UvA-docenten leren lesgeven met Legoblokjes
Waar Lego vooral bekend is als kinderspeelgoed, worden de veelkleurige bouwblokjes nu ook als experimentele onderwijsmethode gebruikt. UvA-docenten kunnen zich meerdere keren per jaar aanmelden voor een Lego-workshop.
‘Het zouden er zeker meer dan drieduizend moeten zijn,’ zegt Imber van Dijk terwijl hij peinzend naar de enorme stapel Legoblokjes kijkt, die midden op de langwerpige tafel voor hem ligt. De onderwijskundig adviseur is, samen met collega Tom Slöetjes, nu al een paar jaar verantwoordelijk voor de worskhop Lego Serious Play: een lesmethode die in eerste instantie in het bedrijfsleven werd geïntroduceerd, maar inmiddels ook zijn weg naar het onderwijs heeft gevonden.
Want wie denkt dat Lego nog steeds enkel als kinderspeelgoed wordt gebruikt, slaat de plank flink mis. Een paar keer per jaar kunnen UvA-docenten zich namelijk aanmelden voor een heuse Lego-workshop – die volgens de betrokkenen overigens op geen enkele manier door de Deense speelgoedfabrikant zelf gesponsord wordt –, waarbij zij leren hoe ze de blokjes tijdens werkgroepen kunnen inzetten om abstracte concepten inzichtelijk te maken. Bijvoorbeeld door complexe celprocessen te visualiseren.
Bouwen
Hoewel er ook tijdens de cursus van vandaag dus volop zal worden gebouwd, liggen er niet alleen traditionele bouwblokjes klaar, maar is de tafel bezaaid met minstens evenveel legofiguurtjes in de vorm van dieren, mensen, wieltjes, ladders, planten en nog veel meer. Het is dan ook juist die grote variatie waarin de kracht van de workshop volgens de docenten zou zitten.
‘Alle Legoblokjes in deze set zijn stuk voor stuk specifiek geselecteerd om als metaforen te kunnen dien,’ aldus Van Dijk. ‘Door aan de hand van bepaalde begrippen te associëren en vervolgens iets te bouwen van Lego, word je aangemoedigd verder te kijken dan de oppervlakte. Dat zorgt voor een dieper begrip. De kracht zit in de metafoor van hetgeen dat je bouwt.’
Torens
Omdat dat misschien nog wat vaag klinkt, besluiten de docenten het standaard introductierondje aan het begin van de lesdag over te slaan, en worden de deelnemers direct in het diepe gegooid. ‘Jullie krijgen twee minuten om een zo hoog mogelijke toren te bouwen,’ is de opdracht. Klinkt simpel, maar wanneer de bouwwerken even later eenmaal overeind staan, komt de twist: de cursisten moeten zich aan de hand van hun geïmproviseerde torens aan de rest van het gezelschap voorstellen. ‘Hoe is die toren een metafoor voor jouw manier van lesgeven? Wees creatief,’ klinkt het aanmoedigend vanuit de docenten.
Waar de ene deelnemer denkt dat de veelheid aan verschillende kleuren die ze in haar bouwsel heeft gebruikt, staat voor diversiteit en de afwezigheid van hiërarchie in haar lessen, vermoedt een ander dat hij een giraffe op de top van zijn toren heeft geplaatst omdat hij iemand is die ‘graag zijn nek uitsteekt’. Het punt van de opdracht: achter een op het oog simpel Legobouwwerk kan op symbolisch niveau een heel verhaal schuilgaan.
En dat is precies de kern van deze workshop, zo blijkt tijdens de rest van de les. Het is de bedoeling dat de deelnemers abstracte concepten uit hun eigen vakgebied, die in het dagelijks taalgebruik een soort containerbegrippen dreigen te worden, aan de hand van Lego concreet vormgeven. Slöetjes: ‘Via deze methode leer je ideeën en aannames over begrippen met elkaar te delen, om daar vervolgens over in dialoog te gaan. Je handen gaan op intuïtie aan de slag met de Lego, gebaseerd op de kennis die je over een bepaald onderwerp in huis hebt.’
Zo gaat een docent politicologie aan de slag met het begrip ‘democratie’, door een diverse groep Legopoppetjes in een kring te plaatsen, met daaromheen een paar grote bouwwerken die de democratische instituties voor moeten stellen, terwijl een ander zich stort op het concept ‘persoonlijke ontwikkeling’, door een vervaarlijk kronkelend pad richting een gevulde schatkist te bouwen. ‘Doordat je een concrete vorm moet geven aan zo’n abstract begrip als democratie of persoonlijke ontwikkeling, word je gedwongen écht over de betekenis ervan na te denken, en geef je het concept verdieping,’ legt Van Dijk uit.
IJsbreker
Ondertussen maakt Chiara Croccolo, docent carrièreoriëntatie, naarstig aantekeningen. ‘Ik heb zelf vroeger nooit met Lego gespeeld, dus het verbaast me wel om te zien wat ik allemaal aan het bouwen ben,’ vertelt ze tijdens de pauze enthousiast. ‘Blijkbaar zit er iets in je onderbewustzijn, waardoor je intuïtief aanvoelt wat je wil maken. Tegelijkertijd is het ook heel interessant om te zien wat de rest doet. Ik merk dat anderen echt op een heel andere manier nadenken, en anders naar bepaalde concepten kijken dan ik. Dat vind ik inspirerend.’
Na drie uur aan associëren, bouwen en discussiëren, is er één vraag die boven de markt blijft hangen: hoe zit het na afloop van deze workshop precies met de concrete toepassing? ‘In het klaslokaal is dit een ijsbreker,’ legt Slöetjes uit. ‘Lego is een luchtige manier om te leren, juist volwassenen hebben daar ook iets aan, omdat zij vaak niet meer spelen. Dit dwingt je om echt eens op een andere manier te communiceren, waarbij een hoop reflectie en creativiteit komt kijken.’
