Kirsty McHenry | Europa is steeds minder toegankelijk voor internationals buiten de EU
In haar laatste column voor Folia blikt Kirsty McHenry terug op haar ervaringen als internationale student aan de UvA en op de overgang naar het leven als ‘expat’. Ze maakt zich zorgen over de ongelijke behandeling van internationale studenten van buiten Europa. ‘Ik vraag me af welke ideeën verloren zijn gegaan doordat sommigen nooit toegang kregen tot de collegezalen van de UvA.’
Ik schrijf deze column, mijn laatste voor Folia, terwijl ik word omringd door verhuisdozen die uitpuilen van de spullen die ik in de afgelopen vier jaar heb verzameld. De zware, drukkende hitte die in de lucht hing terwijl ik inpakte, deed me denken aan de zomer waarin ik vanuit Ierland als internationale student naar Amsterdam kwam. Wat voelde die eerste zomer stil en eenzaam, terwijl ik mijn plek probeerde te vinden in een land waarmee ik tot dan toe nauwelijks een band had. Toen het academisch jaar eenmaal begon, waren de volle collegezalen een opluchting. Niet alleen omdat de airconditioning dan op volle kracht draaide, maar vooral omdat ik eindelijk de kans kreeg om alle andere studenten te ontmoeten die oceanen, landsgrenzen en polders hadden doorkruist om hier te kunnen studeren.
Hoewel mijn ervaring als internationale student allesbehalve tegenviel, boden de collegezalen van de UvA toch niet de diversiteit aan perspectieven die je bij het woord ‘internationaal’ zou verwachten. Volgens de wet moet Nederland studenten uit andere EU-landen, zoals ikzelf, op dezelfde manier behandelen als Nederlandse studenten. Voor studenten van buiten de Europese Unie geldt die regel echter niet. Het verschil tussen hen en hun Europese medestudenten wordt uitgedrukt in tienduizenden euro’s aan collegegeld – geld dat voor een belangrijk deel ten goede komt aan de meest exclusieve en prestigieuze opleidingen van de universiteit. De deur stond voor mij open, maar voor veel potentiële studenten van buiten Europa was die in de praktijk al op slot, lang voordat ze een voet over de drempel konden zetten.
Toen ik vorig jaar afstudeerde en de overstap maakte van internationale student naar ‘expat’, werd het verschil in behandeling tussen mij en mensen van buiten de EU nog duidelijker. Terwijl ik na mijn studie zonder enige moeite in Nederland kon blijven, moeten andere migranten, die vaak uit veel grotere noodzaak naar Europa komen, keer op keer hun aanwezigheid verantwoorden. Nu eerder deze maand een veel strenger Europees migratie- en asielpact is ingevoerd, zijn de moeilijk doordringbare buitengrenzen van de Europese Unie voor nog meer mensen een harde realiteit geworden. Voor velen van hen bestaat er bovendien geen alternatief om Europa legaal binnen te komen.
Landen als Ierland, die ooit als arm en onbeduidend werden beschouwd, zijn uiteindelijk verwelkomd in het selecte gezelschap van staten die delen in de welvaart en kansen die Europa te bieden heeft. Maar voor landen die zich vandaag bevinden in een positie die vergelijkbaar is met die waarin Ierland zich het grootste deel van zijn geschiedenis bevond, is Europa steeds minder toegankelijk geworden. De grenzen die ik moeiteloos kon oversteken, vormen voor een groot deel van de rest van de wereld steeds onwrikbaardere barrières. En waar ik uiteindelijk mijn draai vond in Amsterdam en me er thuis kon gaan voelen, is dat voorrecht voor de meesten niet weggelegd.
Door hierheen te komen, kreeg ik de kans om veel meer te leren dan ooit mogelijk zou zijn geweest als ik in mijn kleine, landelijke Ierse woonplaats was gebleven. Ik kreeg niet alleen een opleiding, maar ook de kans om te studeren, samen te werken en vriendschappen op te bouwen met mensen wier ervaringen totaal anders waren dan de mijne. Daarnaast maakte ik kennis met de Nederlandse cultuur en ontwikkelde ik gaandeweg een steeds grotere waardering voor haar nuchtere, soms eigenaardige karakter. Terwijl ik me nu voorbereid op mijn vertrek uit Nederland, blijf ik me afvragen welke andere ideeën en perspectieven verloren zijn gegaan doordat sommigen nooit toegang kregen tot de collegezalen van de UvA – of, breder nog, tot Europa. Hier mogen wonen en studeren is een kans waarvoor ik enorm dankbaar ben. Ik gun diezelfde kans de hele wereld.
