Een breiend publiek luistert beter. Moeten we allemaal handwerken tijdens college?
Breien is hip. Steeds meer studenten haken, borduren en handwerken erop los: uit activisme, als protest tegen de kledingindustrie of om los te komen van die verslavende telefoon. Ook zou het goed werken voor je concentratie. Waarom breien we niet allemaal in de collegezaal?
Het begon met een tote bag, inmiddels haakt student interdisciplinaire sociale wetenschap Merle Doeswijk (20) hele schilderijen. In de gang van het J/K gebouw maakt ze snel nog even haar rij af voor het college begint. Ze haakt omdat ze het leuk vindt en om haar hoofd leeg te maken. ‘En het stelt ook je geduld ook op de proef, want iets afmaken duurt best lang.’
Oud-UvA-studente Sophia Wintermans (26) merkte dat ze beter naar muziek kan luisteren tijdens het breien. Mede daarom richtte ze het handwerkplatform Knits and Notes op waarmee ze bijeenkomsten organiseert waar mensen kunnen breien op muziek in cafés, in bioscopen en op festivals zoals dancefestival ADE en poppodium Paradiso. ‘We organiseren ook lezingen en merkten dat een breiend publiek veel beter luistert. Je kunt dan de spreker veel langer aan het woord laten.’
Als je de krantenkoppen mag geloven zijn jongeren weer massaal aan het handwerken geslagen. Breien, haken en borduren is hip en de activiteit zou bovendien je concentratie verhogen. Wie breien er, en wat beweegt studenten om de pennen op te pakken? En – als er zoveel voordelen zijn – waarom breien we dan nog niet massaal in de collegezaal?
Breien is sexy
Volgens Sophia is er de afgelopen jaren een nieuwe generatie van breiers ontstaan. ‘Breien is al lang niet meer alleen iets voor oma’s. Ook queer mensen, feministen en activisten pakken de breinaalden op.’
Handwerken zou ook een tegenreactie zijn op de vervuilende mode-industrie. En dat blijft niet onopgemerkt. Topmodellen zoals Kendall Jenner poseerden al in gebreide bikini’s en ook de naaktkalender Knits and Tits die Sophia Wintermans maakte sloeg aan. ‘Breien en sexy zijn gaat heel goed samen.’
Andere studenten breien uit activisme. De feministische actiegroep Dolle Mina’s handwerkt bijvoorbeeld tegen geweld en haken daarmee aan bij de wereldwijde campagne Stitches Against Violence.
Voor Merle is haken ook een manier om te ontspannen en ‘even niet met je gedachten bezig te zijn’. Twee jaar geleden begon ze met haken omdat een vriendin het deed en sindsdien is ze niet meer gestopt. Ze haakt overal, in de trein, thuis op de bank en op de universiteit, tussen de colleges door. Alleen niet tijdens college. ‘Dat voelt respectloos omdat het lijkt alsof je niet oplet. Terwijl ik wel denk dat ik beter zou kunnen luisteren.’
Aangehaakt
Tijdens de collegezalen van de modeminor durfde Sophia haar breiwerk wel eens mee te nemen. ‘Ik merkte dat ik beter naar dingen kon luisteren als ik aan het breien en haken was,’ zegt Sophia. ‘Het helpt echt met je aandachtsspanne, mits je een patroon goed kent.’
Uit onderzoek blijkt ook dat het verrichten van een motorische handeling, zoals breien of haken, ervoor kan zorgen dat je beter blijft aangehaakt in een college. ‘Mits die handeling geautomatiseerd is,’ zegt ook Richard Ridderinkhof, UvA-hoogleraar bewegingsvaardigheid en veroudering. ‘In de sportschool kun je bijvoorbeeld ook prima naar een podcast luisteren, tenzij je een apparaat moet bedienen. Voor breien en haken zal dat ook prima gaan.’
Er zijn twee mechanismen in het brein die een rol spelen bij het verhogen van concentratie, legt Ridderinkhof uit. Het eerste mechanisme is arousal, dat is net wat anders dan het Nederlandse woord opwinding wat het verwijst namelijk naar een lichamelijke staat van alertheid door hormonen als noradrenaline en dopamine. Die stoffen komen vrij na een flinke wandeling, tijdens het breien, of door de stemverheffing van een spreker. Ridderinkhof: ‘Arousal zou een verklaring kunnen zijn dat het je tijdens het breien lukt om je aandacht bij het college te houden. Maar als het college erg saai is, is het meestal niet genoeg.’
Aannemelijker vindt Ridderinkhof dat breien je default mode netwerk uitschakelt. Dat is het netwerk in het brein dat actief is als je ‘niets’ doet, tijdens het dagdromen, piekeren of als je je boodschappenlijst doorneemt. ‘Door het uitvoeren van een concrete activiteit zoals breien of een rondje in de sportschool schakel je het default mode netwerk uit en worden andere netwerken actief. Je aandachtsnetwerk en je executieve functies netwerk worden dan actief, die belangrijk zijn bij het opnemen van informatie en die op te hangen aan de haakjes die je al hebt.’
Fietstrainer
Breien zou dus echt kunnen helpen om beter op te letten tijdens een hoorcollege. Maar een speciale uitzonderingspositie voor breien in de collegezaal vindt Ridderinkhof wat ver gaan. ‘Daar is het bewijs niet sterk genoeg voor. Er zijn maar enkele kleine studies die dit aantonen – niet eens specifiek voor breien – en sommigen spreken elkaar tegen.’
Bovendien zijn er grote individuele verschillen, vervolgt Ridderinkhof. ‘Het kan zijn dat breien voor jou goed werkt maar voor mij niet. Ik heb zelf ook een trui zitten breien in de collegebanken in 1982, maar dat heeft me zeker niet geholpen met opletten. Maar stel je hebt ADHD, dan kan dit misschien wel het zetje geven om arousal te verhogen en het default mode netwerk te temperen. En dat geldt misschien voor meer mensen.’
Dat mensen andere dingen doen in de collegezaal om de aandacht erbij te houden, kan Ridderinkhof alleen maar aanmoedigen. ‘Het kan zijn dat breiende mensen medestudenten afleiden, maar studenten die op hun telefoon of laptop zitten in de collegezaal zijn minstens zo afleidend. Maar als ik zelf iets zou mogen aanraden zou ik zeggen, koop dan een fietstrainer voor onder je bank. Dat zorgt ook voor motorische activiteit met de bijbehorende mentale voordelen en het verbrandt ook nog eens calorieën.’
