Erfgoedvereniging stapt naar gemeente om ingreep UvA in Kartinizaal
De Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad heeft een handhavingsverzoek ingediend bij de gemeente over de verbouwing van de Kartinizaal. Volgens de vereniging zijn wijzigingen uitgevoerd zonder de benodigde monumentenvergunning en moet de universiteit de schouw in de zaal herstellen. Heel kansrijk lijkt dat verzoek echter niet.
‘Ontsiering van een rijksmonument’, zo noemt de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad (VVAB) de vernieuwde Kartinizaal in het Oost-Indisch Huis. In een brief aan de gemeente Amsterdam vraagt de erfgoedvereniging om handhavend op te treden tegen de UvA, omdat volgens haar verschillende wijzigingen zonder monumentenvergunning zijn uitgevoerd. Daardoor zouden belanghebbenden zijn ‘beroofd’ van de mogelijkheid om bezwaar of beroep aan te tekenen.
Vooral de aanpassingen aan de schouw zijn de vereniging een doorn in het oog. Bij de herinrichting verloor die versieringen en ornamenten. Volgens de VVAB maakt de schouw in de voormalige VOC-zaal daardoor een ‘onttakelde indruk’. ‘Volkomen onnodig, zelfs niet als een ander verhaal over de VOC moet worden verteld – integendeel zelfs’, schrijft de vereniging.
Herinrichting
De Kartinizaal is al langer onderwerp van discussie. De ruimte stond tot 2024 bekend als de VOC-zaal en bevatte jarenlang een reconstructie van een VOC-vergadersetting, met een balustrade, een lange tafel met stoelen en replica’s van koloniale schilderijen.
Door groeiend ongemak over de presentatie van het koloniale verleden besloot de UvA uiteindelijk om de zaal anders in te richten. De naam werd gewijzigd, de vergaderopstelling verdween, de schilderijenreplica's werden verwijderd en de schouw verloor dus zijn ornamenten. In de nieuwe opzet moet de zaal vooral dienen voor onderwijs en onderzoek naar thema’s rond het koloniale verleden, slavernij, racisme en inclusiviteit.
Volgens een UvA-woordvoerder is voorafgaand aan de herinrichting onderzoek gedaan naar de cultuurhistorische waarde van het interieur, inclusief de schouw. Dat gebeurde op verzoek van de universiteit. Het Bureau Monumenten en Archeologie van de gemeente Amsterdam oordeelde dat de schouw – die pas in 1998 in de zaal werd geplaatst – geen bijzondere historische waarde heeft. Daarop besloot de faculteit de schouw een andere uitstraling te geven.
Vergunning
Een woordvoerder van de gemeente Amsterdam zegt dat wijzigingen aan zogenoemde ‘nagelvaste onderdelen van een monument’ – zoals een balklaag of schouw – in algemene zin vergunningplichtig zijn. Voor werkzaamheden in de voormalige VOC-zaal is bij de gemeente geen vergunningaanvraag bekend. Het stadsdeel Centrum heeft het handhavingsverzoek inmiddels ontvangen. Er wordt nu onderzocht welke werkzaamheden precies zijn uitgevoerd en of daarvoor een vergunning nodig was. In de praktijk komt dat onderzoek voor een belangrijk deel weer bij het Bureau Monumenten en Archeologie terecht.
De UvA verwacht daarom dat het verzoek een ‘goede uitkomst’ zal krijgen. ‘We hebben in het proces de juiste stappen doorlopen en Bureau Monumenten heeft onderzoek gedaan naar het interieur’, aldus de woordvoerder.
De VVAB gaat er juist van uit dat de gemeente zal besluiten dat de UvA de schouw in oorspronkelijke staat moet herstellen.
