Room for Discussion is een altaar voor de iconen van de status quo
Afgelopen week verstoorden activisten een interview van Room for Discussion met minister van Defensie Brekelmans (VVD). Activist en student politicologie en filosofie Zep van de Visse gaf ze groot gelijk. ‘Wie denkt dat Room for Discussion een plek is voor open debat, heeft het helemaal mis.’
De boodschap van de demonstranten tijdens het verstoorde interview was duidelijk: stop de oorlogspropaganda van de Nederlandse regering. Brekelmans sprak over ‘de prijs van vrede’: miljarden die naar wapens gaan, terwijl de regering zwaar bezuinigt op hoger onderwijs. Studenten zijn daarover terecht woest.
Het studentenprotest van 5 februari was gewoon een ouderwets vredesprotest, gemotiveerd deels uit woede omdat onze incompetente regering onderwijsgeld stopt in tanks. Hier is een wapenwedloop gaande waarvan veel studenten zien dat die leidt tot een oorlog.
Navo door Nederland
Het interview met Brekelmans viel samen met de start van de overheidscampagne Navo door Nederland, onder auspiciën van de Ministeries van Defensie en Buitenlandse Zaken, een campagne die stelt dat vrede en veiligheid ‘niet vanzelfsprekend’ zijn. Brekelmans kreeg kon via deze route het extreemrechtse en militaristisch beleid van de regering normaliseren. Dat is echt geen open debat. Het protest had niet als doel om een vrije discussie te smoren, maar juist om te voorkomen dat een eenzijdig, kritiekloos narratief voet aan de grond krijgt op onze universiteit. Is dat een ‘mokerslag voor de vrije samenleving’ of juist het kritische denkvermogen, dat van studenten mag worden verwacht?
Room for Platforming
Wie denkt dat Room for Discussion een plek is voor open debat, heeft het helemaal mis. Als vaste bezoeker sinds 2021 viel mij constant op hoe oppervlakkig de interviews waren. Kritische vragen? Zelden. Doorvragen bij ontwijkende antwoorden? Nog minder. Interviewvragen werden vooraf aan sprekers gestuurd en soms zelfs door hen aangeleverd. De sprekers – vaak machtige figuren met een problematische staat van dienst – kregen een podium zonder enige serieuze tegenvraag van tweedejaars bedrijfskundestudenten op de bank tegenover hen.
Ook publieksparticipatie werd ontmoedigd. Aan het einde van de sessies kreeg het publiek kort de kans om vragen te stellen, maar de microfoon werd veelal direct weggehaald na het stellen van een vraag. Een ontwijkend antwoord van de gast? Geen follow-up. Zelfs aantoonbare leugens, zoals de bewering van Nick Clegg dat Meta berichten uit Israël en Palestina gelijkmatig censureert, werden klakkeloos geaccepteerd.
Mijn mede-activisten en ik begonnen om deze redenen eerst met het sturen van berichten naar Room for Discussion, om te proberen bij sprekers die wetenschappelijk of maatschappelijk controversieel zijn een tweede spreker het podium op te halen, een expert bijvoorbeeld in het wetenschappelijk veld waarover gediscussieerd zou worden, een soort live fact-checker, die meer tegenwicht kan bieden tegen onwaarheden dan twee tweedejaars bedrijfskundestudenten. Hierop kregen wij een heel duidelijk antwoord. De organisatoren van Room for Discussion voelden er niets voor: Nee!
Room for Bias
Om te achterhalen waarom Room for Discussion een duidelijk falende formule nog niet heeft veranderd, keken we eens naar de cv’s van de interviewers. Een snelle blik op LinkedIn laat zien dat velen na hun rol bij Room for Discussion stage liepen bij organisaties als de Amerikaanse overheid, het John Adams Institute, of multinationals als Shell. Toeval? Waarschijnlijk. Een groot deel van hen komt bovendien terecht in de consulting industrie. Het roept de vraag op in hoeverre hun carrièreperspectief een rol speelt in de vriendelijke, kritiekloze interviews met vertegenwoordigers van deze organisaties.
Media en cultuur
De organisator van Room for Discussion, studievereniging Sefa van de Faculteit Economie en Bedrijfskunde, zie ik als een organisatie die vooral banen wil verstrekken aan haar leden: Sefa heeft nauwe banden met de overheid en grote bedrijven als KLM, Amazon en Shell. Die zijn niet gebaat bij scherpe kritiek en Sefa heeft zeker baat bij baankansen voor haar leden. Sefa heeft er alle baat bij positief in het nieuws te komen, wat ze aandacht geeft van niet alleen individuen, maar ook bedrijven. Ook de meestal niet journalistiek opgeleide interviewers hebben meer baan- en stagekans bij controverse. Waarom wordt het interviewplatform niet gewoon gerund door mediastudenten met journalistieke ambities?
Room for Improvement
Misschien is het tijd voor een fundamentele herziening van de formule van Room for Discussion. Stel je voor: een debatplatform waarbij niet één, maar twee experts aan tafel zitten, met tegengestelde standpunten. Geen kritiekloze ondervragingen door goedgelovige en bevooroordeelde tweedejaars bedrijfskundestudenten, maar inhoudelijke confrontaties tussen specialisten. Of zet de spreker midden in het publiek en laat studenten één uur lang echte vragen stellen. Geef studenten een microfoon, en ze hebben geen megafoon meer nodig. Het is minder mediageniek, het is minder carrièrebevorderlijk, maar het is wel een methode waardoor het publiek echt begrip krijgt van een onderwerp, en de sprekers verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor hun acties.
En studenten, jullie hebben meer macht dan je denkt. Wist je dat je zelf de E-hal kunt afhuren voor een eigen discussiesessie? Bespreek dit met een groep kennissen, en ga het doen. Nodig zelf sprekers uit die echt iets nieuws te vertellen hebben. Laat duizend ruimtes voor discussie bloeien – en misschien groeit daar iets beters uit dan het huidige altaar voor de iconen van de status quo.
Zep van de Visse is UvA-student politicologie en filosofie, mensenrechtenactivist en studentenraadslid van de Faculteit der Geesteswetenschappen.
