UvA’ers over de ramadan: ‘Als ik vast, kan ik niet studeren’
Volgende week donderdag eindigt wereldwijd de ramadan. Tijdens deze vastenmaand wordt er tussen zonsopgang en zonsondergang niet gegeten of gedronken. Hoe combineer je dat met studeren of lesgeven? Een UvA-student en docent vertellen waarom zij de afgelopen maand meededen met de ramadan.
Na een maand van bezinning en vasten is donderdag 19 maart, met de viering van het Suikerfeest, de ramadan voorbij. Ook op de UvA werd de ramadan zichtbaar beleefd. Er werden verschillende iftars voor studenten en medewerkers gehouden en er waren extra stilteruimtes beschikbaar gesteld. Universitair docent Farid Boussaid en student Jana Saleh deden mee aan de vastenmaand. Met nog een week te gaan vertellen ze Folia over hun beleving.
Farid Boussaid
Universitair docent Midden-Oostenpolitiek
‘Ik heb, ondanks dat ik overdag niet eet of drink, niet het gevoel dat ik minder scherp ben. De iftar valt vroeg dit jaar. Het gaat makkelijker dan een paar jaar geleden, toen de ramadan in de zomer viel. Omdat het wat korter licht is, mis ik qua maaltijden overdag eigenlijk alleen de lunch. Het zijn wel kortere nachten, ik ben vroeg op. De korte nachten zijn vermoeiender dan de honger of dorst. Laatst had ik een presentatie, daarna college, dat moet ook nog worden voorbereid. Dan ben ik rond drie uur wel moe – maar dat ben ik altijd wel. Ik deel mijn energie dus wel wat anders in. Grappig, want mijn vrouw zegt dat ik buiten de ramadan om niet te harden ben als ik niet gegeten heb. Maar tijdens de ramadan gaat er toch een soort knop om.’
‘In de avond doe ik het wel wat rustiger aan dan normaal. Ik doe soms mee aan iftars buiten het huis, fijn om onder de mensen te zijn, maar kan soms ook wel een aanslag zijn.’
Ramadan is de negende maand van de islamitische kalender. Het is voor moslims een tijd van reflectie en bezinning, en tevens vastenmaand. Dit jaar valt ramadan van dinsdag 17 februari tot donderdag 19 maart. In die tijd mogen moslims alleen eten en drinken als de zon onder is. De maaltijd waarmee het vasten verbroken wordt, is de iftar. De ramadan eindigt met Eid-al-Fitr, ook wel bekend als het Suikerfeest.
‘Als je een avondmens bent, kan ik me voorstellen dat het lastiger is. Collega’s die pas na het eten gaan nakijken bijvoorbeeld, dat is nu niet handig. Maar het heeft eigenlijk geen invloed op mijn werkdag. Daarnaast is het een maand van bezinning. Ik ben wat meer bezig met spiritualiteit, ga vaker naar de moskee. Het is ook een moment van reflectie: er is weer een jaar voorbij, hoe sta ik in het leven?’
‘Ondanks het discours van extreemrechts, heb ik het gevoel dat ramadan is genormaliseerd. Het heeft een plek gevonden in Amsterdam en aan de UvA. Banketbakkers en supermarkten zijn zich ervan bewust en zetten erop in. Overal worden iftars georganiseerd, als je wil kan je elke avond ergens anders iftar houden.’
‘Collega’s die het weten, wensen me een goeie ramadan, en sommige studenten ook. Het is goed om te zien dat de UvA bijvoorbeeld extra stilteruimtes beschikbaar stelt, en zelf iftars organiseert. Net als dat ze ook een kerstlunch organiseren. De reputatie van de UvA is dat van een seculier en progressief bolwerk. In mijn ogen betekent seculier neutraal zijn ten opzichte van verschillende levensopvattingen, dus vind ik het logisch dat als je iets voor kerst doet, je ook iets voor de moslimgemeenschap organiseert.’
‘Eid-al-Fitr ga ik vieren met mijn familie. We komen in de ochtend bij elkaar en iedereen neemt wat mee, een soort pot-luck brunch.’
Jana Saleh (18)
Student Philosophy, Politics, Law and Economics (PPLE)
‘Ramadan is voor mij het samenzijn met de mensen van wie je houdt. Ik ben opgegroeid op verschillende plekken in het Midden-Oosten en dit is de eerste keer dat ik ramadan zonder mijn familie doormaak. Normaal gesproken mis ik thuis al, maar nu extra veel.’
‘Thuis hebben we in het dagelijks leven geen gezamenlijke eetmomenten, dus ramadan bracht ons echt samen. Aan het einde van de dag heb je veel honger en dorst en kan je geïrriteerd raken. Maar als je met je familie bent, ga je er samen doorheen. Dat heb ik te veel als vanzelfsprekend gezien.’
‘Het gaat niet enkel om alleen een maaltijd eten, zoals veel studenten doen. Het is eerder te vergelijken met het vieren van Thanksgiving in je eentje, ver weg van je familie. Maar dan een maand lang elke dag.’
‘Een uur voordat ik het vasten verbreek, begin ik met koken. De huisgemaakte gerechten van mijn moeder zijn altijd echt het hoogtepunt van de ramadan. Nu probeer ik haar recepten zo goed mogelijk na te maken om de traditie in stand te houden. Maar je kan hier niet alle juiste ingrediënten vinden. Er is een Arabisch toetje dat ik vaak eet: atayef heet het. Hier kan je het niet krijgen, maar als ik mijn moeder bel en zij laat het zien, denk ik: zij heeft zoveel geluk dat zij dat nu met familie kan eten. Ramadan gaat voor mij over de kleine dingen die je thuis laten voelen.’
‘Ramadan zou niet als een puur religieus iets moeten worden gezien, maar als een beoefening van empathie. Ik zie mijzelf niet als een heel religieus persoon. Ramadan is voor mij meer een traditie. Het is voor mij wel een manier om me weer met mijn geloof te verbinden. Ik ben het wel eens met de religieuze beweegredenen achter de ramadan. Je leert om empathie te voelen voor mensen die niet het privilege hebben om te eten wanneer zij willen. Ik ben Palestijns en voor mij helpt de ramadan om te voelen wat de mensen in Gaza nu doormaken. Het is heel anders om iets te begrijpen en iets echt te hebben ervaren. Het zorgt ervoor dat je veel empathischer en dankbaarder wordt.’
‘Ik kan niet studeren als ik aan het vasten ben, dus dat laat ik nu wat meer los. Mijn studie heeft net zo’n hoge prioriteit als ramadan, ze gaan voor mij samen. Dus als er een dag is waarop ik niet in staat ben om te vasten, dan is dat maar zo. Vandaag had ik een presentatie die voor twintig procent meetelde voor mijn eindcijfer, dus kon ik niet vasten. Hier ben ik op mijn studie een van de weinigen die aan de ramadan meedoet, terwijl we het thuis op de middelbare school samen doormaakten.’
‘Het is moeilijk dat ik het nu echt alleen moet doen. Aan het einde van de dag zijn mijn vrienden soms nog vol met energie en heb ik een minder goed humeur. Het is dan voor mij moeilijk om gesprekken met hen te voeren, terwijl mijn familie en vrienden het thuis zouden begrijpen. Zij zouden dan net zo moe zijn. Als ik mij alleen voel, denk ik aan alle andere moslims die nu aan het vasten zijn. Ik herinner mezelf eraan dat ik niet de enige ben die zich zo voelt.’
