UvA wordt groener, maar haalt eigen duurzaamheidsdoelen niet
Minder vliegen, duurzamer inkopen en meer eigen energie opwekken: de UvA stelde zichzelf in maart 2021 met het White Paper Duurzaamheid een flinke duurzaamheidsopdracht. Vijf jaar later blijkt de universiteit inderdaad een stukje groener te zijn geworden, maar veel van de duurzaamheidsdoelen blijken toch onhaalbaar.
Een ecologische voetafdruk die een kwart kleiner is dan in 2021. Toen de Universiteit van Amsterdam in 2021 het White Paper Duurzaamheid presenteerde, was dat het belangrijkste duurzaamheidsdoel voor 2026. Door vliegreizen te beperken, van het gas af te stappen, het aanbod in de kantines te verduurzamen en meer elektriciteit zelf op te wekken, hoopte de universiteit dat centrale doel te kunnen behalen.
Vijf jaar later is duidelijk dat veel van de eigen geformuleerde doelen te ambitieus bleken voor de universiteit. Hoewel op nagenoeg elk concreet punt dat in het beleidsstuk en de bijbehorende bijlagen stond enige progressie is geboekt, zijn lang niet alle doelstellingen die de UvA voor ogen had uiteindelijk behaald.
Doelstellingen van Parijs
Om met goed nieuws te beginnen: de universiteit ligt nog steeds op koers om in 2040 aan de ambities van het klimaatakkoord van Parijs te voldoen. In 2021 schreef de UvA dat het jaarlijkse energiegebruik van de universiteit daarvoor teruggebracht moet worden richting 70 kWh per vierkante meter. In de afgelopen zes jaar is dat getal al flink gedaald: 186 kWh per vierkante meter in 2019 tot 125 kWh in 2025, een daling van bijna 33 procent.
Tegelijkertijd is het nog geen uitgemaakte zaak dat dat beoogde cijfer van 70 kWh in 2040 ook daadwerkelijk gehaald kan worden. In een conceptversie van de duurzaamheidsparagraaf van het jaarverslag 2025 erkent de universiteit dat het halen van die doelstelling ‘lastig’ wordt: ‘onder andere door monumentale panden die moeilijk te isoleren zijn, uitgestelde renovaties, bezuinigingen en netcongestie.’
Ook bij andere duurzaamheidsdoelen speelt netcongestie een belangrijke rol. Zo lukte het de universiteit door capaciteitstekorten op het stroomnet niet om zonder gas te voldoen aan de energievraag. Daardoor slaagde de UvA er bijvoorbeeld niet in om het Science Park nagenoeg aardgasvrij te makenNagenoeg gasvrij betekent in de duurzaamheidsdoelen van de UvA: minder dan 5 procent van de warmtevraag van de campus., zoals volgens de oorspronkelijke doelstelling per 2025 had moeten gebeuren. Bovendien lijkt de ambitie voor een aardgasvrije Roeterseilandcampus in 2030 – om diezelfde reden – onhaalbaar te worden.
Eigen opwek
Niet alleen de transitie naar een aardgasvrije campus verloopt stroever dan gehoopt; ook de ambities op het gebied van eigen duurzame energieopwekking blijken in de praktijk weerbarstig. De universiteit stelde zichzelf in 2021 ten doel om in 2026 minstens 10 procent van het eigen elektriciteitsverbruik op de eigen campus op te wekken.
Uit de cijfers van dit jaar blijkt echter dat dit doel bij lange na niet is gehaald. De zonnepanelen op de universiteitsdaken leverden in 2025 in totaal 1.059 MWh aan elektriciteit. Hoewel dat een duidelijke stijging is ten opzichte van 2022 – het eerste jaar waarover de universiteit cijfers deelt en waarin de teller op 661 MWh stond – blijft de totale bijdrage bescheiden. De universiteit komt daarmee tot slechts 3,1 procent eigen opwekking van het totale elektriciteitsgebruik, ten opzichte van 1,9 procent in 2022. Inmiddels stelt de universiteit dat het doel van 10 procent alleen haalbaar is ‘wanneer er grootschaligere opwek kan worden gerealiseerd met bijvoorbeeld zonnepanelen op het maaiveld of een windmolen’.
Ecologische voetafdruk
Of de universiteit het centrale doel van een afname van 25% in de ecologische voetafdruk heeft gehaald, is nog niet duidelijk. Op het gebied van energieverbruik zijn belangrijke stappen gezet, met een afname van ruim 36 procent in de CO₂e-uitstootCO2e (CO2-equivalent) is een rekeneenheid die de impact van verschillende broeikasgassen, zoals methaan en lachgas, omrekent naar de equivalente hoeveelheid CO2 met eenzelfde opwarmend vermogen, zodat de totale klimaatimpact in één cijfer kan worden uitgedrukt.. De ambitie die de universiteit had om de hoeveelheid afval te verminderen tot onder de 792 ton per jaar is ook behaald. Daarnaast is de hoeveelheid printers nagenoeg gehalveerd – zoals de universiteit zichzelf ten doel stelde – en zijn ook in de catering belangrijke stappen op het gebied van duurzaamheid gezet, waarbij met de nieuwe horecaopzet bovendien kansen liggen voor verdere vergroening.
Tegelijkertijd zijn enkele belangrijke cijfers nog niet bekend. Zo wilde de universiteit ook de CO₂-impact van dienstreizen drastisch verlagen, maar cijfers daarover ontbreken nog. ‘Om te zien wat de maatregelen opleveren, is een nauwkeurige analyse van de ecologische voetafdruk van onze vluchten nodig. Daarom voeren we nu een nieuwe meting uit die zich richt op vliegreizen,’ schrijft de universiteit in het nog te verschijnen jaarverslag.
