Geen extra opleidingsplekken voor Acta: ‘Hier gaan we als B. V. Nederland last van krijgen’
Ondanks het tandartsentekort komen er geen extra opleidingsplekken voor tandartsen. Daarmee komen vooral provincies als Zeeland in de problemen, die het verst afliggen van de tandartsenopleidingen in Amsterdam, Groningen en Nijmegen. ‘Een Acta in Middelburg zou een oplossing zijn.’
Het tekort aan tandartsen neemt toe in Nederland. Door de vergrijzing gaan steeds meer tandartsen met pensioen en wordt de mondzorg steeds complexer. En dus adviseert het Capaciteitsorgaan, een onafhankelijke stichting die onder andere berekent hoeveel tandartsen er in de toekomst nodig zijn, al jaren om meer tandartsen op te leiden. Volgens het orgaan zou in het studiejaar van 2027-2028 het aantal opleidingsplekken verhoogd moeten worden van 270 naar 386 plekken.
Afgelopen week schoof onderwijsminister Rianne Letschert dat advies van tafel, staat in een Kamerbrief. Het plan zou simpelweg te veel geld gaan kosten, aldus de minister. De KNMT, de beroepsorganisatie van tandartsen in Nederland, reageerde teleurgesteld en ook Etienne Verheijck, directeur onderwijs van tandheelkundefaculteit Acta noemt de beslissing ‘jammer’. Verheijck: ‘We hebben namelijk wel de capaciteit om meer tandartsen op te leiden. Over tien jaar gaan we op deze manier tegen een gigantisch tekort aan tandartsen aanlopen. Daar gaan we als B. V. Nederland last van krijgen.’
De reactie van de minister valt in een patroon, zegt Verheijck. Eerder wilde het kabinet de tandartsenopleiding inkorten van zes naar vijf jaar, om extra opleidingsplaatsen te creëren. Een plan waar veel kritiek op kwam, omdat het de mondzorg ‘verder zou marginaliseren’. Uiteindelijk werd dat plan niet uitgevoerd en kwamen er vorig jaar wel landelijk 31 extra opleidingsplekken beschikbaar. Verheijck: ‘Daar waren we heel blij mee, maar dat was wel de ondergrens. We zouden zo’n honderd extra opleidingsplekken kunnen gebruiken.’
Meer mondhygiënisten
Voor het studiejaar 2027-2028 komen er wel 28 extra plaatsen voor de opleiding tot mondhygiënist, staat in de brief. Dat zou het probleem van het tandartsentekort – althans gedeeltelijk – kunnen verlichten, zegt Verheijck. ‘Ik ben blij dat daar wel ruimte is gekomen maar een meer integrale aanpak voor het tandarts tekort is wel noodzakelijk.’
In de opleiding van Acta zijn ze al bezig om de taken in de mondzorg anders te verdelen. Verheijck. ‘De mondhygiënist gaat echt de spil worden in preventie, een ontwikkeling die al plaatsvindt, terwijl de tandarts de complexere mondzorg voor zijn of haar rekening neemt. Goede interprofessionele samenwerking is daarbij essentieel waarbij we momenteel nauw samenwerken met de mondzorgkunde opleiding van InHolland.’
Ook de overheid leek daarop in te zetten, met een pilot voor taakdifferentiatie in de mondzorg waarbij mondhygiënisten meer verantwoordelijkheden kregen. Al werd dat initiatief voortijdig gestaakt. Verheijck: ‘Als tandartsenopleiding vinden we dat een onhandige keuze. Bij Acta proberen we wel onze verantwoordelijkheid te nemen om de taken anders te verdelen en het tandartsentekort tegen te gaan.’
De overheid lijkt het gat te willen vullen met meer tandartsen uit het buitenland. De afgelopen vijf jaar is het aantal opgeleide tandartsen van buiten de Europese Unie in Nederland verdubbeld, blijkt uit cijfers van Acta. Om in Nederland te mogen werken moeten de tandartsen namelijk bij Acta hun vaardigheden en hun kennis laten toetsen en de Nederlandse taal leren. Verheijck: ‘Daarmee wordt het tandartsentekort deels gecompenseerd, al is het niet voldoende.’
Acta in Middelburg
Niet alleen het tandartsentekort dreigt, ook de spreiding van tandartsen is een probleem. Tandartsen blijven namelijk vaak wonen en werken in de buurt van de stad waar ze zijn afgestudeerd. Omdat de tandartsenopleidingen zich in Amsterdam, Groningen en Nijmegen bevinden, kampen provincies zoals Zeeland en Noord-Brabant nu al met te weinig tandartsen. Een tandartsenopleiding in Rotterdam werd dus al vaker geopperd. Acta had overigens eerder al dependances in Almere, Hoorn en Den Haag, maar die bleken niet levensvatbaar.
Verheijck ziet een andere oplossing. ‘Rotterdam is bijna net zover rijden vanuit Zeeland als Amsterdam, dus zelf geloof ik daar niet in.’ Een tandartsenopleiding in Zeeland zou volgens hem wel kunnen werken, een idee waar commissaris van de Koning Hugo de Jonge afgelopen week in een opinieartikel in Trouw ook een lans voor brak. ‘Denk aan een Acta in Middelburg. Uit een pilot in Zeeland met huisartsen blijkt dat het regionaal opleiden van studenten wel degelijk werkt.’
Het zou dan niet gaan om een zelfstandige tandartsenopleiding, maar een dependance waar studenten in een latere fase van hun studie ervaring kunnen opdoen in de praktijk. Daar komt een hoop organisatie bij kijken, voorziet Verheijck: ‘Om een vestigingsbeleid te stimuleren, zijn namelijk meer maatregelen nodig: zoals geld voor huisvesting en opvang voor kinderen. Veel van onze studenten trouwen tijdens de opleiding dus je wilt ook faciliteren dat partners mee kunnen komen.’
Een onderneming waar flink wat geld vanuit VWS voor nodig is. Verheijck: ‘Als opleiding kunnen we het ons financieel niet veroorloven om studenten voor een langere periode in Zeeland neer te zetten. Maar als het geld er komt, zouden we heel graag onze verantwoordelijkheid nemen om ook in Zeeland tandartsen op te leiden.’
