Kirsty McHenry | Hoe integreer je als international in Nederland?
De Nederlandse politiek wisselt de afgelopen jaren tussen warme omarming en kille afwijzing als het gaat om internationale studenten, schrijft columnist Kirsty McHenry. ‘Deze grilligheid maakt het moeilijk voor internationale studenten om erop te vertrouwen dat zij zich hier ooit werkelijk thuis zullen voelen.’
Na drieënhalf jaar hier te hebben gewoond, moet ik met enige terughoudendheid toegeven dat ik mijn plek in Nederland nog altijd niet volledig heb gevonden. Toch is dit, verre van een persoonlijk dilemma, de realiteit voor veel voormalige internationale studenten die ervoor kiezen hier te blijven werken.
Instabiliteit
Dat komt wellicht deels doordat ook Nederland zelf niet goed lijkt te weten welke plaats internationals geacht worden in de Nederlandse samenleving in te nemen. Hoewel de publicatie van de plannen van de nieuwe coalitie voor de internationalisering van het onderwijs eind januari een positievere toon aansloeg over de rol van internationale studenten, bood zij weinig zekerheid dat dit vraagstuk daadwerkelijk is opgelost. Met dit als derde officiële kabinetsstandpunt over internationalisering in slechts enkele jaren tijd, lijkt voor internationals vooral één constante te zijn gebleven: een hardnekkig gevoel van instabiliteit.
Ondanks de mildere houding van het nieuwe kabinet is de ervaring van internationale studenten de afgelopen jaren gekenmerkt door regelmatige schommelingen tussen warme omarming en kille afwijzing. Deze grilligheid maakt het moeilijk voor internationale studenten om erop te vertrouwen dat zij zich hier ooit werkelijk thuis zullen voelen. Dat is niet alleen verontrustend voor henzelf, met name voor degenen die overwegen zich langdurig in Nederland te vestigen, maar ondermijnt ook enkele van de belangrijkste argumenten vóór internationalisering, zoals het beoogde ‘blijverspercentage’ van internationale afgestudeerden. Nu veel internationale studenten steeds onzekerder worden over hun plaats hier, verkeren ook de geïnternationaliseerde opleidingen die afhankelijk zijn van een bepaald blijverspercentage om hun bestaan te rechtvaardigen in een kwetsbare positie.
Het kan vervreemdend zijn om de diverse universitaire omgeving achter je te laten, waar internationals als buitenstaanders met elkaar verbonden zijn, en een nieuwe fase te betreden waarin diezelfde buitenstaandersstatus hen plotseling opvallend zichtbaar maakt. Toch heb ik, als iemand die de overstap heeft gemaakt van tijdelijke internationale student naar (semi-)permanente arbeidsmigrant, gemerkt dat deze verandering mij juist een sterker gevoel van geworteldheid heeft gegeven dan ik tijdens mijn studie had. Voor mij neemt dat gevoel toe naarmate ik verder verwijderd raak van de veilige haven van de universiteit en meer word aangespoord om in mijn dagelijkse werkzame leven te integreren in de Nederlandse samenleving.
Verbondenheid
Aan de andere kant is het ook zo dat veel internationale studenten besluiten te vertrekken voordat zij überhaupt de kans krijgen om het gevoel van verbondenheid te ontwikkelen dat hen reden zou geven om te blijven. Voor deze studenten verzwakt de verwachting dat zij uiteindelijk toch zullen vertrekken de motivatie om een concretere band met Nederland op te bouwen. Evenzo is het ongetwijfeld lastig voor Nederlanders om internationale studenten volledig te omarmen wanneer het lijkt alsof zij al met één been buiten de deur staan. Toch is het, als integratie van internationals wil slagen, cruciaal dat internationale studenten niet (door zichzelf of door anderen) worden gezien als een aparte groep die buiten de bredere Nederlandse gemeenschap staat.
Het lijkt erop dat het beste moment om dit integratieproces te beginnen bij aankomst is. Een manier om dit te doen, is door middelen om de Nederlandse taal en cultuur te leren vanaf het begin breder en toegankelijker beschikbaar te maken voor studenten. Dat zou bijvoorbeeld kunnen via verplichte universitaire cursussen of door het stimuleren van lokale stages (zoals UvA-directeur Ingmar Visser suggereerde in een open brief aan de nieuwe coalitie). Het belangrijkste is echter dat internationals de universiteit verlaten met een duidelijker besef van hun plaats in Nederland en met de middelen om hier een stevig fundament op te bouwen, mochten zij ervoor kiezen te blijven.
Kirsty McHenry studeerde eerder politiciologie aan de UvA.
