Lukas van de Coevering | Cafeïne is drugs, moeten we het überhaupt gebruiken?
Koffie: bijna iedereen drinkt wel eens een kopje (of twee, of meer). Maar hoe goed is de cafeïne voor je, vraagt onze columnist Lukas zich af. ‘Gemiddeld zit vijf uur nadat je cafeïne hebt geconsumeerd, de helft nog in je lichaam.’
Raad eens: welke drug gebruiken universiteitsstudenten het meest? Is het marihuana? Misschien ritalin? Alcohol? Geen van deze is het. Het antwoord is iets zo bekends dat het niet eens in je opkomt. Het is natuurlijk cafeïne! Elke pauze staat er een rij bij de koffieautomaat. Voor elk examen heeft elke andere student een energiedrankje in de hand. Dat is geen verrassing, want wereldwijd gebruikt tachtig procent van de mensen dagelijks cafeïne. Het is het meest gebruikte psychoactieve stimulerende middel dat er bestaat.
Maar wacht, laten we een stapje terug doen. Wat is dat voor een stom raadsel? En hoe kan koffie 's ochtends in godsnaam als drug worden beschouwd?
Ten eerste is het een Nederlands raadsel, het soort dat meteen ter zake komt. Om de belangrijkere vraag te beantwoorden: cafeïne is een drug omdat het psychoactief is en het centrale zenuwstelsel stimuleert, zij het op een mildere manier dan de meeste andere stoffen. Het is ook verslavend, dat is wel duidelijk.
We drinken het dus (bijna) allemaal elke dag en velen van ons zijn er zelfs afhankelijk van om goed te kunnen functioneren. Technisch gezien is het zelfs een drug! Dat werpt een interessante vraag op: is cafeïne goed voor ons of niet?
Gezond?
Het antwoord daarop is complex. Ten eerste lopen de vormen van cafeïne sterk uiteen. Koffie is een drank met van nature voorkomende cafeïne. Maar het is veel meer dan dat. Het bevat een grote hoeveelheid antioxidanten en polyfenolen, de dingen die bessen en olijfolie gezond maken. In zekere zin is koffie drinken als groenten eten! Er is uitgebreide wetenschap die dit bewijst: een veel geciteerde meta-analyse toonde aan dat koffiedrinken in verband wordt gebracht met een lager risico op hart- en vaatziekten en kanker.
Aan de andere kant bevat een energiedrankje alleen cafeïne, een paar toegevoegde vitamines en ofwel veel suiker of kunstmatige zoetstoffen. Dit heeft niet hetzelfde positieve effect als koffie. Het is een frisdrank met extra cafeïne.
Hoe zit het met de cafeïne zelf, goed of slecht? Dat hangt af van wie je bent en hoe je het gebruikt. Zoals je misschien weet, heeft het de neiging om je wakker te houden, iets wat bereikt wordt door de receptoren in je hersenen te blokkeren die de signalen ontvangen die je slaperig maken. Bovendien zit gemiddeld vijf uur nadat je cafeïne hebt geconsumeerd nog de helft in je lichaam. Dat betekent dat als je om 16.00 uur een kop koffie drinkt, je om 21.00 uur nog steeds de helft van een kop koffie aan cafeïne in je lichaam hebt. Het betekent ook dat hoe meer cafeïne je gedurende de dag binnenkrijgt, hoe langer je moet wachten voordat het je lichaam verlaat.
Zoals iedereen weet die een paar dagen zonder goede nachtrust heeft doorgebracht, is slaap een van de meest kritieke factoren voor gezondheid en dagelijks functioneren. Het drinken van meer dan drie koppen koffie met cafeïne, vooral later op de dag, zal dus waarschijnlijk een negatieve invloed hebben op je slaap en mogelijk op je gezondheid.
Maar te vroeg is ook niet ideaal. Cafeïne verhoogt het cortisol, het stresshormoon. Als je wakker wordt, is je cortisol al verhoogd, wat betekent dat cafeïne het alleen maar verder zal verhogen, wat kan leiden tot angst en nervositeit. Een uur of twee na het wakker worden is in dit opzicht het perfecte moment.
Dus, om deze wetenschappelijke escapade af te sluiten, als het aankomt op cafeïne, de favoriete drug van de mensheid, gaat het allemaal om de juiste timing, matiging en het vasthouden aan de klassiekers - niet te vroeg, niet te laat. Niet vier cafeïnehoudende dranken, maar misschien maar één of twee. Geen monsters of Red Bulls, alleen ouderwetse koffie. Als je je daaraan kunt houden, ben je een cafeïnetovenaar!
