Allard Pierson geeft illegaal opgegraven vaas terug aan Sicilië
Een vaas die al jaren onderdeel uitmaakt van de collectie van het Allard Pierson, blijkt illegaal te zijn opgegraven en geëxporteerd. In het bijzijn van een flinke Italiaanse delegatie is het archeologische object daarom vanmiddag officieel teruggegeven aan de Siciliaanse autoriteiten.
Woensdagmiddag stond er in het Allard Pierson een officiële overhandigingsceremonie op het programma. Lijdend voorwerp bij deze restitutie was de Centuripe Pyxis, een aardewerken vaas, die in de derde eeuw voor Christus werd vervaardigd in de Siciliaanse plaats Centuripe. De vaas kwam in 1997 in het bezit van het Allard Pierson, maar twintig jaar later trokken de Siciliaanse autoriteiten aan de bel, toen uit fotobewijs was gebleken dat de vaas illegaal was opgegraven en geëxporteerd.
Unesco-verdrag
Dat zit als volgt: bij het voorbereiden van een plaatselijke fototentoonstelling werden negatieven uit 1976 ontdekt, waarop de Centuripe Pyxis werd herkend. Omdat met die beelden kon worden aangetoond dat de vaas na 1970 nog op Siciliaanse bodem verkeerde, zou het Unesco-verdrag van 1970 worden geschonden. In dat verdrag is namelijk vastgelegd dat archeologische vondsten die op illegale of niet-traceerbare wijze in het bezit zijn gekomen, vóór 1970 verworven moeten zijn.
Volgens Herbert Cahn, de antiekhandelaar die de vaas toentertijd aan het Allard Pierson verkocht, was het stuk onderdeel van een oude collectie in het bezit van zijn familie. Het museum nam genoegen met zijn mondelinge verklaring, ervan overtuigd dat het object dus al voor 1970 uit Sicilië was verdwenen. Toen dat echter niet bleek te kloppen, werd het traject in gang gezet om de Centuripe Pyxis terug te krijgen in het land van herkomst.
Italiaanse delegatie
Tijdens de overdracht van de vaas aan de Siciliaanse autoriteiten werd het nodige ceremonieel niet geschuwd en was een flinke Italiaanse delegatie aanwezig: de Italiaanse ambassadeur, de directeur-generaal van het Departement voor Cultureel Erfgoed van de regio Sicilië, en zelfs de kunstpolitie van de carabinieri maakten hun opwachting.
Vanuit die Italiaanse delegatie werd vooral de bereidwilligheid van het Allard Pierson op prijs gesteld. Juridisch gezien is het museum namelijk niet verplicht de vaas te restitueren, omdat het Unesco-verdrag van 1970 in Nederland pas in 2009 werd geratificeerd.
Dat het Allard Pierson er desondanks voor heeft gekozen de vaas uit eigen beweging aan de Siciliaanse autoriteiten aan te bieden, is in lijn met het beleid van de erfgoedinstelling om ethisch verantwoord met cultureel erfgoed om te gaan. Rogier Kalkers, hoofd herkomstonderzoek van het Allard Pierson, zei daarover tijdens de ceremonie: ‘Meer dan de helft van de objecten in onze collectie is na 1970 verzameld, daar zitten dus ook problematische stukken tussen. Ook als het juridisch niet verplicht is, willen we op een proactieve en ethisch gemotiveerde manier omgaan met onze archeologische collectie.’
