Deze UvA-docent reist naar Israël om te stemmen: 'Gebruikmaken van je voorrecht'
Op afstand stemmen zit er voor Israëli’s niet in: zij moeten verplicht in hun thuisland naar de stembus. En dus stapte de Israëlisch-Nederlandse UvA-docent Erella Grassiani op het vliegtuig naar Israël om te stemmen in de verkiezingen dinsdag. ‘Ik vind het belangrijk dat wie stemrecht heeft, dat ook gebruikt.’
Meer dan 50.000 in het buitenland wonende Israëliërs zijn afgereisd naar hun thuisland om morgen hun stem uit te brengen in de verkiezingen. Ook de Israëlisch-Nederlandse UvA-docent Erella Grassiani, universitair hoofddocent antropologie, besloot het vliegtuig te nemen om haar democratische plicht te vervullen. Wat verwacht zij van de verkiezingen, en waarom zijn die volgens haar zo belangrijk?
U bent een uitgesproken criticus van het Israëlische regime, en merkte in interviews op dat u Israël momenteel niet als volwaardige democratie beschouwt. Waarom stemt u dan toch de komende verkiezingen?
‘Je kunt natuurlijk zeggen: Israël is geen democratie, dus houd ik me buiten het systeem. Aan de andere kant zijn de verkiezingen op dit moment het enige instrument dat we hebben om een verschil te maken. Ik vind het belangrijk om me niet buiten het systeem te plaatsen, maar juist te stemmen omdat ik het recht heb.’
‘Israël is geen volledige democratie omdat het vooral werkt voor de Joodse inwoners van Israël, en zeker niet voor de Palestijnen in de bezette gebieden die überhaupt niet kunnen stemmen. Maar voor ons, wij die wel stemrecht hebben, vind ik het belangrijk om dat ook te gebruiken.’
Hoe democratisch is het verloop van de Israëlische verkiezingen? Zijn de verkiezingen bijvoorbeeld transparant, en wordt er eerlijk geteld?
‘In principe zijn de verkiezingen, de praktijk zelf, democratisch. In dat opzicht bestaat er geen groot gevaar dat de verkiezingen verkeerd gaan of oneerlijk zijn.’
‘Het is wel zo dat het voor sommige mensen moeilijker is om bij de stembussen te komen, zoals voor de Bedoeïenen-gemeenschappen in het zuiden van Israël. Zij zijn wel burger, maar wonen niet in dorpen die door de staat worden erkend. Zij hebben dus bijna geen toegang tot de stembus, wat natuurlijk niet hoort bij een democratisch systeem, waarin je iedereen zo goed mogelijk toegang wilt geven tot de stembus’.
‘Verder is het dit keer wel heel spannend hoe de verkiezingen verlopen. Zo bestaat er angst voor geweld bij de stembussen, bijvoorbeeld van extreemrechtse activisten die naar stemlocaties gaan waar veel Palestijnse burgers van Israël gaan stemmen. Dat zou natuurlijk verschrikkelijk zijn als dat gebeurt.’
U heeft weleens gesproken over de afwezigheid van een moreel kompas in Israël. Zijn er volgens u nog partijen waarvoor dat niet geldt?
‘Gelukkig wel, want dan kan ik daarop stemmen. Voor mij zijn de enige partijen waarbij ik me goed voel de zogenoemde Arabische partijen. Dat zijn eigenlijk de enige partijen die echt pleiten voor gelijkheid van Joodse en Palestijnse burgers in Israël. Ik zie ze daarom als de meest legitieme om op te stemmen.’
Klopt het denkt u dat die partijen deze verkiezingen een belangrijke rol kunnen spelen?
‘Het extreemrechtse blok van Netanyahu gaat natuurlijk nooit een coalitie vormen met Arabische partijen. Maar het anti-Netanyahu-blok, dat overigens ook heel rechts is, misschien wel. Voor een coalitie zou samenwerking met de Arabische partijen een verschil kunnen maken, want volgens de prognoses krijgen die best wel wat stemmen.’
‘Het is bovendien voor het eerst zo dat veel Palestijnse burgers in Israël - 20 procent van de totale bevolking - die vroeger de verkiezingen boycotten, van plan zijn te gaan stemmen. Juist omdat ze geloven dat ze nu een verschil kunnen maken.’
Denkt u dat deze verkiezingen een kantelpunt kunnen zijn?
‘Als Netanyahu aanblijft, dan is dat echt een grote ramp. Wordt hij weggestemd, dan is er nog iets van een kans dat er wat gaat veranderen. De regering die er dan zou zitten zou misschien wat tegen het verschrikkelijke, enorme geweld op de Westelijke Jordaanoever doen, dat de laatste jaren echt schrikbarend is toegenomen. Die zou niet de bezetting zelf stoppen, maar wel zeggen: “we gaan wat doen tegen dat geweld”. Het zijn nuances, maar voor de mensen on the groundkan het toch belangrijk zijn.’
‘Toch is het niet zo dat er dan opeens een linkse regering komt die direct met de Palestijnen gaat praten en vrede sluiten. Absoluut niet, in grote lijnen blijft het beleid hetzelfde. Maar als Netanyahu weg is, zullen veel mensen een diepe zucht slaken’.
