB heeft nog wel een opfrisbeurt nodig. De catalogus werkt fantastisch voor wie boeken wil lenen. Maar wie boeken uit een andere universiteitsbibliotheek wil bestellen via het interbibliothecair leensysteem moet het veelal zelf uitzoeken.
Zo is de belangrijke catalogus van WorldCat Discovery te vinden onder het kopje Database. Dat mag allemaal nog best wat transparanter. Bovendien: het Binnengasthuisterrein is nog lang niet af. De springlevende UB staat naast een uitgestorven gebouw en de oude mensa staat al jaren leeg. Ook de lege gebouwen die ooit werden gebruikt door studenten en medewerkers van politicologie en antropologie schreeuwen om nieuwe gebruikers. Wanneer staat daar wat te gebeuren? Ik hoop snel. De UB vaart wel bij ingebruikname van het gehele terrein. Opschieten dus!
Hanco Jürgens is wetenschappelijk medewerker van het Duitsland Instituut Amsterdam en fellow van het Montesquieu Instituut in Den Haag.
