UvA-onderzoek: Nederlanders licht negatiever over vrouwenemancipatie
De gemiddelde Nederlander is groot voorstander van vrouwenemancipatie, ook al strookt dat vaak nog niet met de realiteit. Toch denken Nederlanders voor het eerst sinds 2012 weer conservatiever over de rol van vrouwen in de samenleving, blijkt uit UvA-onderzoek.
Verreweg de meeste Nederlanders zijn positief over de rol van vrouwen in de samenleving. UvA-onderzoekers in samenwerking met de universiteit van Tilburg vroegen 2.500 Nederlandse volwassenen om stellingen te beantwoorden over vrouwenemancipatie op acht terreinen.
Volgens het overgrote deel van de Nederlanders hebben vrouwen net zoveel recht op een universitaire opleiding (95 procent) en een baan (78 procent) als mannen en zijn vrouwen net zo goed in staat om bestuurs- en politieke leiderschapsfuncties te vervullen als mannen (90 procent). Ook denken de meeste Nederlanders dat moeders prima kunnen werken zonder dat dat ten koste gaat van de kinderen (86 procent) en dat het geen problemen oplevert als een vrouw meer verdient dan haar man (73 procent). Daarnaast vinden de meeste Nederlanders abortus gerechtvaardigd en vindt 84 procent van de Nederlanders geweld tegen vrouwen not done.
Denken strookt niet met de werkelijkheid
Die percentages zijn veel hoger dan UvA-onderzoekers Mark Boukes en Lisa Mügge op voorhand dachten. Boukes: ‘Ik doe vaker survey-onderzoek en dat geeft vaak een redelijk genuanceerd beeld. Hier zie je echter dat de overgrote meerderheid positief denkt over vrouwenemancipatie.’
‘Wat ik interessant vind is dat het beeld niet strookt met de werkelijkheid,’ voegt Mügge toe. ‘86 procent van de Nederlanders staat achter een werkende moeder, toch blijkt uit de Emancipatiemonitoreen periodiek rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek dat slechts 9 procent van de gezinnen met jonge kinderen het daadwerkelijk voor elkaar krijgt om zorgtaken gelijk te verdelen. Ook vindt het merendeel van de Nederlanders vrouwen net zulke goede politiek leiders als mannen, toch bestaat het kabinet slechts voor ongeveer een derde uit vrouwen.’
Daling
Ook blijkt uit de resultaten dat de steun onder Nederlanders voor vrouwenemancipatie voor het eerst sinds 2012 licht daalde. Op zeven van de acht terreinen zijn Nederlanders negatiever gaan denken over de rol van vrouwen in de samenleving. Ook daalde het veiligheidsgevoel bij Nederlanders, en dan vooral bij vrouwen. Mugge: ‘Dat vind ik zorgwekkend omdat zo’n veiligheidsgevoel ook consequenties kan hebben voor je bewegingsvrijheid in de publieke ruimte.’
De dalingen zijn niet groot. Boukes: ‘Zo’n daling gaat om een paar procentpunten: op de 100 mensen zijn twee of drie mensen conservatiever gaan denken. Ook weten we niet of de mensen die de enquête dit jaar hebben ingevuld, dezelfde mensen zijn als vier jaar geleden. Dus het kan zijn dat het een eenmalige dip is.’
Tradwives
Volgens Mügge is de daling te plaatsen in de context van de conservatieve wind die door Amerika en ook Europa waait. ‘Er is veel weerstand tegen gendergelijkheid onder invloed van uiterst rechtse en religieuze stromingen. De democratie staat onder druk en dan zijn vrouwenrechten de eerste rechten die daaronder lijden.’
Ook ziet Mügge in haar onderzoek een terugkeer naar traditionele rolpatronen. ‘Ook zogenoemde tradwives (vrouwen die kiezen voor een traditionele rolverdeling red.) spelen daar een rol in. Het zijn niet alleen jonge mannen die een hypermannelijk ideaal nastreven: er zijn ook invloedrijke vrouwelijke influencers die dat beeld uitdragen.’
Daarnaast zien de onderzoekers weinig verschil tussen de opvattingen van oudere en jongere generaties over emancipatie. Boukes: ‘Vaak wordt gedacht dat jongere generaties progressiever denken. Daar zagen we weinig van terug.’ Eerder UvA-onderzoek naar de LHBTQ+-opvattingen onder jongeren toonde ook al aan dat jongeren conservatiever zijn gaan denken over gendergelijkheid.
Abortus
Het enige onderwerp waar Nederlanders de afgelopen jaren wél positiever over zijn gaan denken is abortus. Ook in de politiek is daar beweging. Op maandag 28 september diende de politieke partij Pro een motie in bij de Tweede Kamer om abortus uit het Wetboek van Strafrecht te halen.
De onderzoekers hopen dat het onderzoek ook op andere terreinen tot beleidsverandering leidt. Mügge: ‘Dit onderzoek laat zien dat er steun is onder Nederlanders voor emancipatie. Het kan dus dienen als munitie voor politici om beleidsverandering door te voeren.’
