AI verschijnt op het wereldtoneel en dus gaat de opleiding informatiekunde op de schop
De afgelopen jaren veranderde computerwetenschappen ingrijpend door de opkomst van AI. Reden voor een nieuwe leerlijn voor de bachelor en master informatiekunde die in september van start gaat. Vijf vragen aan opleidingsdirecteur van de master Sennay Ghebreab. ‘We willen het hele spectrum meegeven aan studenten, van computer tot maatschappij.’
Waarom komt er een nieuwe opleidingslijn?
‘De opleiding heeft zich door de jaren heen altijd aangepast aan de ontwikkelen van de technologie, maar de afgelopen jaren zijn de ontwikkelingen in de computer- en informatiewetenschappen, en met name in AI, enorm hard gegaan. Studenten stellen steeds vaker kritische vragen: wie heeft er toegang tot AI? Wat zijn de gevolgen van datacenters voor het milieu? Moet ik dit wel gaan studeren als AI betekent dat computersystemen discrimineren? Die vragen hadden studenten tien jaar geleden niet.’
‘Ook het onderzoeksgebied is veranderd. Er zijn hoogleraren gekomen die zich richten op de psychologie van mensen en AI. Informatiewetenschappen, niet te verwarren met informatica, dat zich bezighoudt met het ontwerpen, bouwen en begrijpen van computersystemen en software, hield zich twintig jaar geleden vooral bezig met hoe bedrijven informatie verwerken via computersystemen. Dat is nu veel breder, de afgelopen jaren is het onderzoeksgebied zich meer gaan richten op hoe mensen, organisaties en de maatschappij als geheel omgaan met technologie en informatie.’
Wat gaat er veranderen met de nieuwe leerlijn?
‘Het curriculum is technischer geworden, studenten leren meer wiskunde, datawetenschap en programmeren, maar de studie is tegelijkertijd ook meer toegepast op computersystemen in organisaties, gemeenschappen, de overheid en bedrijven. We willen het hele spectrum meegeven aan studenten, van computer tot maatschappij.’
‘Een van onze promovendi heeft bijvoorbeeld een algoritme ontwikkeld voor de plaatsing van kinderen op basisscholen. De Gemeente Amsterdam gebruikt daar een algoritme voor uit New York, maar dat bleek een tweezijdig matchingsysteem ingebouwd te hebben, waarbij niet alleen de kinderen maar ook de scholen een voorkeur konden aangeven. Daardoor werden sommige kinderen op hun 18de school naar keuze geplaatst. De promovendus heeft een algoritme gemaakt waarbij alle kinderen in hun top 5 van scholen worden geplaatst. Om het algoritme ook te implementeren is de promovendus in gesprek met de gemeente, daar komen allerlei politieke, juridische en sociale aspecten bij kijken. Ook daar bereiden we studenten op voor.’
Het afgelopen jaar daalde de studentenaantallen van de bachelor informatiekunde flink. Van 100 studenten in collegejaar 2022-2023 naar 27 in collegejaar 2025-2026. Hoe komt dat?
‘Er zijn meerdere redenen voor de daling. Demografische ontwikkelingen, en de toename in aanbod. Elke universiteit heeft een eigen AI-programma. En heel veel sociale en economische studies hebben datawetenschap als onderdeel gekregen. De keuze voor studenten om iets met informatie, technologie en computers te doen is veel groter geworden.’
‘Wereldwijd zie je een afname in computerwetenschappen op bachelor niveau. Dat heeft deels te maken met zorgen die studenten hebben, zit hier wel een toekomst in? Moeten we bijdragen aan systemen die ongelijkheid vergroten? En ook, als AI zelf kan programmeren, waarom zou ik het dan nog leren? Dat zijn zorgen die leven bij de jongere generatie.’
Wat gaan jullie daar als opleiding aan doen?
‘Door studenten te laten zien dat we zelf ook ontwikkelen en bezig zijn met het verantwoord ontwikkelen en toepassen van AI en informatietechnologie in het algemeen. Vaak bestaat de indruk dat als je AI of iets technisch gaat studeren, je alleen daar mee bezig bent met de techniek en niet met de consequenties ervan. Dat beeld klopt niet.’
De afgelopen jaren zijn juist de maatschappelijke studies, zoals Future Planet Science, Natural and Social Sciences, flink gedaald in studentenaantallen. Zitten studenten wel op een maatschappelijke variant van informatiekunde te wachten?
‘Ik denk het wel. Alleen de boodschap moet beter overkomen: waarom is het nodig? Dat is misschien iets waar we te lang passief in zijn geweest, doordat de studentenaantallen jarenlang alsmaar stegen. Als disciplines – of het nu AI of informatiewetenschappen is – hebben we te weinig overgebracht wat we eigenlijk doen en waarom het belangrijk is in deze tijd. Die slag moeten we nu wel gaan maken. In de zomer vertrek ik als opleidingsdirecteur, maar dat is wel een van de dingen die ik meegeef: blijf niet passief. Kom in contact met scholen en vertel wat AI is, wat informatiekunde is en waarom het relevant is. Dat heb ik persoonlijk altijd wel gedaan, maar dat is niet nog niet institutioneel.’
