Nikola Edelsztejn | Universiteiten zijn verworden tot cursuscentra
De eisen aan studenten vanuit universiteiten mogen een stuk hoger, vindt Nikola Edelzstejn. ‘De taak van de universiteit is het scheppen van goede academici, maar in het huidige bestel zijn universiteiten meer cursuscentra, waar de meeste studenten na het eerste jaar nog steeds even onvaardig zijn als aan het begin van hun studie.’
Op de meeste bacheloropleidingen heb je aan een middelbareschooldiploma, een hbo-propedeuse of een colloquium doctum al genoeg om deel te mogen nemen. Bachelors zijn open voor zo goed als iedereen, maar het aantal afhakers is dan ook hoog. Ik ben er stellig van overtuigd dat het huidige systeem zowel nadelig is voor de student als de universiteit en heb de afgelopen tijd veel nagedacht over in te voeren veranderingen, die van positief effect zouden kunnen zijn op het academisch bestel.
Ik ben geen voorstander van het Centraal Eindexamen (CE). In de eerste plaats omdat middelbare scholen individueel de stof en de moeilijkheidsgraad van hun PTA’s kunnen bepalen en het niveau hiervan per school behoorlijk kan verschillen, waardoor het CE ter afsluiting van de schoolloopbaan een grote zegen, of juist een vreselijke vloek kan zijn.
Afschaffen centrale examens
Scholen kunnen de PTA’s tot in de details vrij vormgeven, zolang de inhoud maar aansluit bij de stof van het Centraal Eindexamen. Om te voorkomen dat de overheid zélf de schoolexamens dient te maken, zodat elke school exact dezelfde stof afneemt en de voorbereiding op het slotstuk volledig gelijk is, kunnen we het probleem beter vanaf de andere zijde oplossen: het afschaffen van het CE.
Wanneer het Centraal Eindexamen zou worden afgeschaft, ligt de bal bij de universiteiten zelf, die zorgvuldig zullen moeten nadenken over de toelatingseisen. Een toelatingsexamen lijkt in voldoende mate de weging van het CE te kunnen vervangen, maar in de praktijk stuit men dan op dezelfde problemen: een aspirantstudent spitst zich toe op een bepaalde studie en leert dan van tevoren hard voor het toelatingsexamen. Het aantal vroegtijdige verlaters zal hier niet door afnemen en de druk op de student blijft onverminderd hoog.
Argentijns model
Ik vind daarom het model van de Argentijnse Universidad de Buenos Aires (UBA) een stuk interessanter. Aan de UBA dienen alle studenten deel te nemen aan het Ciclo Básico Común (CBC), dat in 1985 de toelatingsexamens op deze universiteit verving. Voor alle nieuwe studenten geldt dat zij hieraan dienen deel te nemen. Het programma behelst twee brede cognitieve ontwikkelingsvakken, twee brede vakken, toegespitst op de faculteit waarvoor je je hebt ingeschreven en twee vakken die betrekking hebben op het specifieke gebied waarvoor je je hebt ingeschreven. De CBC moet volledig worden afgerond om je uiteindelijke studie te mogen volgen.
Ik denk dat de CBC als een goed raamwerk voor een verbeterde variant zou kunnen dienen, waarbij deze opgedeeld wordt in twee afzonderlijke cycli (en kosteloos wordt aangeboden): in de eerste cyclus (semester I) worden aspirantstudenten brede academische vaardigheden aangeleerd, alsmede het aanscherpen van hun cognitieve vaardigheden; in de tweede cyclus kunnen studenten een specifieke faculteit kiezen, waarvoor ze zich wensen aan te melden en zullen ze vakken volgen die betrekking hebben op de desbetreffende faculteit. Daarbij ligt de focus primair op introducerende vakken, met een sterke nadruk op de materie en methodologie, zodat de aspirantstudent een goed beeld krijgt van de uiteindelijke bachelor. Wanneer deze cycli zijn afgelopen en de student alle vakken heeft gehaald, mag deze zich inschrijven en wordt deze uiteraard ook toegelaten.
Hogere eisen
Het is goed dat we momenteel veel aspirantstudenten de mogelijkheid tot het volgen van hoger onderwijs bieden en dat moeten we vooral blijven doen, maar de eisen moeten simpelweg hoger. We hebben nu te maken met erg hoge verlatingspercentages in het eerste jaar en die kunnen voorkomen worden, wanneer we studenten langer de tijd geven om zich onder te dompelen in het universitaire leven en het verwerven van de benodigde academische vaardigheden. De taak van de universiteit is het scheppen van goede academici, maar in het huidige bestel zijn universiteiten meer cursuscentra, waar de meeste studenten na het eerste jaar nog steeds even onvaardig zijn als aan het begin van hun studie, omdat de voorkennis veel te laag is en faculteitsbesturen weten dat het niveau omlaag moet, omdat het niveauverschil tussen studenten ten principale te groot is.
Het klopt dat een strenger (en in dit geval: langer) toelatingssysteem ervoor zorgt dat meer studenten buiten de boot zouden kunnen vallen, hetgeen voor meer ongelijkheid lijkt te zorgen, maar er moet wel een belangrijke kanttekening gemaakt worden: iets meer dan 40 procent van de studenten stopt in het eerste jaar al met de studie.
Dat zijn duizenen studenten die onnodig collegegeld betalen, een studieschuld opbouwen, met stress te kampen hebben en uiteindelijk het hele riedeltje opnieuw mogen doen, in de hoop dat ze dan wél een studiegebied vinden dat bij hen aansluit. Om te voorkomen dat je elk jaar weer zit met een groot aantal studenten, dat een jaar van hun leven heeft vergooid aan een studie die niet bij hen past, zul je het probleem bij de bron moeten aanpakken: het toelatingssysteem is te soepel, maar met een Nederlandse variant op de Argentijnse ciclo básico común kunnen we zeer veel terreinwinst boeken.
Nikola Edelsztejn zit in zijn eerste jaar van de bachelor Italiëstudies aan de UvA.
