Niks meer missen?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Foto: Wessel Wierda
opinie

De ondraaglijke lichtheid van UvA’s neutraliteit

Een gastredacteur,
13 februari 2024 - 16:05

Toen Rusland Oekraïne binnenviel, schroomde het UvA-bestuur niet om een ondubbelzinnig standpunt in te nemen, maar in Israëls oorlog tegen Palestina wil het bestuur juist neutraal blijven, terwijl in Gaza een genocide wordt gepleegd, betoogt een groep van 24 UvA-wetenschappers van verschillende faculteiten. ‘Door niet op dezelfde wijze te handelen in het geval van Gaza roept de UvA beschuldigingen van een dubbele moraal over zichzelf af.’ 

Nu Israëls oorlog tegen Palestina de vierde maand ingaat, zijn meer dan 28.000 mensen gedood onder wie meer dan 12.000 kinderen. Tachtig procent van de bevolking in Gaza is ontheemd, hun huizen en middelen om in hun levensonderhoud te voorzien zijn met de grond gelijk gemaakt. Scholen, ziekenhuizen en vitale openbare infrastructuur zijn doelbewust aangevallen. Het onderwijs ligt aan flarden. Iedere universiteit in Gaza is ondertussen verwoest en meer dan 4.000 studenten en 90 docenten zijn gedood, hetgeen neerkomt op wat ‘educide’ wordt genoemd. Nadat Israël het water en de elektriciteit naar Gaza inperkte, kelderde de beschikbare hoeveelheid water tot 2-3 liter per persoon per dag en is 95 procent van de Gazanen afhankelijk van vervuilde bronnen. In december had meer dan 80 procent van de Gazanen te maken met voedselonzekerheid op het niveau van noodsituaties (IPC fase 4) of catastrofes (IPC fase 5 - het hoogste niveau), waarbij de situatie snel verslechterde. Terwijl humanitaire konvooien aan de grens tegengehouden blijven worden, rapporteert Human Rights Watch dat Israël opzettelijk uithongering inzet als oorlogswapen.

 

Schoolvoorbeeld

Halverwege oktober waarschuwde Raz Segal, een vooraanstaand genocidewetenschapper en Israëlisch historicus, dat de oorlog van Israël tegen Gaza een ‘schoolvoorbeeld van genocide’ was. Enkele dagen later publiceerden 800 bezorgde wetenschappers en beoefenaars van internationaal recht, conflictstudies en genocidestudies een openbare verklaring, waarin ze alarm sloegen over een mogelijke genocide, ‘gepleegd door Israëlische strijdkrachten tegen Palestijnen in de Gazastrook’.

De UvA roept de beschuldiging van een dubbele moraal over zichzelf af.

Meer recentelijk heeft Zuid-Afrika een overtuigende genocidezaak tegen Israël aangespannen bij het Internationaal Gerechtshof, wat ertoe leidde dat het Hof in een voorlopige uitspraak bevestigde dat het risico op genocide aannemelijk is en Israël opdroeg op zo’n manier te handelen dat het voltrekken van deze genocide voorkomen wordt. Dit bevel omvat zes voorlopige maatregelen die vrijwel unaniem werden goedgekeurd.

 

Verkeersongeluk

Ongeacht al het bovenstaande bracht het College van Bestuur van de UvA onlangs een intern nieuwsbericht uit (17-01-2024) waarin de oorlog van Israël tegen Gaza wordt gereduceerd tot ‘een situatie in Israël en de Palestijnse gebieden’, alsof het om een verkeersongeluk op een snelweg gaat. In de eerste zin wordt de term ‘situatie’ beschreven als een ‘oorlog’, echter niet een oorlog die in de eerste plaats wordt gevoerd tegen burgers, hun infrastructuur en levensonderhoud maar eerder een oorlog ‘tussen Israël en Hamas,’ waarbij het woord ‘tussen’ een gelijkwaardigheid van militaire slagkracht en politieke macht suggereert die nooit heeft bestaan. Het is veelzeggend dat de woorden ‘bezet’ of ‘bezetting’ niet worden gebruikt. Het gebruik van ‘tussen’ suggereert bovendien een gelijkwaardigheid tussen het geweld van de aanvallen van Hamas op 7 oktober en het voortdurende geweld dat de bevolking van Gaza op dit moment wordt aangedaan, geweld dat wordt verergerd door genocidale retoriek uit de hoogste regionen van de Israëlische regering en van het civiele en militaire establishment. Verontrustend genoeg wordt deze retoriek herhaald en gebruikt door soldaten die de leiding hebben over grondoperaties, zo laten meerdere bronnen zien.

 

Oekraïne

Ondanks de erbarmelijke staat van de ‘situatie’ zegt het bestuur ‘geen standpunt te willen innemen’. Maar toen Rusland Oekraïne binnenviel, schroomde het bestuur niet om een ondubbelzinnig standpunt in te nemen. ‘De UvA veroordeelt de Russische inval in Oekraïne. We leven mee met iedereen die getroffen is door deze verschrikkelijke oorlog en willen helpen waar dat kan... Alle lopende samenwerkingen met Russische (academische) instellingen zijn bevroren en we gaan geen nieuwe overeenkomsten aan’, aldus de UvA. Door niet op dezelfde wijze te handelen in het geval van Gaza roept de UvA beschuldigingen van een dubbele moraal over zichzelf af.

Een amalgaam maken van politieke positionering en sociale veiligheid maakt ongemakkelijke politieke discussies en meningsverschillen onmogelijk

In haar brief van 23 november 2023 stelt het College van Bestuur dat een universiteit alleen een ‘safe space’ voor iedereen kan bieden door apolitiek te blijven. Hoewel dit een lovenswaardig sentiment is, is het argument problematisch. Het haalt politieke positionering en sociale veiligheid – waarbij deze laatste term verwijst naar discriminatie, pesten en (seksuele) intimidatie – door elkaar, door ‘ongemakkelijk zijn’ te verwarren met ‘onveilig zijn’.

 

Een amalgaam maken van politieke positionering en sociale veiligheid maakt ongemakkelijke politieke discussies en meningsverschillen onmogelijk, waardoor ze paradoxaal genoeg juist onveilig worden. We willen de UvA eraan herinneren dat wanneer medewerkers en studenten betrokken zijn met vraagstukken rondom Israël/Palestina, ze onder een vergrootglas komen te liggen, en regelmatig het slachtoffer worden van intimidatie. Dit draagt dus nauwelijks bij aan het creëren van een ‘veilige ruimte’, voor wie dan ook.

 

Het is moeilijk om niet cynisch te zijn over deze politieke ommezwaai van de UvA. Het huidige politieke klimaat suggereert dat de aarzelingen van de universiteit niet zozeer te maken hebben met een afkeer van het zich mengen in politieke kwesties, maar meer met het paaien van een dominante politieke orde die consequent het Palestijnse lijden bagatelliseert en Palestijnse strijd voor vrijheid delegitimeert. Door dit te doen, vergeet de UvA dat zij bestaat om de belangen van haar academische gemeenschap te dienen en die van de samenleving als geheel.

 

Inspiratie

Tot slot zijn we een gemeenschap die bestaat uit duizenden studenten, die naar hun College van Bestuur en docenten kijken voor inspiratie. Wij, als docenten, zijn er om onze studenten die instrumenten aan te reiken, die noodzakelijk zijn om een analytische manier van denken te kunnen ontwikkelen. Het zijn onze studenten die een betere wereld en respect voor mensenrechten zullen moeten verdedigen en bevorderen. Het is onze rol om studenten op basis van zorgvuldige analyse van feitelijk bewijs en academische wetenschap te leren denken en vragen te stellen, niet om hen het zwijgen op te leggen. De verklaring en brief van de UvA geven een signaal af aan onze studenten dat hun en onze universiteit geen standpunt inneemt, zelfs in goed gedocumenteerde gevallen van misdaden tegen de menselijkheid, grove mensenrechtenschendingen, en doelbewust veroorzaakte uithongering.

 

We willen ons bestuur, het College van Bestuur en de decanen, herinneren aan de woorden van aartsbisschop Desmond Tutu: ‘Als je neutraal bent in situaties van onrecht, heb je de kant van de onderdrukker gekozen.’

 

Dimitris Bouris, Associate Professor, Dept. of Political Science, UvA

Farid Boussaid, Assistant Professor, Dept. of Political Science, UvA

Sarah Bracke, Professor of Sociology of Gender and Sexuality, Dept. of Sociology, UvA

Solange Fontana, Researcher/Assistant Professor, NIOD Institute for War, Holocaust and Genocide Studies / UvA

Polly Pallister-Wilkins, Associate Professor, Dept. of Political Science, UvA

 

Sruti Bala, Associate Professor, Dept. of Theatre Studies, UvA

Chiara De Cesari, Professor of Heritage and Memory, Dept. of Cultural Studies, UvA

Martijn Dekker, Lecturer, Dept. of Political Science, UvA

Kobe De Keere, Assistant Professor, Dept. of Sociology, UvA

Agustin Ferrari Braun, PhD Candidate, Dept. of Media Studies, UvA

Sneha Gaddam, Lecturer, Programme director of BSc Economics and Business Economics, Dept. of Economics, UvA

Ali Hamdan, Assistant Professor, Dept. of Political Science, UvA

Mona Hegazy, Lecturer, Dept. of Middle Eastern studies, UvA

Yolande Jansen, Associate Professor, Dept. of Philosophy, UvA

Beste Işleyen, Associate Professor, Dept. of Political Science, UvA

Ayşenur Korkmaz, Postdoctoral research fellow, Netherlands Institute for Advanced Studies (NIAS)/Meertens Institute

Meredith Loken, Associate Professor, Dept. of Political Science, UvA

Annelies Moors, Prof. Emeritus, Dept. of Anthropology, UvA

Brunilda Pali, Assistant Professor, Dept. of Political Science, UvA

Ladan Rahbari, Assistant Professor, Dept. of Sociology, UvA

Mikki Stelder, Assistant Professor, Dept. of Cultural Studies, UvA

Berna Toprak, PhD candidate, Dept. of Sociology, UvA

Misha Velthuis, Lecturer in the Sciences, Amsterdam University College (AUC)

Siggie Vertommen, Assistant Professor, Dept. of Sociology, UvA