Wat zit er achter TikToktrends als girl math en girl dinner?
Geen zin om te koken? Gooi wat kliekjes op een borrelplank en je hebt zo een volwaardig girl dinner geproduceerd. En een beetje verstandig met geld omgaan? Als we de trend girl math moeten geloven is dat aan jonge vrouwen niet besteed. Op het eerste gezicht ironische zelfspot, maar wat zit er nu precies achter de opmars van dit soort fenomenen? Tijdens het Girl Online symposium van aanstaande vrijdag bij Spui25 wordt die vraag beantwoord.
Het centraal staande figuur van de online girl, waaraan het symposium haar naam ontleent, hangt volgens één van de sprekers op het congres van vrijdag, Maya B. Kronic, – zij is auteur en hoofd Research & Development bij de Britse uitgeverij Urbanomic – samen met het vroege internettijdperk. ‘Er bestond toen een soort cyberfeminisme, waarbij werd geconstateerd dat vrouwen een bepaalde affiniteit hebben met technologie. Het internet is gecreëerd door mannen vanuit een behoefte om de wereld controleerbaar te maken, maar net zoals er door de geschiedenis heen een angst heeft bestaan dat vrouwen teveel macht naar zich toe trokken, bestaat die angst ook over de toenemende macht van technologie. Daarin zit dus een gedeelde ondergeschikte positie.’
‘Over het stereotype meisje wordt vaak neerbuigend gedacht,’ legt Kronic uit. ‘Ze zou kinderachtig zijn, onzelfstandig, oppervlakkig en geïnteresseerd in onbelangrijke zaken. Dat maakt het meisje tot een intrigerend figuur, dat in de context van sociale media enigszins los is komen te staan van het vrouwelijke geslacht, en een rol is geworden die door iedereen kan worden aangenomen.’ En dat is waar fenomenen als girl math en girl dinner om de hoek komen kijken. Trends die je zou kunnen zien als het infantiliseren van vrouwen, maar die volgens Kronic eerder geduid moeten worden als een vorm van rebellie en emancipatie, waarmee jonge vrouwen hun eigen narratief creëren. ‘Ze scheppen hiermee een eigen wereld, waarin de sociale orde, die vertelt dat je altijd maar verstandig, beheerst en productief moet zijn, wordt afgewezen.’
Kwetsbaarheid
De schaamte, die volgens Kronic lange tijd is gebruikt om stereotype meisjesachtige karaktertrekken te onderdrukken en ridiculiseren, zou hierdoor verdwijnen. ‘Sociale media hebben een bevrijdende werking. De girly elementen van ons karakter die niet iedereen offline zomaar durft te tonen, worden daar wel geaccepteerd. Iedereen heeft die eigenschappen, niemand is altijd alleen maar serieus. In online girlhood delen we de kwetsbaarheid, en ons onvermogen om altijd maar aan de sociale standaarden te voldoen.’
En wanneer zo’n uiting van kwetsbaarheid door vrouwonvriendelijke buitenstaanders toch op een negatieve manier wordt geïnterpreteerd, is dat volgens Kronic vooral diens eigen probleem. ‘Dat is niet de verantwoordelijkheid van de plaatser van zo’n post. Negatieve stereotypes over vrouwen zullen altijd bestaan, dat is geen reden tot zelfcensuur. Het is juist een kracht om deze vrouwelijke beeldenwereld op zo’n manier in te zetten dat we er plezier aan ontlenen, in plaats van ellende.’
Good Girl
De rol van vrouwelijkheid op het internet wordt tijdens het symposium niet alleen op academisch niveau, maar ook op artistieke wijze onder de loep genomen. Zo maakt voor het avondprogramma beeldend kunstenaar en performance artist Mireille Tap haar opwachting. Tijdens haar twaalf minuten durende act met de naam Good Girl, pleit Tap voor de kracht van alles wat schattig, lief, zacht en ongevaarlijk is. ‘Gedurende de performance bespeel ik een sculptuur als geluidsinstrument, door zachte, lieve geluidjes te maken aan de hand van bedeltjes, klankbuisjes en een microfoon. Daarmee benadruk ik de krachtige werking van schattigheid en zachtheid. Door je ongevaarlijk op te stellen kan je mensen verleiden om dichterbij te komen, om ze vervolgens niet meer los te laten. Als een bloem, die er van een afstandje mooi uit ziet, maar wanneer je te dichtbij komt zit je vast aan een doorn.’
Tegelijkertijd schuilt in het werk een verwijzing naar de nacht waarop de hond van Tap overleed. ‘Ik voelde me schuldig dat ik haar niet heb kunnen beschermen van de dood, wat had ik nog meer kunnen doen? Misschien als ik nog liever was geweest, nog braver, waren mijn “gebeden” wel verhoord. Van vrouwen en honden wordt immers verwacht dat ze luisteren en gehoorzamen: Good Girl. Met de zachte geluidjes die ik maak tijdens de performance sus ik mijn stervende hond en verleid ik tegelijkertijd het publiek om in deze schijnbaar geruststellende gebeurtenis deel te nemen. Vervolgens blijk ik ze gevangen te hebben om getuige te zijn van een naar stervensproces.’
Het dagvullende symposium Girl Online wordt georganiseerd door The Hmm, en begint vrijdag 16 mei om 14:00 uur bij Spui25. Op het programma staan onder meer workshops, lezingen, paneldiscussies en optredens. Er zijn nog tickets beschikbaar.
En daar zit dus de crux. Het zachte voorkomen van online girlhood is, met de bijbehorende dromerige beeldentaal, zachte stemmen, en omarming van alles wat meisjesachtig is, ook juist een kracht, zo betoogt Tap. ‘We leven in een mannelijk vormgegeven wereld, waarin weinig ruimte is voor girly things. Maar juist met fenomenen als girl math en girl dinner laten we die wereld links liggen, en creëren we onze eigen regels, waarbij vrouwen bestaande stereotypes naar hun hand zetten.’ Ze benadrukt de verbondenheid de ze voelt met andere feministische kunstenaars. ‘Vrouwen als Lily van der Stokker en Kinke Kooi, die zich niet verontschuldigen voor die zachtheid en hun emoties, maar dat juist gebruiken, daar vind ik herkenning en aansluiting in. Zachtheid is lang niet serieus genomen, terwijl het zo troostend is, en iedereen het verlangen heeft er ongegeneerd aan toe te geven.’
