UvA moet aanpassingen aan Kartinizaal terugdraaien: universiteit had geen vergunning
De UvA moet ingrijpende aanpassingen aan de Kartinizaal in het Oost-Indisch Huis op last van de gemeente Amsterdam terugdraaien. De universiteit blijkt niet over de benodigde vergunningen te beschikken. Daarom moet onder meer de schouwmantel in de zaal binnen twee maanden in oude staat hersteld worden.
De schouwmantel moet gerepareerd worden. De ornamenten moeten terugkeren. De witjes, die onderin de schouw stonden, moeten hersteld worden. De gemeente Amsterdam is duidelijk in het oordeel over een handhavingsverzoek van erfgoedvereniging Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad (VVAB): de UvA had de aanpassingen aan de vernieuwde zaal niet mogen doen zonder de benodigde omgevingsvergunning. Daarom moet de universiteit de wijzigingen nu op korte termijn terugdraaien.
Daarmee breekt een nieuw hoofdstuk aan in de jarenlange discussie rondom de Kartinizaal. Die ruimte stond tot 2024 bekend als de VOC-zaal en bevatte lange tijd een reconstructie van een VOC-vergadersetting – met balustrade – een lange tafel met stoelen en replica’s van koloniale schilderijen. Door groeiend ongemak over de presentatie van het koloniale verleden besloot de UvA uiteindelijk om de zaal anders in te richten. Daarbij werd de naam gewijzigd, verdween de vergaderopstelling, werden schilderijenreplica's verwijderd en verloor de schouw dus zijn ornamenten.
Ontsiering
De wijzigingen waren de VVAB een doorn in het oog. De vereniging sprak van een ‘ontsiering van een rijksmonument’ en stelde dat de ruimte door het verwijderen van de ornamenten op de schouw een ‘onttakelde indruk’ kreeg. De vereniging diende daarom een handhavingsverzoek in, waarna de gemeente samen met het bureau Monumenten en Archeologie een inspectie uitvoerde in de zaal.
Een woordvoerder van de UvA liet, toen de VVAB het handhavingsverzoek indiende, weten dat de universiteit voorafgaand aan de herinrichting onderzoek heeft gedaan naar de cultuurhistorische waarde van het interieur, inclusief de schouw. Volgens de universiteit gebeurde dat onderzoek door datzelfde bureau Monumenten en Archeologie, op verzoek van de UvA. Bij dat onderzoek werd geconcludeerd dat de schouw geen bijzondere historische waarde heeft, aldus de woordvoerder.
Stapje verder
Desondanks oordeelt de gemeente Amsterdam nu dus dat de universiteit een vergunning nodig had om de wijzigingen aan de Kartinizaal door te voeren: ‘Enkele van de aangepaste onderdelen vallen onder de bescherming van het Rijksmonument’, concludeert de gemeente. Daarbij gaat de gemeente zelfs nog een stapje verder dan erfgoedvereniging VVAB: ook aan een 18e-eeuwse kast zijn onrechtmatige veranderingen gedaan. De erfgoedvereniging had die wijziging niet aangestipt in het eerdere handhavingsverzoek.
Volgens de brief die de gemeente daarbij aan de UvA stuurde, moet de universiteit daarom ‘de overtredingen beëindigen’. Daarvoor krijgt de universiteit twee maanden de tijd, die bovendien ingingen op de verzenddatum van de brief: 8 mei 2026. Dat zou betekenen dat de Kartinizaal uiterlijk begin juli weer een andere aanblik krijgt. Overigens hoeft daarbij niet de hele zaal weer op de schop: het besluit van de gemeente heeft dus alleen betrekking op de schouw en de kast in de zaal.
De UvA bevestigt inmiddels bericht te hebben ontvangen van de gemeente. ‘Zoals eerder aangegeven hebben we in onze ogen de juiste stappen doorlopen,’ zegt een woordvoerder van de universiteit nu: ‘We zijn dan ook verrast door het oordeel van de gemeente. We beraden ons op de vervolgstappen.’
