Johannes Christenius (1659): de rechtsgeleerde die orde schiep in de wirwar van het Romeins recht
In de vierde aflevering van De Illustere Universiteit staat Johannes Christenius centraal, de hoogleraar die vanaf 1659 studenten aan het Athenaeum Illustre onderrichtte in de rechten. Hij stond bekend om zijn heldere uitleg en zijn poging om het complexe web van regels in het Romeins recht toegankelijk te maken.
Christenius (1599-1672) werkte in een snel groeiend Amsterdam, waar handel, criminaliteit en rechtspraak zich tegelijk ontwikkelden. In het nieuwe stadhuis, later het Paleis op de Dam, kreeg de vierschaar een vaste plek; de plek waar doodsvonnissen werden uitgesproken. De zaak van Elsje Christiaens uit 1664, die na haar executie op galgenveld Volewijck werd opgehangen, laat zien hoe zichtbaar die rechtspraak toen was. Straffen werden namelijk publiekelijk voltrokken in Amsterdam.
Omdat het recht sterk leunde op oude Romeinse teksten, raakten studenten makkelijk de draad kwijt. Christenius wilde dat veranderen. Hij legde de nadruk op kennis die een jurist later écht nodig had, over onder meer eigendom, contracten en het huwelijk. Volgens hem verspilden universiteiten te veel tijd aan details waar je in de praktijk weinig aan had.
Naast zijn onderwijs schreef hij over huwelijk en familie, een vroege voorloper van wat nu in ons burgerlijk wetboek staat. Veel van de Romeinse manier van ordenen zien we nog steeds terug in het wetten vandaag de dag.
De vierde aflevering van De Illustere Universiteit is vanaf nu te beluisteren op Spotify.
