Minister Eelco Heinen bij Room for Discussion: ‘Bezuinigingen zijn noodzakelijk’
Innoveren, bezuinigen en fiscale discipline, als het aan Eelco Heinen ligt worden dat de komende jaren de speerpunten. De demissionair minister van Financiën is met een duidelijke boodschap te gast bij Room for Discussion (RfD): er staan Nederland moeilijke keuzes te wachten, en hij is niet bang die te maken.
Het zou voor UvA-alumnus Eelco Heinen een aangenaam weerzien met zijn alma mater worden, zo blijkt wanneer de demissionair minister van Financiën maandagmiddag in de comfortabele fauteuil op het podium plaatsneemt. Want met de thema’s die bij het RfD-interview worden behandeld, vooral gefocust op verstandig fiscaal beleid, kan de econoom prima uit de voeten.
Hoewel het voor de beginnende economiestudenten, die zich in de hal van gebouw E op de Roeterseilandcampus hebben verzameld om naar Heinen te luisteren, prettig is dat er inhoudelijk de diepte in wordt gegaan, valt het wel op dat de politieke actualiteit maar zijdelings aan de orde komt.
Zo begint het interview nog wel met een korte vooruitblik op de komende maanden, waarin de verkenning die nu volop bezig is normaal gesproken zal uitdraaien op de formatie van een kabinet, maar wanneer wordt gevraagd of Heinen iets kan zeggen over zijn ideale coalitie antwoordt hij met een resoluut: ‘Nee, het is nu echt wachten tot het stof is neergedaald.’ Naar de houding van zijn eigen partij in dat verkenningsproces wordt de VVD’er vervolgens niet meer gevraagd.
Liberaal
Dus gaat het gesprek al snel over het onderwerp waar Heinen zich het meest bij thuis voelt: de economie. Wanneer de interviewers hem vragen hoe Nederland de grote economische uitdagingen van de komende jaren – zoals de energietransitie, vergrijzing of de oplopende defensiekosten – moet gaan financieren, hamert Heinen meermaals op het maken van ‘moeilijke keuzes.’ Heinen: ‘Je hebt het hier natuurlijk tegen een liberaal. Geld uitgeven is makkelijk, maar je moet je altijd afvragen, waar komt dat geld vandaan? Door de belastingen op bedrijven en vermogens te verhogen haal je het weg bij anderen. Als je dat niet wil zullen bezuinigingen noodzakelijk zijn.’
De twee studenten op de bank tegenover Heinen leggen hem hierop nieuwe economische theorieën voor, maar volgens de minister gaat het in dit soort gevallen om weinig meer dan een tijdelijke hype. ‘Ik heb ook hier aan de UvA gestudeerd, en uiteindelijk is het heel simpel: economische groei komt altijd voort uit innovatie. Dat gebeurt niet uit het niets, of door simpelweg meer geld bij te drukken. Het gaat om minder geld uitgeven, en de markt zelfstandig laten functioneren.’ Wanneer één van de interviewers opmerkt dat Heinen er wel een heel liberaal wereldbeeld op nahoudt, pareert hij: ‘Volgens mij heb ik twee- of driehonderd jaar aan economische theorie aan mijn kant om mijn punt mee te bewijzen.’
Ook op Europees gebied bepleit Heinen zuinigheid. Gevraagd naar zijn visie op EurobondsEurobonds zijn obligaties die door een centraal Europees agentschap worden uitgegeven ter financiering van de staatsschuld van de deelnemende lidstaten. noemt hij dat dan ook ‘absoluut niet het pad voorwaarts’. Hij vervolgt dat het niet de bedoeling kan zijn dat Nederland voor de schulden van andere EU-lidstaten opdraait. ‘In theorie zou het misschien kunnen, maar in de praktijk zie ik het niet werken.’ De interviewer vraagt zich af of deze houding er niet toe leidt dat minder welvarende lidstaten achteropraken wanneer grote investeringen noodzakelijk zijn, zoals in het geval van de energietransitie. Heinen reageert: ‘Ik denk niet dat ik die landen help door voor ze te betalen. Ook zij zullen de moeilijke keuzes moeten maken die Nederland heeft gemaakt.’
Langstudeerboete
Even later stelt één van de interviewers ietwat eufemistisch vast dat Heinen niet bepaald fan is van hogere lasten voor het bedrijfsleven, maar minder problemen met de btw-belasting lijkt te hebben. Heinen antwoordt: ‘Hoewel het niet altijd zo wordt ervaren, worden we steeds rijker. In de supermarkt gaan de prijzen omhoog, maar dat geldt ook voor de lonen.’ Hij benadrukt dat hij als liberaal de voorkeur heeft voor lagere belastingen, maar meent dat indirecte belastingen zoals de btw ‘efficiënter zijn dan bijvoorbeeld het verhogen van de inkomensbelasting.’
Hoewel de interviewers zich duidelijk goed hebben ingelezen voor het gesprek met Heinen, komt de meest kritische vraag van de middag uit het publiek, wanneer een student de minister de bezuinigingen op het onderwijs voor de voeten werpt. ‘Als onderwijs en innovatie volgens u de basis zijn van economische groei, staat dat in groot contrast met die bezuinigingen,’ aldus de student. Heinen riposteert: ‘De laatste kabinetten Rutte hebben miljarden extra in onderwijs geïnvesteerd. Ook met deze bezuinigingen blijft er netto uiteindelijk meer over.’ Ook benoemt hij de door de VVD geopperde langstudeerboete. ‘We willen studenten motiveren hard te werken zodat ze snel de arbeidsmarkt op gaan, dat zie ik niet als een belemmering van innovatie.’
