Sinds de zomer worden we via internet gebombardeerd met een eindeloze reeks parodie-trailers waarin de Muppets de draak steken met andere populaire films van dit moment. Deze campagne moet er uiteindelijk voor zorgen dat de film The Muppets komende maand een wereldhit wordt, en dat de komische poppen van wijlen Jim Henson opnieuw zo populair worden als ze in de jaren tachtig zijn geweest. Maar hoe leuk de Muppets als bonte verzameling komische figuren ook zijn, ze zijn ook een duidelijk voorbeeld van een probleem dat we in films veel vaker tegenkomen: het Smurfin-syndroom.
Het Smurfin-syndroom dankt zijn naam aan de bekende tekenfilmfiguren van de Belgische striptekenaar Peyo: het kabouterachtige volkje met blauwe huid en witte puntmutsen dat leeft in een paddestoelendorpje in het midden van een bos. Elke Smurf is een archetype dat staat voor een bepaalde activiteit of emotie: koksmurf, knutselsmurf, lolsmurf, dichtersmurf, moppersmurf, muzieksmurf, enzovoort. Binnen deze utopische gemeenschap komen we vreemd genoeg maar één enkele vrouwelijke Smurf tegen, wier identiteit dan ook geheel berust op haar uiterlijk en geslacht. Smurfin heeft lang blond haar, loopt op hoge hakken, is zorgzaam en doet de harten van alle Smurfen sneller kloppen zodra ze haar zien.
Als je een programma als de Smurfen ziet als een manier om kinderen rolmodellen te bieden, wordt het probleem hiermee meteen duidelijk: voor jongens is er volgens de wereld van de Smurfen klaarblijkelijk een enorme keuzemogelijkheid wat betreft hun mogelijke vaardigheden en carrières, terwijl meisjes geheel en al worden bepaald door hun uiterlijk. Op zichzelf is het voorbeeld van de Smurfen dan wel tamelijk bizar, maar zouden we denken dat we er niet heel moeilijk over hoeven te doen. Het is immers maar één tv-serie, toch?
Helaas blijkt dit syndroom ook in andere populaire films en tv-series vaker op te duiken dan je misschien zou vermoeden. Als kinderen op het schoolplein met elkaar Star Wars willen naspelen, hebben de jongens de keuze uit een flink aantal rollen, van Luke Skywalker en Han Solo tot Darth Vader, C-3PO en Lando Calrissian. Voor meisjes is het opnieuw behelpen: in de originele films is er Leia (een prinses), en in de abominabele prequel-trilogie is er Amidala (de koningin). Opnieuw zien we dus dat de enige aanwezige vrouwenrol in het Star Wars-universum gekoppeld wordt aan een fysiek aantrekkelijke, jonge prinsessenfiguur.
Hetzelfde zien we ook bij de Muppets: de mannelijke personages onder de Muppets lijken een eindeloze diversiteit te bieden, van de Kermit the Frog en Fozzie Bear tot Sam the Eagle en de knorrige oude Statler en Waldorf. Het enige vrouwelijke personage dat een centrale rol bij de Muppets speelt, is de blonde, ijdele Miss Piggy. Deze schaarste aan vrouwelijke figuren bij dit soort op kinderen gerichte films en series is tekenend voor de secundaire rol die vrouwen doorgaans spelen in verreweg de meeste films. Probeer daarom de volgende film die je ziet eens aan de zogenaamde Bechdel-test te onderwerpen door de volgende drie vragen te stellen:
Het Smurfin-syndroom dankt zijn naam aan de bekende tekenfilmfiguren van de Belgische striptekenaar Peyo: het kabouterachtige volkje met blauwe huid en witte puntmutsen dat leeft in een paddestoelendorpje in het midden van een bos. Elke Smurf is een archetype dat staat voor een bepaalde activiteit of emotie: koksmurf, knutselsmurf, lolsmurf, dichtersmurf, moppersmurf, muzieksmurf, enzovoort. Binnen deze utopische gemeenschap komen we vreemd genoeg maar één enkele vrouwelijke Smurf tegen, wier identiteit dan ook geheel berust op haar uiterlijk en geslacht. Smurfin heeft lang blond haar, loopt op hoge hakken, is zorgzaam en doet de harten van alle Smurfen sneller kloppen zodra ze haar zien.
Als je een programma als de Smurfen ziet als een manier om kinderen rolmodellen te bieden, wordt het probleem hiermee meteen duidelijk: voor jongens is er volgens de wereld van de Smurfen klaarblijkelijk een enorme keuzemogelijkheid wat betreft hun mogelijke vaardigheden en carrières, terwijl meisjes geheel en al worden bepaald door hun uiterlijk. Op zichzelf is het voorbeeld van de Smurfen dan wel tamelijk bizar, maar zouden we denken dat we er niet heel moeilijk over hoeven te doen. Het is immers maar één tv-serie, toch?
Helaas blijkt dit syndroom ook in andere populaire films en tv-series vaker op te duiken dan je misschien zou vermoeden. Als kinderen op het schoolplein met elkaar Star Wars willen naspelen, hebben de jongens de keuze uit een flink aantal rollen, van Luke Skywalker en Han Solo tot Darth Vader, C-3PO en Lando Calrissian. Voor meisjes is het opnieuw behelpen: in de originele films is er Leia (een prinses), en in de abominabele prequel-trilogie is er Amidala (de koningin). Opnieuw zien we dus dat de enige aanwezige vrouwenrol in het Star Wars-universum gekoppeld wordt aan een fysiek aantrekkelijke, jonge prinsessenfiguur.
Hetzelfde zien we ook bij de Muppets: de mannelijke personages onder de Muppets lijken een eindeloze diversiteit te bieden, van de Kermit the Frog en Fozzie Bear tot Sam the Eagle en de knorrige oude Statler en Waldorf. Het enige vrouwelijke personage dat een centrale rol bij de Muppets speelt, is de blonde, ijdele Miss Piggy. Deze schaarste aan vrouwelijke figuren bij dit soort op kinderen gerichte films en series is tekenend voor de secundaire rol die vrouwen doorgaans spelen in verreweg de meeste films. Probeer daarom de volgende film die je ziet eens aan de zogenaamde Bechdel-test te onderwerpen door de volgende drie vragen te stellen:
- Komen er twee of meer vrouwelijke personages in de film voor (en hebben ze ook namen)?
- Praten de vrouwelijke personages ooit met elkaar?
- Zo ja, praten ze dan ook over iets anders dan mannen?
