Waarom Dolle Mina volgens deze UvA’ers nog steeds nodig is
Vijfenzestig jaar na de oprichting van de feministische actiegroep Dolle Mina staat vrouwenemancipatie nog altijd op de agenda. Ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag, komende zondag 8 maart, vertellen drie Dolle Mina’s over waarom de beweging nog steeds relevant is. ‘Abortus staat nog altijd in het Wetboek van Strafrecht.’
Internationale Vrouwendag, een moment om vrouwen te vieren. Toch? Maar in plaats van festiviteiten wordt op deze dag een protestmars georganiseerd. Vrouwen hebben stemrecht en kunnen werken en studeren, maar dat betekent niet dat de strijd voor gendergelijkheid is gestreden. Met ludieke acties vechten de Dolle Mina’s nog altijd voor de de gelijke positie van vrouwen.
Lara Rademakers (19)
Student filosofie
Dolle Mina sinds oktober 2025
Waarom zijn de Dolle Mina’s nog nodig?
‘Vrouwen kunnen zich nog niet zo vrij bewegen als mannen en moeten zich aanpassen aan hun gedachten. Vrouwen worden vaak geobjectiveerd en tot passieve wezens gemaakt. Dat vind ik kwalijk, ik zou willen dat mijn gender niet zoveel invloed zou hebben op wat ik ga bereiken later maar dat mijn ideeën serieus genomen worden en ik niet gereduceerd word tot mijn uiterlijk.
Veel vrouwen voelen zich onveilig op straat. Amsterdam is gewoon echt mijn stad en meestal voel ik mij goed. Maar als ik terug naar huis fiets na het uitgaan, is het meestal al stil op straat. ‘s Nachts kunnen er wel rare figuren rondlopen. Ik voel dan in mijn lichaam dat ik op mijn hoede ben.
Laatst liep ik door mijn straat en zag ik dat een man zich voor een raam aan het betasten was terwijl hij mij aankeek. Het trok alleen mijn aandacht omdat er iets bewoog. Toen ik aangifte deed bij de politie zei de agent: “Maar waarom keek jij in het raam?” Toen dacht ik, oh, heb ik iets fout gedaan, terwijl ik eigenlijk heel geschrokken was.
De Dolle Mina’s staan er minder voor dat vrouwen zelfverdedigingscursussen moeten volgen, maar richten zich meer op het heropvoeden van de mannen en hen leren hoe ze zich kunnen gedragen op straat.’
De actiegroep Dolle Mina werd in december 1969 opgericht door Huub Philippens, Michel en Alex Korzec en hun vrouwelijke partners Dunya Verwey, Rita Hendriks en Anne Marie Vankan. Met bijzondere acties, zoals de verbranding van een korset voor het standbeeld van Wilhelmina Drucker — naar wie de beweging is vernoemd — streden zij voor de emancipatie van de vrouw. De acties in de jaren zeventig kregen veel media-aandacht. Dit leidde onder andere tot meer vrouwen in de politiek, betere abortuszorg en meer representatie in het onderwijs.
Vijfenvijftig jaar na hun meest bekende actie, waarbij vrouwen met grote letters ‘baas in eigen buik’ op hun lijf schreven, beleefde Dolle Mina vorig jaar een wedergeboorte. De beweging is nu groter en zichtbaarder dan ooit.
Aanstaande zondag op Internationale Vrouwendag organiseren zij mede, net als vorig jaar, de Feminist March. Om 12.45 uur starten ze op de Dam.
Wat wil je bij de Dolle Mina’s bereiken?
‘Feministen worden vaak gezien als mannenhaters: oh, die schreeuwen maar wat. Ze worden vaak nog steeds niet serieus genomen. Door bewustzijn en de filosofie daarachter te verspreiden, kunnen we wellicht dingen veranderen.
De Dolle Mina’s zijn een grote groep en ze willen dat je echt actief meedoet. We zijn bijvoorbeeld de straat op gegaan in Amsterdam om de straatnaambordjes een vrouwelijke twist te geven. De omgeving heeft veel invloed op gedachtestructuren en daarom willen we die aanpassen. Het voelde een beetje als burgerlijke ongehoorzaamheid en dat vond ik wel leuk.
Ik ben echt moe en heb geen zin meer in om elke keer uit te leggen wat het belang is van feministische studies en waarom vrouwen wel gelijke rechten zouden moeten hebben. Ik wil dat iedereen zich beseft hoe belangrijk het is dat meisjes kunnen opgroeien in een veilige en creatieve wereld.’
Doe je mee met de Feminist March zondag?
‘Ja. Ik vind het jammer dat het nog nodig is, maar het is wel een feestje om onze kracht te laten zien. We laten ons niet klein maken door de idealen van het patriarchaat. Ik vind het fijn om daar met allerlei andere mensen te staan en te bedenken dat ik niet alleen ben in die strijd.’
Hoe divers zijn de Dolle Mina’s?
‘Ik denk dat er nu vooral veel witte vrouwen meedoen, daar is ook kritiek op geweest. Ze zijn er wel mee bezig om het inclusiever te maken en ook geluiden vanuit andere groepen te laten horen.’
Huub Philippens (79)
Gepensioneerd vakdidacticus maatschappijleer
Mede-oprichter van de Dolle Mina’s in 1969
Hoe zijn de Dolle Mina’s ooit begonnen?
‘Ik was bij een manifestatie in de Lutherse kerk over de democratisering van de universiteit. Opeens kwamen mensen de kerk binnen en riepen: “We hebben het Maagdenhuis bezet, kom allemaal mee.” Ik bleef daar al die dagen zitten, samen met mijn vrouw.
Naderhand, toen we eruit gehaald waren, kreeg mijn vrouw een boete van 150 gulden en ik van 200. Tegen die ongelijkheid gingen we in protest. De vrouwen moesten toen meer betalen, maar dat was wat we wilden. Die vrouwen zijn de eersten geweest die zich bij de Dolle Mina’s aansloten. Het Maagdenhuis is cruciaal geweest. Dus de Universiteit van Amsterdam ligt eigenlijk ten grondslag van de Dolle Mina.
We hebben toen een heleboel acties gedaan. Ik had bedacht dat we openbare urinoirs met roze lint zouden afzetten en het vrouwenplasrecht in openbare wc’s.
In alle universiteitssteden riepen studenten om gelijkwaardigheid. Het paste een beetje in de tijdsgeest. We hielden ons bezig met abortus, met voorbehoedsmiddelen verkrijgbaar maken, met gelijk loon, gelijke arbeid. Vrouwen speelden in de politiek toen nauwelijks een rol. Dat is gelukkig al een stuk verbeterd.’
De vrouwenbeweging werd opgericht door drie mannen, waaronder jij. Wat is de rol van mannen in de beweging?
‘Vrouwen voelen wel aan dat er dingen moeten veranderen. Mannen moeten nog even flink door elkaar worden geschud voordat ze zich dat realiseren. Omdat vrouwen kinderen krijgen en de zorg daarvan in eerste instantie naar zich toe trekken, denken mannen dat zij zich afzijdig kunnen houden. Zij moeten leren om die rol gelijkwaardig te maken. Mannen moeten even weten dat er nog wat moet gebeuren, dat er nog wel wat mag veranderen.
Tijdens de eerste bijeenkomsten met de groep van het Maagdenhuis voelde ik mij nog een beetje opgelaten dat ik in de keuken stond af te wassen. Het was dus nog niet helemaal gezakt op dat moment. Echt geëmancipeerd was ik nog niet helemaal. Ik werd bewuster omdat ik bij de Dolle Mina’s zat. Daar heb ik naderhand het standpunt gekregen dat mannen zich vooral een beetje gedeisd moesten houden. Ik vond dat je als man je in de beweging dienstbaar moest opstellen.’
Waarom is het gendergelijkheid zo belangrijk voor jou?
‘Mijn zus werd ontslagen toen ze trouwde. Toen ik trouwde had ik al het standpunt dat mannen en vrouwen gelijkwaardig zouden moeten zijn en dat zij allebei voor de kinderen zouden moeten zorgen. Die afspraken had ik met mijn vrouw gemaakt. De nieuwe generatie wilde alle oude patronen doorbreken. Dat verzet tegen de woordjes van je opvoeding op dat moment heeft ertoe geleid dat je de andere kant op ging. Uiteindelijk wil je dat het niet meer uitmaakt of je man of vrouw bent, welke positie je ook hebt, wat dan ook.’
Waarom zijn de Dolle Mina’s nu (weer) relevant?
‘In Nederland wordt eens in de zoveel dagen een vrouw vermoord. Vrouwen voelen zich onveilig als ze alleen op straat lopen. Je merkt het bij de fietstochten die Dolle Mina heeft georganiseerd over veiligheid op straat, dat er allerlei mannen opdringerig worden en vervelend gaan doen. Daarnaast staat abortus nog steeds in het Wetboek van Strafrecht. Dat is natuurlijk belachelijk.
Nu heb je dus die Forum voor Democratie-mannetjes die Tate-ideeën overnemen en weer vrouwonvriendelijk en agressief worden en denken vrouwen te moeten domineren. Die blijven altijd een bedreiging.
We hebben vooral een mentaliteitsverandering nodig bij mannen. Die worden steeds onzekerder naarmate vrouwen meer succes hebben. Ze weten niet hoe ze op een goede manier met vrouwen kunnen omgaan.’
Sophie Nieuwe Weme (29)
Junior docent interdisciplinaire sociale wetenschappen
Dolle Mina sinds augustus 2025
Waarom ben je bij de Dolle Mina’s gegaan?
‘Ik voelde al heel lang een frustratie over de gang van zaken rondom een heleboel maatschappelijke problemen, het meeste over ongelijkheid. Ik vond daar niet altijd weerklank in.
De Dolle Mina’s zijn een kring waarbij die frustraties gedeeld worden. Je kan er samen boos over zijn. Met zijn allen kun je die boosheid omzetten in iets anders. Ik zit bij de Dolle Mina kutband, al die frustratie kan ik daar omzetten in een activistisch nummer, dat gewoon heel veel doet.
Ik zie de ongelijkheid echt gereflecteerd in het recht op ruimte en een plek in de maatschappij. Je wordt als vrouw nog vaak lastiggevallen. Dat wordt als normaal gezien. Als je er iets van zegt, moet je je niet aanstellen. Als je niks zegt voel je je rot omdat je niet je eigen ruimte hebt opgeëist. Je kan het nooit goed doen.’
Waarom zijn de acties van de Dolle Mina’s belangrijk?
‘Er zijn nog zoveel dingen waar je van uitgaat dat ze gefixt zijn voor elk gender, die niet voor iedereen hetzelfde zijn. De pay gap, hoe je je op straat beweegt, hoe je wordt aangesproken. Al die concrete en minder concrete dingen zorgen ervoor dat het nodig is om daar aandacht aan te besteden en actief verandering in te brengen.
Bij een pro-life demonstratie in Den Haag deden wij een tegendemo. Aan de ene kant van het water liepen zij met allemaal posters met intense foto’s van foetussen en religieus gerelateerde dingen. Aan de andere kant van het water riepen wij de hele tijd: “Baas in eigen buik.” Aan de ene kant staat iets wat je zo boos maakt en aan de andere kant voel je je super verbonden met mensen die samen anderhalf uur lang schreeuwen om maar het tegengeluid te laten horen.
Er verandert al iets door een zusterschap te creëren waarin je echt verbinding voelt. Dat zorgt ervoor dat je een lange adem hebt, dat je het zelf beter kan handelen.’
Is er bij de Dolle Mina’s ruimte voor iedereen?
‘De mannen die bij de Dolle Mina’s rondlopen zijn gewoon hartstikke feminist. Daar voel ik mij heel erg bij op mijn gemak. Zij kunnen ook makkelijker andere mannen overtuigen van het belang van dit verhaal. Vrouwen worden toch snel weggezet als de boze feminist. Dat is wel hoe het werkt, tot nu toe.
Ik heb Mina’s gezien die zich niet identificeren als vrouw, queer of van kleur zijn en ervaren dat er weinig ruimte is voor hun stem binnen de organisatie. Dat het wordt gedomineerd door de witte hetero groep. Je wilt natuurlijk dat het een groep is waar iedereen zich compleet veilig voelt en comfortabel, dus dat is wel een probleem.’
Wat is er nog nodig?
‘Heel veel. Een van de lastigste obstakels is dat veel mannen defensief worden als er kritiek komt vanuit vrouwen. Het niet willen erkennen dat er een issue is, is vaak het issue. Daardoor botst het: de vrouw voelt zich niet erkend in de realiteit waarin zij elke dag leeft en raakt gefrustreerd. Dat bevestigt weer het gevoel van de man – de ik-mag-toch-niks-meer-zeggen-vibe. Dat het geen persoonlijke aanval is, moet nog doordringen. Pas als er erkenning is, kun je praten over hoe je het beter wilt maken.
De verantwoordelijkheid voor veel dingen ligt nog altijd bij vrouwen, waaronder anticonceptie. Als ik het er met mannelijke vrienden over heb is bijvoorbeeld sterilisatie of een mannenpil een bizar idee voor ze. De bijwerkingen waar een vrouw haar hele leven mee loopt, zijn voor hen een eng idee.’
