Groot deel jongeren vindt dat je niet op iedereen verliefd mag worden
Meer dan veertig procent van de Nederlandse jongeren vindt LHBTIQ+-personen niet gelijkwaardig aan heteroseksuele personen. Dat blijkt uit grootschalig UvA-onderzoek dat vandaag verscheen, met als belangrijkste conclusie dat Nederlandse jongeren verdeeld zijn in hun opvattingen over LHBTIQ+.
De meerderheid van de Nederlandse jongeren vindt dat iedereen gelijkwaardig is, ongeacht op wie je verliefd wordt. Ook vindt 65 procent van de jongeren dat je zelf mag bepalen op wie je verliefd wordt. Maar een aanzienlijk deel van de jongeren vindt dat dus niet. Dat blijkt uit een onderzoek waarin UvA-wetenschappers voor het eerst de opvattingen van 31.000 middelbare scholieren over LHBTIQ+LHBTIQ+ staat voor lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender en queer. De + staat voor andere genderidentiteiten zoals onder andere intersekse, aseksueel en panseksueel. onderzochten.
Worden de stellingen concreter, dan blijken jongeren nog conservatiever. Zo reageerde 61 procent van de jongeren negatief op de stelling ‘Minstens de helft van de toiletten op school moet genderneutraal zijn’ en vindt slechts 32 procent van de jongeren het een goed idee om Paarse Vrijdag te vieren op alle scholen (28 procent staat hier neutraal tegenover).
Meisjes tikje conservatiever
De onderzoekers vroegen middelbare scholieren naar hun opvattingen in de periode 2021 tot en met 2024. In die periode is een lichte verschuiving te zien naar conservatievere opvattingen en dan vooral bij meisjes. Hoofdonderzoeker en UvA-promovendus Nikki Dekker: ‘Dat verschil is heel klein, over het algemeen zijn de opvattingen grotendeels stabiel gebleven. Ook zijn jongens nog altijd conservatiever in hun opvattingen dan meisjes.’
De sterkste voorspellers die de conservatieve opvattingen van jongeren verklaren bleken gender, een algemeen mate van conservatisme en religie. Islamitische en christelijke jongeren hebben conservatievere opvattingen dan niet-religieuze jongeren. Migratieachtergrond en leeftijd bleken opvallend genoeg geen rol te spelen.
Problematisch
Dekker noemt de resultaten opmerkelijk. ‘In een pluriforme samenleving is een variatie in opvattingen gezond en dat jongeren geen genderneutrale toiletten willen is niet direct een probleem, daar kun je een discussie over voeren. Maar als je het hebt over gelijkwaardigheid en het recht om te bepalen op wie je verliefd wordt, zijn deze resultaten problematisch.’
Het is volgens Dekker namelijk in strijd met de wettelijke burgerschapsopdracht. De wet verplicht scholen om actief bij te dragen aan de ontwikkeling van leerlingen tot burgers die respect hebben voor verschillen, zoals gender en seksuele diversiteit. Dekker: ‘Scholen zouden meer aandacht moeten besteden aan de verschillende houdingen van leerlingen en hierover in gesprek moeten gaan.’
Homoseksualiteit steeds minder geaccepteerd
Aanleiding voor het onderzoek was een verontrustend rapport van de GGD Amsterdam in 2023, waaruit bleek dat steeds minder jongeren homoseksualiteit normaal vinden. Er volgde Kamervragen waarna het Ministerie van OCW een onderzoek instelde naar de opvattingen over LHBTIQ+ onder jongeren, uitgevoerd door UvA-onderzoekers.
Afgelopen jaar verscheen het eerste deel van dat onderzoek, dat concludeerde dat de daling in acceptatie van homoseksualiteit geen landelijke trend is. De afgelopen vijftien jaar steeg de acceptatie van homoseksualiteit onder jongeren op landelijk niveau juist. Alleen in sommige regio’s zoals Amsterdam en de Gooi en Vechtstreek nam de acceptatie vanaf 2019 af.
Manosfeer
Hoe het komt de acceptatie in sommige regio’s afneemt, kunnen onderzoekers nog niet verklaren. Er wordt al volop gespeculeerd dat influencers zoals Andrew Tate daar een rol in zouden spelen. Die verspreiden via sociale media conservatieve denkbeelden over de zogeheten manosfeer, waarin de traditionele positie van de man wordt verheerlijkt.
‘Sociale media speelt inderdaad een grote rol bij jongeren,’ zegt Dekker. ‘Maar ook de omgeving: opvattingen van vrienden, ouders en klasgenoten zijn bepalend. Maar onderzoek naar of de manosfeer invloed heeft op jongeren ontbreekt nog.’
Dat onderzoek staat op het programma voor het derde en laatste deel van het onderzoek, onafhankelijk van OCW. Daarin gaan de onderzoekers kijken hoe content op sociale media over de manosfeer en feminisme de houding van jongeren beïnvloedt. De landelijke data zijn al verzameld, de resultaten worden verwacht in 2027.
