Op de webcammarkt is de concurrentie enorm, blijkt uit dit proefschrift
Wereldwijd bieden honderdduizenden webcammers zich aan via online platformen. De concurrentie onderling is groot, toont mediawetenschapper Emilija Jokubauskaitė in haar proefschrift. ‘In de media wordt webcamwerk vaak aangeprijsd als extreem lucratief. Maar dit is niet de hele realiteit.’
Honderdduizenden mensen ter wereld werken online als webcammodel. Toch wordt deze enorme industrie, waar hoge winsten worden geboekt, bijna niet onderzocht, zag UvA-mediawetenschapper Emilija Jokubauskaitė. Zij dook voor haar proefschrift in de wereld van het online sekswerk en promoveert dinsdag op het onderwerp.
Wie een webcampagina bezoekt, ziet kleine thumbnails met daarop de webcammodellen. Het algoritme dat kiest wie zich op deze exclusieve plek mag promoten, is grotendeels niet transparant, blijkt uit het proefschrift. De concurrentie tussen de webcammers onderling – en tusen de platformen zelf – is groot: zowel de webcammodellen als het platform hebben er baat bij dat gebruikers doorklikken.
Op basis waarvan kiest het algoritme de modellen op zo’n homepage?
‘Niemand kan het met zekerheid zeggen, omdat de manier waarop ze werken verhuld is. Op sommige platforms kan langer streamen samenhangen met een hogere ranking; op andere platforms is het juist andersom. Modellen weten dus niet goed hoe ze zich moeten profileren. Ze moeten zichtbaar zijn om geld te verdienen, maar weten niet wat ze meer zichtbaar zou maken. Er gaan veel ‘algoritmische roddels’ rond in de webcamwereld, zoals we dat als onderzoekers noemen, maar niemand weet het zeker.’
‘Performers hebben zichtbaarheid nodig om een inkomen te verdienen, maar te veel zichtbaarheid kan ook nadelig zijn vanwege het stigma dat seks en sekswerk met zich meebrengen. Plotseling kan je familie of je collega’s je op zo’n platform zien.’
Die lastige balans blijkt ook uit je proefschrift. De meest zichtbare groep verdient het meest. Maar slecht een kleine groep weet een leefbaar loon bij elkaar te verdienen.
‘In de mainstream media wordt webcamwerk vaak aangeprijsd als extreem lucratief. De succesverhalen worden vaak gedeeld. Maar dit is niet de hele realiteit. Zulke verhalen zijn ook goede promotie voor de platformen: hoe meer modellen ze weten binnen te harken, hoe beter. Eén medewerker van een platform vertelde me dat ze vijf- tot zeshonderd nieuwe aanmeldingen per dag krijgen. Daarvan gaat uiteindelijk slechts 20 procent online.’
‘In de praktijk blijkt veel geld verdienen namelijk toch lastig. Veel platformen geven nieuwkomers veel aandacht. Daar zou je als model best van kunnen profiteren, door de eerste weken een trouwe fanschare proberen op te bouwen en zo je geld te verdienen. Er zijn in totaal zoveel webcammers actief, waarvan slechts een klein deel wordt uigelicht. Vandaar de titel van mijn proefschrift: ‘Beyond winner take all’. Het is een soort eindeloze cirkel; webcammers die zichtbaar zijn, verdienen meer fooi of geld, waardoor het algoritme denkt: deze webcammodellen zijn populair en genereren veel bezoekers, ze moeten dus een prominente plek op de site krijgen. Hierdoor verdienen deze webcammers weer meer geld, enzovoorts, enzovoorts.’
In je proefschrift noem je deze trouwe fans ‘whales’. Wat een interessante term.
‘Het is een term die komt vanuit de game-wereld: spelers die veel geld uitgeven aan een game. In de webcamwereld zijn het klanten die veel fooi geven. Het zijn de contacten met wie je een band opbouwt. Uiteindelijk is webcamwerk niets anders dan intimiteit waarvoor betaald wordt. Die intimiteit wordt gezocht uit bijvoorbeeld eenzaamheid. Ik begon mijn onderzoek tijdens de coronapandemie. Het viel me echt op dat in de chat van de webcamplatformen veel werd gesproken over hoe iemand z’n baan was verloren, hoe bang ze waren. Het model fungeert ook op zo’n intiem level als gesprekspartner. Dat maakt het voor webcammers lastig balanceren: wat deel je wel, en wat niet? Hoe ver ga je om die intieme band te versterken, die uiteindelijk ook weer geld oplevert?’
Ja, hoe doe je dat?
‘Iedereen die ik sprak zei, het is toch de taak van het model om grenzen te stellen. Uiteindelijk is het toch werk.’
Wat voor gevolgen heeft de grote concurrentie op deze platformen?
‘Daar heb ik geen onderzoek naar gedaan. Maar er zijn studies die laten zien dat het werk hierdoor ook een soort ‘race to the bottom’ kan worden. Extremere acts betalen meer, maar als iedereen zich daarmee gaat bezighouden, daalt de prijs weer. Overigens zien webcammodellen elkaar niet per se als concurrenten. Ze zeggen: we doen gewoon allemaal ons best om zoveel mogelijk betalende klanten te werven.’
Wat viel je verder op in het onderzoek?
‘De groep waaruit webcammodellen bestaat is heel divers. Op Chaturbate bijvoorbeeld is de verhouding tussen mannen en vrouwen vrijwel gelijk. Maar er zit dan wel weer onderscheid tussen de ‘selfpleasure streamers’, wat vaak mannen zijn, en de mensen die het echt voor het geld doen, vaak vrouwen. Geografisch gezien komt dit type werk op grote schaal voor, met enkele belangrijke centra in landen zoals Roemenië en Colombia.’
Waarom vind je het belangrijk om hier ook onderzoek te doen aan de universiteit?
‘Als we onderzoek doen naar sekswerk vind ik het ook erg belangrijk dat we het erover hebben hoe het de mensen in het veld kan bevoordelen. Nu gaat het vaak over wetten die dit soort werk juist willen verbieden of het lastiger willen maken om erin te werken. Maar nogmaals, sekswerk is ook werk. Het zou dus ook als zodanig besproken en gereguleerd moeten worden, met de rechten van de werkenden voorop.’
