Goed poetsen is belangrijker dan een dure tandenborstel, zegt deze UvA-promovendus
Tandenborstels met vijf standen en apps die je poetsgedrag monitoren, tandenborstelfabrikanten bedenken steeds nieuwe snufjes. Handig, maar voor een gezonder gebit moet je vooral beter poetsen, concludeert tandarts-parodontoloog Tim Thomassen in zijn proefschrift.
Het is weer december, met veel zoetigheid rond Sinterklaas en Kerst. Is het in deze maand extra belangrijk om je tanden te poetsen?
‘Het is natuurlijk altijd belangrijk om je tanden te poetsen, maar wat extra aandacht kan deze maand zeker geen kwaad. We adviseren dan ook dat áls je een zak pepernoten eet, niet één pepernoot per halfuur te eten. Om gaatjes en tandvleesproblemen te voorkomen is één zoetmoment op een dag beter dan de hele dag door. Dat is wel een advies op basis van je tanden en niet op basis van buikpijn, haha.’
En nog een prangende vraag, kun je het best voor of na het ontbijt tandenpoetsen?
‘Het kan allebei, maar na het ontbijt is wellicht beter, dan ga je met een schone mond de dag in. Daarbij is het wel belangrijk om ongeveer een half uur te nemen tussen je ontbijt en het poetsen. Zodat als je jus d’orange hebt gedronken – of andere zoete of zure dranken – het speeksel wel de tijd heeft gehad om te bufferen. Anders poets je in een zuur milieu je tanden, wat weer schadelijk is voor je tandglazuur. Spoelen met water helpt daarbij ook. Wat vooral belangrijk is om ’s avonds na het tandenpoetsen niets meer te eten. Zodat je met een schone mond de nacht ingaat.’
Hoe vaak op een dag kun je het beste poetsen?
‘Het algemene advies is, twee keer per dag twee minuten poetsen met een fluoride-houdende tandpasta. In theorie zou je met één keer perfect poetsen per dag ook uit te voeten kunnen, maar dat is voor heel weinig mensen weggelegd.’
Wat is perfect poetsen?
‘Het beste is om een systeem aan te houden. Dus begin bijvoorbeeld rechtsboven en doe dan de hele buitenkant van de bovenkaak. Dan ga je naar de binnenkant van de bovenkaak en de kauwvlakken. En dan hetzelfde met de onderkaak. Hoe je dat precies doet hangt ook af van het soort tandenborstel.’
Voor je proefschrift onderzocht je het verschil tussen de gewone tandenborstel en de elektrische tandenborstel. Welke komt het beste uit de bus?
‘De elektrische tandenborstel. Een handtandenborstel verlaagt tandplaque (de samenstelling van voedselresten en bacteriën die uiteindelijk tot gaatjes kunnen leiden red.) met 42 procent, een elektrische borstel met 46 procent. Los daarvan poetsen mensen langer met een elektrische borstel, waarschijnlijk door de timers in die elektrische borstels. Dat maakt een elektrische borstel mogelijk nóg effectiever.’
‘Ook elektrische tandenborstels verschillen onderling. We hebben in het onderzoek de oscillerendetrillen rond een vast punt en roterende elektrische borstel van Oral B vergeleken met de sonischreinigen met ultrasnelle trillingen elektrische tandenborstels van Philips. Die hebben allebei hun eigen gebruiksaanwijzing. De ronde kop van de Oral B tandenborstel moet je goed op de tand moet placeren, met de ronding van de tanden mee. De borstel doet dan verder het werk. De Philips tandenborstel ziet er meer uit als een handtandenborstel en moet je dus ook heen en weer bewegen.’
‘Maar dan ben je er nog niet, want de tandenborstel slaat alles tussen de tanden en de kiezen over. En daar ontstaan uiteindelijke de meeste gaatjes en de meeste problemen.’
En kies je dan ragers, tandenstokers of flosdraad?
‘De rager werkt het beste om tandplaque te verwijderen. Ragers zijn er in veel soorten en maten, maar het kan zijn dat tanden zo dicht tegen elkaar staan dat zelfs de kleinste maat niet past. In dat geval is er nog de siliconen, ofwel rubberen tandenstoker. Die is vergelijkbaar met de houten tandenstoker. Veel mensen vinden de siliconenversie prettiger omdat het minder snijdt in je tandvlees, maar de rubberen haartjes kunnen ook losraken. Vooral bij implantaten is dat gevaarlijk, de plastic filamenten kunnen namelijk gaan infecteren. Voor- en nadelen dus.’
‘Flosdraad werkt eigenlijk alleen in laboratoria, maar is in de praktijk zo’n lastige handeling dat het maar voor een enkeling is weggelegd. Met flosdraad of een flosharp gaan mensen vaak alleen klik-klak door het contactpunt tussen je tanden heen. Of ze zagen ermee in hun tandvlees. Dat is schadelijk voor je tandvlees. Terwijl je juist de tandplaque aan de zijkant van je tanden ermee moet weghalen. Wat je ook niet moet gebruiken is en een ronde cocktailprikker die je in de horeca nog wel eens ziet. Die is gemaakt voor kaas en vlees, niet voor tandvlees. Met die ronde vorm kom je namelijk niet in de hoekjes.’
Heb je nog één tip?
‘Hou het simpel. Fabrikanten voegen steeds meer snufjes en applicaties toe aan tandenborstels. Er zijn tandenborstels met vijf standen, sensoren die brommen als je te hard poetst en apps op je telefoon die feedback geven over het poetsen. Dat kan handig zijn – zeker als het de poetsduur verlengt naar twee minuten – maar we moeten niet uit het oog verliezen dat je met goed poetsen hetzelfde effect bereikt. Het is niet altijd hoe duurder hoe beter. Een degelijke elektrische borstel is er vanaf 50 euro.’
‘Producenten en professionals moeten er vooral voor zorgen dat mondzorgproducten en de mondzorg als geheel toegankelijk blijven. Als mondzorgproducten te duur worden, moeten mensen die minder te besteden hebben noodgedwongen keuzes maken die nadelig uit kunnen pakken voor hun gebit.’
Tim Thomassen promoveert op 12 december om 14.00 uur op het proefschrift Oral Disease Prevention. Primum est dentes purgare. De verdediging vindt plaats in de Aula, Oude Lutherse Kerk.
