Chinese universiteiten overtroeven westerse universiteiten. Wat zijn de gevolgen voor de wetenschap?

Franziska, wat zegt de Nature-ranglijst over de opmars van Chinese universiteiten?
‘De Nature Index kijkt naar wetenschappelijke output per universiteit: hoe vaak artikelen geciteerd worden in vooraanstaande wetenschappelijke vakbladen, vooral in de bètawetenschappen. De voornaamste kritiek op de Nature Index is dan ook dat die weergave te simplistisch is. Het zegt bijvoorbeeld niets over de geesteswetenschappen, kwaliteit van onderwijs, studententevredenheid of de aansluiting op de arbeidsmarkt.’

‘Het Britse onderzoeksbureau QS kijkt bijvoorbeeld wel naar studententevredenheid en de relatie tussen studenten en docenten. In de QS-ranking van 2026 scoren Chinese universiteiten dan ook minder goed. In de top 20 staan slechts twee Chinese universiteiten, de hoogste plek gaat naar de universiteit van Beijing met plek 14.’

Vanwaar deze plotselinge opmars?
‘Deze opmars is niet plotseling maar zorgvuldig gepland door de Chinese overheid. De Chinese Communistische partij (CCP) (de zittende partij die de Volksrepubliek China al sinds 1949 regeert red.) besloot vijftien jaar geleden om de Nature Index prioriteit te maken van het hoger onderwijs.’

Foto: UvA

Franziska Plümmer

‘Internationale reputatie is voor de CCP heel belangrijk. De Chinese regering financiert bijvoorbeeld ook Confucius Instituten wereldwijd, waar mensen Chinees kunnen leren en het land leren begrijpen. Die slagen er maar tot bepaalde hoogte in om China aantrekkelijk te maken. De ranglijst moet daaraan bijdragen.’

‘De autoritaire Chinese regering heeft de afgelopen jaren actief druk uitgeoefend op de wetenschap om dat doel te bereiken. Onderzoeksgroepen die niet bijdroegen aan dat doel werden opgeheven. Zoals de Chinese Academy of Social Sciences aan de universiteit van Shanghai en de faculteit geesteswetenschappen aan de Jilin University. Techniek en bèta werd juist extra gefinancierd. Wetenschappers aan sommige universiteiten – in Beijing is dit bijvoorbeeld het geval – ontvangen een hoger salaris als ze in internationale vakbladen publiceren. Ook werken grote techbedrijven, zoals de Tencent en Alibaba, nauw samen met universiteiten, wat de hoge citatiescores in internationale vakbladen in de hand werkt.’

Wat wint China hier mee?
‘Zelfvertrouwen zou ik zeggen. Om op hetzelfde level te presteren of zelfs beter dan westerse universiteiten – in het bijzonder Amerikaanse universiteiten – is al een overwinning op zich. Veel politici in China zijn dat nu waarschijnlijk aan het vieren.’

Worden Chinese universiteiten nu ook aantrekkelijker voor studenten?
‘Dat vermoed ik niet. Er zijn al weinig studenten die in China willen studeren vanwege de geopolitieke ontwikkelingen. Bovendien kiezen studenten een universiteit vaker vanwege het onderwijs en niet vanwege het onderzoek. De Jilin University op plek 13 is een grote universiteit, maar die staat niet bekend om zijn internationale karakter. Dat maakt het lastiger voor Engelstalige studenten om daar vakken te volgen. Andere praktische zaken zoals studentenhuisvesting zijn nog onderontwikkeld.’

En wat betekenen de ranglijsten voor onderzoekssamenwerkingen?
‘De ranglijsten zullen daar niet direct een verschil in maken, al kan ik alleen spreken vanuit de sociale wetenschappen en geesteswetenschappen, de bètafaculteit heeft een hele andere relatie met Chinese universiteiten. Wel is het zo dat de Chinese overheid het afgelopen jaar de financiering voor de samenwerking met westerse universiteiten heeft afgebouwd en alleen nog samenwerkingen binnen China financiert. Dat maakt het voor westerse universiteiten lastiger om samen te werken met Chinese universiteiten. Relaties met gevestigde wetenschappers onderhouden we nog. Maar voor wetenschappers die onderzoek doen naar China en AI-onderzoekers die in een Chinees lab willen werken, is het de afgelopen vijftien jaar moeilijker geworden’

Moeten we Chinese studenten hier nog verwelkomen?
‘Dat is al onderwerp van politiek debat. Op de UvA staan promovendi die via de China Scholarship Council (CSC), een beurs van de Chinese overheid, promoveren aan de UvA momenteel nog ter discussie vanwege de veiligheid. De UvA heeft het Memorandum of Understanding met de CSC is nog altijd niet getekend, wat betekent dat er in 2026 nog geen Chinese promovendi kunnen starten aan de universiteit. Ik krijg elke week wel een aanvraag van een Chinese PhD-student op een CSC-beurs, vaak hele goede, maar die kunnen we dit jaar niet aannemen.’

Vormt de opmars van China een bedreiging voor westerse universiteiten?
‘China heeft veel geld en mankracht voor onderzoeken en opereert dus op veel gebieden veel sneller dan westerse universiteiten. Op andere onderwerpen valt dat mee. Ik kan de Chinese publicaties in de sociale wetenschappen er vaak zo uit halen, omdat kwantiteit nog vaak boven kwaliteit wordt verkozen. Tegelijkertijd worden vakbladen en conferenties de afgelopen vijf jaar overspoeld door Chinese publicaties en inzendingen. Dat proces moeten we beter gaan reguleren, anders kunnen we de werkdruk niet aan. Ik zou het geen bedreiging noemen, maar het is wel belangrijk om het gesprek hierover te voeren.’

Heeft het nog zin om het gesprek te voeren wanneer de Chinese wetenschap de strijd al heeft gewonnen?
‘Daarvoor is het nog te vroeg. De grote uitgevers zijn bijvoorbeeld nog altijd Amerikaans. Zij hebben een machtspositie en de verantwoordelijkheid om kritisch te kijken naar wat we willen publiceren. Zij kunnen kwaliteit verkiezen boven kwantiteit. Uitgevers zouden in moeten zetten op slow science met meer aandacht voor het peer review proces. Daarmee zouden we de hoge positie van China in de ranglijsten wat terug kunnen dringen.’