Het Amsterdamse Studentendebat dat, in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart, maandagavond aan de VU werd georganiseerd, werd een aangename wisselwerking tussen studenten en politici. ‘Studenten moeten op hun bek gaan, zodat ze hun eigen boontjes leren doppen.’
Het zou een studentikoze avond worden, zo bleek al een kwartier voor aanvang van het Amsterdamse Studentendebat dat maandag in het auditorium van de VU werd georganiseerd, toen op alle (toen nog) lege stoelen GroenLinks-condooms werden neergelegd met daarop de tekst ‘Big Links Energy.’ Daar krijg je die studenten wel enthousiast mee, moet er zijn gedacht.
Toen het debat – dat geleid werd door Parooljournalist Tim Wagemakers en mede georganiseerd werd door onderwijsinstellingen als de VU, de UvA, de HvA en ROC Amsterdam – even later kon beginnen, verschenen de Amsterdamse politici op het podium. Vrijwel alle in de gemeenteraad vertegenwoordigde partijen waren aanwezig. Alleen het CDA, de BIJ1-afsplisters van De Vonk en de Partij voor Morgen, en het door een groot deel van de overige Amsterdamse partijen geboycotte Forum voor Democratie waren afwezig. De negen partijen die wel aan het debat deelnamen (GroenLinks, PvdA, VVD, PvdD, JA21, D66, Volt, SP en Denk) werden allen vertegenwoordig door hun respectievelijke lijsttrekker of fractievoorzitter.
Hangmat
Het eerste thema, bestaanszekerheid, werd ingeleid door Asva-voorzitter Sahand Mozdbar en SRVU-voorzitter Jelle Gnoth, die bepleitten dat financiële onzekerheid onder studenten een blinde vlek is voor de Amsterdamse gemeenteraad. ‘Op de campus betaal je een tientje voor een half bordje eten,’ aldus Gnoth. In het debat dat volgde werd gediscussieerd over financiële regelingen, gratis lunch op scholen en het beschikbaar maken van de stadspas voor studenten.
Met de VVD op het reservebankje – per debat deden zes van de negen partijen mee – kwam het rechtse tegengeluid in dit deel van het debat vooral van JA21. ‘Het vangnet moet geen hangmat worden,’ aldus JA21-lijsttrekker Sytze Rijpkema. ‘Er is een basisbeurs, je kan lenen en er is werk genoeg. De studententijd is nu eenmaal een vormende fase, waarbij je soms op je bek moet gaan om je eigen boontjes te leren doppen.’ Het kwam hem op de nodige geagiteerde reacties te staan. ‘Dat u als student in een hangmat heeft gelegen, wil nog niet zeggen dat anderen dat ook doen,’ beet D66-fractievoorzitter Rob Hofland hem toe.
Ook toen het even later over huisvesting ging, misschien wel het heetste hangijzer binnen de studententhema’s, werd er flink gebotst. De stelling luidde: moeten studenten voorrang krijgen op betaalbare huurwoningen? Juliet Broersen van Volt zei daarop volmondig ja. ‘Amsterdam heeft de dubieuze eer de duurste studentenstad van Europa te zijn, dus natuurlijk moeten studenten voorrang krijgen. Je moet als stad investeren in je toekomstige generatie.’
Gratis bier
Zita Pels, lijsttrekker van GroenLinks, zette haar bordje op rood, en sprak van een gratis bierstelling. VVD’er Daan Wijnants sneerde daarop: ‘Verfrissend. We kennen GroenLinks toch vooral als partij die juist graag gratis bier uitdeelt.’ Voor wie die biermetafoor toen nog steeds niet zat was – hij was al zeker een keer of vijf gebezigd in het debat – maakte Sheher Khan van Denk het nog iets bonter: ‘Er worden hier hele gratis kratten uitgedeeld.’ Een beetje flauw misschien, maar de zaal kon een gniffel toch niet onderdrukken.
Het was verder vooral de VVD die veelvuldig als schuldige van de woningnood werd aangewezen ‘Als het aan de VVD ligt worden er überhaupt geen betaalbare woningen meer gebouwd om te verdelen,’ aldus SP’er Angelo Delsen. Verschillende partijen pleitten voor woningdelen als oplossing, maar Zita Pels van GroenLinks plaatste daarbij een kanttekening: ‘We kunnen niet alles verkameren, want we hebben ook woningen voor gezinnen nodig.’
Tussen de debatten door werden er vragen gesteld vanuit het publiek, waarbij één keer een ongemakkelijk moment ontstond. Een verontwaardigde vrouw – zij bleek lijstduwer te zijn bij BIJ1 – was van mening dat niet alleen FvD, maar ook JA21 geboycot had moeten worden. Het duurde even voordat debatleider Wagemakers haar duidelijk wist te maken waarom voor deze opzet was gekozen, en ze de microfoon weer afstond.
Bodyguard
Bij het laatste debat van de avond, dat ging over veiligheid, was de eensgezindheid relatief groot. Anke Bakker, lijsttrekker van de PvdD, benadrukte dat mannen elkaar aan moeten spreken op machogedrag. ‘Het probleem ligt niet bij de slachtoffers of een lantaarnpaal die stuk is, maar bij de daders.’ Broersen van Volt vulde aan: ‘Een op de tien studenten is ooit verkracht. Dat zijn hele pijnlijke cijfers, dus we moeten veel sneller handelen bij meldingen.’
Rijpkema van JA21 en Wijnants van de VVD, die zich als enige mannen op het podium tijdens dit precaire debat niet al te hard tegen hun vrouwelijke tegenhangers leken te willen afzetten, pleitten voor meer blauw op straat. ‘Dat is schijnveiligheid. We kunnen niet voor iedere Amsterdammer een bodyguard regelen,’ reageerde PvdD’er Bakker. Volgens Wijnants deed zij daarmee ‘onze agenten echt tekort.’ Ook de overige linkse partijen zagen niets in het plan van Rijpkema om lokagenten in te zetten.
Toen er aan het eind van het debat vanuit het publiek nog eens werd opgeroepen tot een cultuurverandering, en werd betoogd dat vooral mannen onderling elkaar steviger moeten aanspreken bij grensoverschrijdend gedrag, werd er flink geklapt. Zo ging het grootste applaus van de avond niet naar een politicus, maar naar een student.