UvA-studenten voorspellen: Wat is ideologisch het meest stabiele kabinet?
In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen laten partijleiders vooral weten met welke partij ze níet gaan regeren. Maar wat zou op basis van ideologische opvatting het meest stabiele kabinet zijn? Dat voorspelt de zogenoemde ‘coalitievoorspeller’ van UvA-student Merijn Vervoorn en enkele studiegenoten.
Merijn, hoe kwam je op het idee voor een coalitievoorspeller?
‘Ik volg de politiek op de voet en tijdens een groepsproject van de bachelor Computational Social Science in februari merkten ik en mijn groepsgenoten dat het kabinet – na een lange coalitieonderhandeling – opnieuw aan het wankelen was door interne verdeeldheid.’
‘Wat als we een kabinet hadden gehad met partijen die het inhoudelijk beter konden vinden, vroegen we ons af. We hadden een dataset tot onze beschikking van alle debatten in de Tweede Kamer van 2012 tot 2024 en besloten een coalitievoorspeller te maken op basis van hoe partijen over bepaalde onderwerpen dachten.’
‘We hebben de transcripties van de debatten door een model gehaald dat een score toekent aan hoe partijen denken over 52 onderwerpen. Op basis daarvan voorspelt het model de meest waarschijnlijke coalitie. En geheel toevallig: op de dag dat we onze resultaten aan studiegenoten presenteerden viel het kabinet.’
Waarin verschilt jullie coalitievoorspeller van andere coalitievoorspellers?
‘De meeste online tools kijken puur naar welke coalities mogelijk zijn qua zetelaantallen. Partijen moeten gezamenlijk een meerderheid (76) aan zetels hebben om een coalitie te kunnen vormen. Wij kijken ook of de partijen ideologisch gezien bij elkaar passen op basis van de Tweede Kamerdebatten.’
‘Daarnaast hebben we ook gekeken naar eerdere kabinetten. En naar de samenstelling van de Eerste Kamer: als daar geen meerderheid is dan is het lastiger om wetten door de Eerste Kamer te krijgen. En daarnaast hebben partijleiders ook nog een mening over met wie ze willen regeren. Daarom hebben we een knop ingebouwd “Geloof Yesilgöz (VVD)”: die kun je aanklikken als je gelooft dat de VVD niet met GroenLinks-PvdA gaat regeren.’
Als je die knop uitzet voorspelt het model op basis van de laatste peilingen een coalitie met GroenLinks-PvdA, D66, CDA en VVD. Hoe waarschijnlijk acht je dat?
‘Ik verwacht wel dat die partijen met elkaar een kabinet kunnen vormen. Als je de VVD uitsluit dan is JA21 een optie, maar D66-leider Rob Jetten liet al weten dat hij een regering met JA21 lachwekkend vind. JA21-leider Eerdmans wil ook alleen in een centrumrechts kabinet regeren.’
(Tekst gaat verder onder de afbeelding.)
En als PVV de grootste partij wordt?
‘Dat is in ons model geen optie omdat de meeste partijen niet met de PVV willen regeren. Wat misschien nog een mogelijkheid is, is dat PVV gaat regeren met BBB en JA21 in een minderheidskabinet. Dat is maar één of twee keer gebeurd in de geschiedenis, maar dat kan. Dan moeten ze wel voor elk wetsvoorstel een partij mee krijgen dus dat lijkt me ook niet een erg stabiel kabinet.’
Hoe bruikbaar is jullie coalitievoorspeller?
‘Het is wel echt begonnen als een studentenproject. En uiteindelijk zijn we er wel achter gekomen dat een coalitievorming complexer is dan een model kan beschrijven. Dus het moet altijd met een korreltje zout genomen worden. En uiteindelijk is het ook afhankelijk van de individuele keuzes die partijleiders maken. Ik ga de voorspeller wel bijwerken met de uiteindelijke uitslag en dan zullen we zien of de voorspelling uitkomt.’
