De universiteit moet internationaal zijn, bepleiten UvA-academici in boek
Internationalisering aan Nederlandse universiteiten is op zijn retour en dat gaat ten koste van de kwaliteit van onderwijs en onderzoek, stelt een groep academici in het boek Universitas. Why Higher Education Must Be International dat komende dinsdag wordt gelanceerd in Spui25. Een gesprek met UvA-hoogleraar politicologie en internationale betrekkingen Annette Freyberg-Inan, die het boek samenstelde.
Waarom moest het boek er komen?
‘Ik was altijd in de veronderstelling dat iedereen snapt dat hoger onderwijs van nature internationaal moet zijn, omdat het erom gaat overal de beste kennis vandaan te halen. Het lijkt me bijvoorbeeld heel onlogisch om te vermoeden dat in een klein land als Nederland alle kennis en kunde verzameld is die je nodig hebt.’
‘Tot ik terecht kwam in een managementpositie op de UvA, als directeur van de Graduate School of Social Sciences. Toen hoorde ik allerlei kanttekeningen, vraagtekens bij het nut van de international classroom tot zorgen over het verlies van de Nederlands taal. Daarnaast is het politieke klimaat de afgelopen jaren steeds kritischer geworden op internationalisering in het hoger onderwijs. Met de Wet Internationalisering in Balans (WIB) die ons boven het hooft hangt is dit het moment om de discussie te voeren.’
Internationalisering staat dus onder druk. Wat merk je daar zelf van?
‘Het is lastig om de gevolgen van de WIB en de bezuinigingen los van elkaar te zien, maar wat ik zie is dat bij veel opleidingen aan de UvA het aantal buitenlandse studenten afneemt, omdat ze worden afgeschrikt door de discussie die hier speelt en de woningnood. Ook zie ik de enorme zorgen bij internationale collega’s of ze hier straks nog een baan hebben als van ze verwacht wordt dat ze in het Nederlands les gaan geven. Zij hebben niet meer het gevoel dat ze hier veilig carrière kunnen maken en kijken om zich heen.’
Waarom staat de internationale universiteit onder druk?
‘Overal waar rechts aan de macht komt, denk aan Hongarije en de VS, komt internationalisering onder druk te staan omdat de idealen van openheid en pluralisme (het idee dat er meerdere overtuigingen naast elkaar bestaan red.) die erachter liggen geen rechtse idealen zijn maar liberale waarden. Middenpartijen als de VVD en D66 gaan relatief ver mee in het rechtse discours in Nederland. Dat vind ik nog het meest onbegrijpelijk.’
Waarom is internationalisering zo belangrijk?
‘Internationalisering verbreedt je horizon. Het komt van het oeroude idee dat je kennis en inzichten moet opzoeken. Waarom zou je verwachten dat het hier voor je voeten ligt? Toen de universiteiten werden opgericht in de middeleeuwen was het vanzelfsprekend dat je als theoloog in Friesland naar Heidelberg of Lausanne moest om te studeren.’
‘Het werd pas geabnormaliseerd toen natiestaten opkwamen waarbij universiteiten werden geherinterpreteerd als een productielocatie voor de eigen nationale elite. Na de Tweede Wereldoorlog heeft de internationale gedachte weer opnieuw een boost gekregen en nu zijn we weer in een tijdperk beland waar dat weer wordt teruggedraaid op veel plekken.’
‘We zien ook dat de kwaliteit van het onderwijs enorm omhoog gaat door de internationale studenten. Het is namelijk een bewuste keuze om in een vreemd land te gaan studeren, waardoor de studenten die hier komen gemotiveerder zijn. Ook Nederlandse studenten komen door hun komst in aanraking met andere perspectieven en daar heb je baat bij.’
Tegelijkertijd brengt internationalisering ook problemen met zich mee. Engels wordt steeds meer de voertaal op de universiteit wat Nederlandse studenten op een achterstand zou zetten.
‘In het Engels studeren kan voor een Nederlandse student inderdaad een extra moeilijkheid zijn, maar uiteindelijk is het ook een enorm voordeel op de arbeidsmarkt. Ik vind overigens niet dat we onderwijs alleen in het Engels moeten aanbieden, maar ook altijd in het Nederlands.’
Het kabinet wil opleidingen uitsluitend in het Nederlands aanbieden, tenzij er een goede reden is om in het Engels les te geven. Het zou er namelijk voor zorgen dat internationale studenten na hun studie vaker in Nederland blijven. Dat is zou belangrijk zijn om te voorkomen dat de Nederlandse belastingbetaler het onderwijs van buitenlanders betaalt die Nederlandse expertise meenemen naar hun eigen land.
‘Alle onderzoeken die zich buigen over de kosten en baten van de internationale studenten voor de Nederlandse economie hebben laten zien dat we netto baat hebben bij de aanwezigheid van de internationale studenten. Ook tijdens hun studie geven ze namelijk geld uit en werken ze. In alle cafés, restaurants en kroegen in Amsterdam word je door internationale studenten bediend. De Amsterdamse economie zou volledig instorten als de buitenlandse studenten wegvallen. Nog daargelaten dat buitenlandse studenten door hun komst ook de kwaliteit van de studie verhogen en na hun studie soms hier blijven werken.’
Tegelijkertijd is de Amsterdamse huizenmarkt overvol. Is het dan niet logisch om te zeggen: Nederlandse studenten eerst?
‘Als je je zorgen maakt over de woningnood in Amsterdam, moet je beginnen met alle buitenlandse vastgoedinvesteerders te weigeren. Het zijn namelijk de vastgoedinvesteerders die de huizenprijzen in Amsterdam opdrijven. Zij kopen huizen op, knappen ze op en verkopen ze door of zetten ze op AirBnB. Het woonruimtetekort is er omdat huizen vaak investeringen zijn. In mijn eigen buurt, De Pijp, zie ik voortdurend woningen leeg staan. Verhuren aan studenten is vaak te veel moeite omdat het huis daar soms verbouwd voor moet worden en het te weinig oplevert. En de winst die dergelijke investeerders maken, gaat het land uit.’
Kunnen er ook te veel internationale studenten zijn?
‘Dat kan zeker. Maar dat punt hebben we nog niet bereikt bij de sociale wetenschappen. Als je zoveel internationale studenten in je college hebt dat je niet meer weet waar je bent, dan is het te ver gegaan. Wij hebben altijd als een soort richtlijn dat de helft Nederlands moet blijven.’
Waar kan een afbouw van internationalisering toe leiden?
‘We zien in de internationale politiek een afname van de bereidheid om met meerdere landen samen te werken en een terugkeer naar sterke natiestaten. De afbouw van internationalisering op universiteiten is daar een onderdeel van. Wanneer mensen minder samenwerken gaan ze elkaar minder begrijpen. Dan ben je veel sneller geneigd het gedrag van de ander als vijandig te interpreteren. Uiteindelijk kan zo’n situatie leiden tot een wereldoorlog.’
Wie moet dit boek lezen?
‘Iedereen die zich afvraagt, waarom hebben we eigenlijk al die internationale studenten? ’
Dinsdag 25 februari om 17.00 is de boeklancering in Spui25 met een discussie over de internationalisering in Nederland.
