Niks meer missen?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!
Foto: Romain Beker
actueel

Universiteiten willen deur naar Israël niet sluiten

Hoger Onderwijs Persbureau,
10 juni 2024 - 11:08

‘Sowieso zullen wij nooit banden met een heel land verbreken,’ schrijven de rectoren van de Nederlandse universiteiten in dagblad Trouw. Dat gebeurt alleen als de overheid het adviseert of oplegt, ‘zoals bij Rusland het geval was’.

De rectores magnifici van vijftien universiteiten (inclusief de Open Universiteit en de Universiteit voor Humanistiek) verklaarden afgelopen zaterdag in een opinieartikel waarom ze de banden met Israëlische universiteiten niet zomaar willen verbreken.

 

Het artikel verscheen na maandenlange protesten van studenten en docenten door het hele land. Activisten bezetten gebouwen, richten vernielingen aan en noemen de Nederlandse universiteiten medeplichtig aan genocide.

 

Vraag legitiem

De rectoren betreuren de bezettingen en vernielingen. ‘Niettemin: de vraag achter al deze protesten is legitiem: hoe verhouden wij ons tot onze zusterinstellingen in gebieden waar zich een grootschalig conflict afspeelt?’

 

Bij universiteiten staat de academische vrijheid voorop, is de afweging van de rectoren. In wetenschappelijke samenwerking kun je een dialoog aangaan over kernwaarden, redeneren ze, ook als die kernwaarden bij die andere instellingen onder druk staan.

 

Dat vereist wel ‘dat wij onze zusterinstellingen aanspreken als kernwaarden geschonden worden”, schrijven ze erbij, of dat ze zich ervan ‘distantiëren als zo’n gesprek niet mogelijk blijkt’.

 

Open

‘Wij snappen goed dat dit niet het antwoord is dat sommigen van ons willen horen,’ schrijven ze. ‘Maar het aangaan van het open, academisch gesprek en debat, juist in deze moeilijke, polariserende tijd weegt voor ons heel zwaar.’ Elders schrijven ze: ‘Wij vinden het belangrijk kritische Israëlische wetenschappers niet te isoleren, net zo goed als wij er sterk aan hechten onze Palestijnse collega’s te steunen.’

 

Het verwijt dat ze anders reageren op Rusland dan op Israël stippen ze kort aan. Toen legde de overheid de reactie op, zeggen de rectores. Ook demissionair minister Robbert Dijkgraaf wees op dat verschil: er zijn internationale sancties tegen Rusland, maar niet tegen Israël.

 

Naïef en laf

Trouw heeft direct reacties gepeild bij activisten en die zijn niet enthousiast. De brief is naïef en zelfs laf, zegt een van hen. Want hoe ga je een dialoog aan als er in Israël praktisch geen sprake is van academische vrijheid, zoals een recent boek van antropoloog Maya Wind betoogt.

 

Anderen willen juist in debat hierover en zeggen dat het niet kan. ‘Als dat beleid verdedigbaar is, vind ik eigenlijk dat bestuursleden met al hun ervaring best die discussie zouden moeten kunnen voeren met een stel studenten,’ zegt een Wageningse student.

 

Afgelopen week riep een rechtse meerderheid in de Tweede Kamer de universiteiten op om vooral niet te zwichten voor demonstraties. Activisten blijven echter de druk opvoeren. Een speciale website brengt sinds vrijdag de banden van universiteiten met Israël in kaart.