Duizenden Amsterdamse studenten hebben een Swapfiets. Maar is het echt zo’n goede deal?
Veel studenten hebben een Swapfiets, maar het bedrijf dat de fietsen verhuurt kampt met opvallend lange wachttijden. Dat terwijl snelle service juist de belofte is. Fiets stuk? Week wachten op een vervangend exemplaar, is de ervaring van UvA-studenten.
Wie een snelle blik werpt op de fietsen in de fietsenkelder van de Roeterseilandcampus, spot gelijk een aantal herkenbare blauwe Swapfiets-banden. Naar schatting hebben 9.000 tot 9.500 Amsterdamse studenten een abonnement. Met studentenkorting betaal je voor een Original Swapfiets 18,90 euro per maand. Dat betekent dat je jaarlijks bijna 227 euro kwijt bent. De Deluxe fiets en de twee verschillende versies van de e-bikes die het bedrijf verhuurt, zijn nog prijziger. Desondanks lijkt het voor veel UvA-studenten een goede deal. Wanneer hun fiets iets mankeert, zoals een lekke band of een kapotte ketting, belooft de organisatie een snelle oplossing.
Volgens een woordvoerder ligt het aantal studenten dat een Swapfiets huurt in Amsterdam – niet uitgesplitst in MBO, HBO en WO – lager dan 9.000 tot 9.500. Die schatting is gebaseerd op het aantal afgesloten studenten-abonnementen, al wordt bij inschrijving niet naar studentengegevens gevraagd. Hoewel medewerkers in de Swapfietswinkel om een studentenpas of bewijs van inschrijving zouden moeten vragen, gebeurt dit lang niet altijd.
Op haar website verkondigt Swapfiets dat fiets- en e-bike-reparaties, onderhoud en batterijwissels gratis en inbegrepen zijn bij je abonnement. Dat betekent dat je zelf nooit je fiets hoeft te repareren – dat doet het Amsterdamse Swapfiets-team in een van hun vier winkels. Lukt dat niet binnen tien minuten, krijg je een vervangende fiets mee. In de Swapfiets-app kies je een winkellocatie en een tijdslot om een afspraak te maken.
Kapotte versnellingen
Toch lijkt Swapfiets die snelle service niet altijd waar te kunnen maken, zo vertellen meerdere UvA-studenten. Masterstudent Pien Plooij (23) is daar een van. ‘Twee maanden geleden gingen de versnellingen van mijn Swapfiets kapot. De eerstvolgende mogelijkheid om een afspraak te maken, was een week nadat ze stuk waren gegaan. Die afspraak werd vervolgens een dag van tevoren geannuleerd, omdat er geen fietsen op voorraad waren. Pas een paar dagen later ik weer terecht bij een Swapfietswinkel in de buurt.’ Opnieuw hetzelfde verhaal: ze kon haar fiets niet omruilen. In een poging om de fiets te repareren, stelde de medewerker iets af aan het wiel. Dat mocht niet baten. ‘De volgende dag ging ik op goed geluk langs bij de Swapfietswinkel op de Bilderdijkstraat. Na enige weerstand van het personeel, want ik had geen afspraak, lukte het tóch: ik kreeg een vervangende fiets.’
Piens blijdschap was van korte duur, want ook deze fiets had gebreken; het achterlicht bleek stuk te zijn. In de Swapfiets-app koos ze dit keer voor de vestiging op het Roeterseiland – de andere winkels hadden geen plek op korte termijn. Nog steeds was het niet mogelijk voor Pien om haar fiets te swappen. ‘Uiteindelijk slaagden de medewerkers erin het achterlicht ter plekke te repareren, met een lange rij van ongeduldige klanten tot gevolg.’
Niet op voorraad
UvA-studenten ervaren ook lange wachttijden wanneer ze om een andere reden een nieuwe Swapfiets nodig hebben. Zo ook Emma Peters (21) wiens Swapfiets na verkeerd parkeren naar het fietsdepot werd gebracht door de gemeente. ‘Ik plande meteen een afspraak in voor een nieuwe fiets, maar die ging tot drie keer toe niet door. Na 2,5 week zonder fiets had ik eindelijk succes.’ Volgens de gemeente moet de organisatie die eigenaar is van de weggesleepte fiets, in dit geval Swapfiets, deze zelf ophalen. Voor de Swapfiets-klant hangt daar een prijskaartje van veertig euro – in plaats van 25 euro bij zelf ophalen – aan. Het bedrijf benadrukt op haar website als ‘bijkomend voordeel’ van dit beleid dat je ‘gelijk een andere fiets op kunt halen’. In de praktijk blijkt dat voordeel allerminst gegarandeerd.
Ook UvA-student Emma Fontan (22) liep tegen wachttijden aan toen ze haar e-bike, die ze niet meer kon betalen, wilde omruilen voor een reguliere Swapfiets. In de Amsterdamse Swapfietswinkels was dat model pas twee weken later weer op voorraad. Dan maar een Deluxe Swapfiets – een upgrade van de reguliere fiets – die ze wel meteen kon ophalen. ‘Dat type was goedkoper dan de e-bike, maar maandelijks nog altijd vier euro duurder dan de fiets die ze eigenlijk wilde.’
Te laag ingeschat
In een van de Amsterdamse Swapfietswinkels vertelt een medewerker dat er de laatste tijd inderdaad een tekort was aan fietsen, met name e-bikes. Volgens hem kwam dat doordat het moederbedrijf het aantal benodigde fietsen te laag had ingeschat. Inmiddels zou dat probleem verholpen zijn.
Toch schetst de website een ander beeld. Wie nu een abonnement bij Swapfiets in Amsterdam wil afsluiten en kleiner is dan 1,80 meter, zal nog even geduld moeten hebben. ‘Door de grote vraag zijn verschillende maten beperkt beschikbaar,’ verschijnt er na het invullen van verschillende hypothetische lichaamslengtes. Of: ‘Deze maat is momenteel uitverkocht vanwege de grote vraag’. De voorraadproblemen lijken dus nog steeds niet opgelost.
Reactie Swapfiets
Folia vroeg Swapfiets om een reactie. Een woordvoerder bevestigt dat het bedrijf sinds begin dit jaar met voorraadproblemen kampt. ‘We werken met een circulair model: bestaande fietsen worden gerepareerd en doorgeruild in plaats van nieuw ingekocht. Door een landelijk tekort aan fietsenmakers, vooral in Amsterdam, lukte het niet om genoeg fietsen op tijd te repareren. In augustus ontstond het tekort, en in september liep het in de soep, omdat Swapfiets tijdens de introductieweken normaal vijf tot zes keer zoveel fietsen uitlevert. De reparatieteams konden die piek niet aan. Nieuwe klanten kwamen als gevolg daarvan op een wachtlijst van vier tot vijf weken te staan.’
Om het voorraadtekort te dichten, haalde Swapfiets extra fietsen uit andere landen, zoals Duitsland, waar ze in de winter minder worden gebruikt. Ook probeert het bedrijf nieuwe fietsenmakers te vinden door met derde partijen te werken en een aantrekkelijke werkgever te zijn.
Volgens de woordvoerder is de reguliere stadsfiets in maat M – voor mensen kleiner dan 1,80 meter – nog steeds uitverkocht. Studenten kunnen er als alternatief ook voor kiezen om over te stappen op de duurdere Deluxe stadsfiets; daarvan zijn er nog genoeg beschikbaar. Zolang de servicevoorraad krap is, blijft het voor nieuwe klanten niet mogelijk een abonnement bij Swapfiets af te sluiten. Het bedrijf wil eerst zijn bestaande klanten bedienen.
