Niks meer missen?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Willemijn van Dolen | Wanneer kies je voor een mens en wanneer voor AI?
Foto: Marc Kolle
opinie

Willemijn van Dolen | Wanneer kies je voor een mens en wanneer voor AI?

Willemijn van Dolen Willemijn van Dolen,
11 uur geleden

Het is etenstijd en je hebt geen inspiratie. Vraag je AI voor tips of juist een vriend? Dat maakt nogal uit voor de beleving, ontdekte Willemijn van Dolen nadat ze in de wetenschappelijke literatuur dook. ‘In experimenten waarbij niet werd onthuld of het advies van AI of een mens kwam, werd het advies van ChatGPT consistent beoordeeld als effectiever, beter en zelfs authentieker dan dat van mensen.’

Het einde van het jaar nadert en dat is voor velen een drukke tijd. En dan komt het voor dat het 18 uur is en je denkt, o ja, ik moet ook nog wat eten vanavond. Eerst even in de koelkast kijken wat er nog in huis is. Je ziet room, bleekselderij, augurk, een restje kaas, sriracha en vis. Het regent en stormt dus naar de supermarkt gaan is niet echt een aantrekkelijke optie. Je denkt: hier móet toch iets van te maken zijn. Maar wat? Je bent zelf niet zo’n goede kok, en ziet twee opties: je appt je culinaire vriend of je gooit alle ingrediënten in ChatGPT.


Wat zou jij doen? En stel, je vraagt het aan beiden. Welk advies volg je?

Onze voorkeur voor AI is er alleen wanneer we denken dat in die situatie AI capabeler is dan een mens

Psychologisch proces
Wat je uiteindelijk kiest blijkt een complex psychologisch proces. Een recent onderzoek laat zien dat we een afweging maken tussen mens of AI op basis van twee factoren. Ten eerste, hoe bekwaam we de AI vinden (capaciteit)? En ten tweede, hoeveel waarde we hechten aan een persoonlijke aanpak (personalisatie)?


Onze voorkeur voor AI is er alleen wanneer we denken dat in die situatie AI capabeler is dan een mens én wanneer we vinden dat onze unieke, persoonlijke situatie er niet zo veel toe doet. Maar zodra een beslissing persoonlijk en uniek voelt, zijn we bang dat een gestandaardiseerd algoritme onze unieke behoeften niet voldoende meeneemt.

 

Grijs gebied
De vraag is nu dus, hoe persoonlijk is koken? Uit ander onderzoek blijkt dat op een schaal van 0 (voorkeur voor AI) tot 100 (voorkeur voor mens) ‘Koken & Recepten’ een 54 scoort. Om het in context te plaatsen, voor relatieadvies is de score ruim 80. Daar vinden we AI dus veel minder geschikt. Maar koken bevindt zich in een grijs gebied. Enerzijds erkennen we de waarde van een database vol culinaire kennis, anderzijds hechten we aan de ‘human touch’.

Zodra het label ‘ChatGPT’ op het advies werd geplakt, daalden de scores van effectiviteit

De studie toont nog iets interessants aan. In experimenten waarbij niet werd onthuld of het advies van AI of een mens kwam, werd het advies van ChatGPT consistent beoordeeld als effectiever, kwalitatief beter en zelfs authentieker dan dat van mensen. Maar zodra het label ‘ChatGPT’ op het advies werd geplakt, daalden de scores.

 

Dat zou betekenen dat je voor een recept het advies van ChatGPT kunt volgen, maar zodra je vervolgens te weten komt dat het van AI komt, je het minder lekker vindt.


Eigenwaarde
Terug naar de vis en sriracha. ChatGPT stelt een ‘Sriracha-Gepekelde Vis met Bleekselderij-Velouté’ voor. Klinkt indrukwekkend, maar een beetje gekunsteld. Dan maar iets zelf verzinnen? Dat had je eerder moeten bedenken. De onderzoekers vonden namelijk dat de volgorde waarin we het advies ontvangen onze eigenwaarde beïnvloedt. Begin je met ChatGPT en probeer je daarna zelf alsnog iets te verzinnen, dan vind je je eigen creatie plotseling minder authentiek.  


Je vriend appt ondertussen: ‘Hier kan ik niks lekkers van maken. Haal patat.’ Klinkt als een wijs advies.

website loading