Opiniepanel | Een universitaire studie hoeft helemaal niet op de arbeidsmarkt aan te sluiten
Om studenten op weg te helpen binnen de snel veranderende arbeidsmarkt, staat vandaag de UvA Career Day op het programma: een dag vol LinkedIn-lezingen en loopbaantips, waarbij de aansluiting van de universiteit op de arbeidsmarkt volop in de belangstelling staat. Maar is het eigenlijk wel aan de universiteit om aan de wensen van de arbeidsmarkt te voldoen? Daarover buigt het Folia Opiniepanel zich deze week.
Een universitaire studie hoeft helemaal niet op de arbeidsmarkt aan te sluiten
Shady Morsi (27) studeert rechten.
‘De stelling lijkt een keuze af te dwingen: óf de universiteit richt zich op wetenschap, óf op de arbeidsmarkt. Maar dat is een valse tegenstelling. Een universiteit kan wetenschap als primaire focus behouden en tegelijk laten zien waar die kennis toe kan leiden.’
‘Wetenschappelijk onderwijs leert studenten kritisch denken, zorgvuldig redeneren en complexe vraagstukken doorgronden. Juist die vaardigheden blijven waardevol in een arbeidsmarkt die door vergrijzing en AI snel verandert. Wie leert hoe je kennis verwerft, kan zich blijven aanpassen wanneer beroepen verdwijnen of veranderen.’
‘Aandacht voor loopbaanperspectief doet daar niets aan af. Een Career Day, een gastcollege van een alumnus of een LinkedIn-workshop vervangt geen vakinhoud, maar vult die aan. Veel studenten (en dan met name eerstejaars) weten simpelweg niet wat er na hun studie mogelijk is. Zicht op de praktijk geeft hun studie richting en betekenis, en helpt hen bewuste keuzes te maken over specialisaties en stages.’
‘Een goede universiteit vraagt dus niet om een afweging, maar om een samenspel. Wetenschap vormt het fundament, loopbaanoriëntatie laat zien wat daarop gebouwd kan worden. Studenten worden daar niet minder wetenschappelijk van, wel beter voorbereid.’
Silvia Bușcan (19) studeert media & cultuur.
‘Voor veel jongvolwassenen is de stap naar de universiteit een lastige overgang, die gepaard gaat met financiële uitdagingen en het draaiende houden van een eigen huishouden. Je mag verwachten dat al die worstelingen die het volwassen leven met zich meebrengt, uiteindelijk ook iets opleveren in de vorm van praktische kennis die afgestudeerden helpt een goedbetaalde baan te vinden.’
‘Maar alleen technische expertise is niet genoeg. Een scala aan sociale vaardigheden, zoals communicatie, teamwork en probleemoplossend vermogen, is minstens even belangrijk, ongeacht je studierichting. Bovendien kunnen zelfs de best voorbereide kandidaten moeite hebben om een baan te vinden als ze hun vaardigheden niet effectief weten te presenteren met een sterk cv en een succesvol sollicitatiegesprek.’
‘Wie anders dan de universiteit gaat je voorbereiden op de eisen van de arbeidsmarkt? Of, anders gezegd: waarom zou je aan een universitaire opleiding beginnen als die niet aansluit op die eisen? Alleen vanwege de inhoud van de studie of een onwrikbare passie ervoor? Zeker, maar dat werkt alleen als je al met pensioen bent en financieel onafhankelijk.’
Siri Boe-Lillegraven (44) is universitair hoofddocent Strategie.
‘Studenten verwachten dat hun opleiding leidt tot een bevredigende baan waarmee ze rond kunnen komen, en de samenleving wil rendement zien op de besteding van publieke middelen. Het ligt daarom voor de hand om opleidingen te koppelen aan de behoeften van de arbeidsmarkt. Toch zouden studenten en de maatschappelijke functie van de universiteit tekort worden gedaan als opleidingen zich uitsluitend zouden richten op “aansluiten” bij de vraag vanuit de arbeidsmarkt.’
‘Beter zou het zijn wanneer de universiteit die arbeidsmarkt en de eisen die daarbij horen zelf helpt vorm te geven. Dat vereist een afweging tussen de voorkeuren van werkgevers en studenten, die onderling kunnen botsen. Het vraagt ook om eigen overtuigingen en een vooruitziende blik, waarmee de universiteit kennis en vaardigheden kan beschermen die momenteel ondergewaardeerd zijn.’
‘Programma’s op het gebied van ondernemerschap en duurzaamheid laten goed zien hoe universiteiten kunnen inspelen op de behoeften van de arbeidsmarkt, maar deze tegelijkertijd ook ter discussie kunnen stellen. De arbeidsmarkt kan nu eenmaal onverwacht veranderen. Daarom zou een universiteit die zich uitsluitend richt op het afstemmen van curricula op reeds bekende behoeften op de langere termijn dus ook juist de werkgevers tekort kunnen doen.’
