Niks meer missen?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
Opiniepanel | Vanwege AI is de scriptie achterhaald als toetsmethode
Foto: Marc Kolle
opinie

Opiniepanel | Vanwege AI is de scriptie achterhaald als toetsmethode

Redactie Folia Redactie Folia,
10 september 2026 - 07:30

Vloek of zegen: kunstmatige intelligentie raakt in de hele samenleving steeds verder ingeburgerd. Ook universiteiten worstelen met de stormachtige entree die AI in de collegebanken heeft gemaakt. Want welke student neemt tegenwoordig nog de moeite om diens eigen teksten te schrijven? Het gloednieuwe Folia-opiniepanel buigt zich deze week over de scriptie als ‘achterhaalde toetsmethode’.

Vanwege AI is de scriptie achterhaald als toetsmethode

Cor Zonneveld
Cor Zonneveld

Cor Zonneveld (65) is bioloog en docent aan het AUC.

‘AI heeft de scriptie niet achterhaald, maar blootgelegd dat zij nooit voldoende was om te bepalen wat een student weet en kan. Ook vóór ChatGPT kwam een scriptie niet in afzondering tot stand. Studenten kregen feedback van hun scriptiebegeleider, commentaar van medestudenten en hulp met taal of statistiek; en soms ook minder legitieme ondersteuning. Toch beschouwden we de ingeleverde tekst als transparant bewijs van individuele bekwaamheid. AI heeft die aanname onhoudbaar gemaakt.’

 

‘Dit doet niets af aan de bestaansreden van de scriptie. Wetenschappers moeten nog steeds vragen formuleren, kritisch met literatuur omgaan, methoden kiezen, materiaal analyseren en argumenten opbouwen. Dat doen zij voortaan met een krachtig hulpmiddel dat hen daarbij kan ondersteunen. Een scriptie is daarom niet achterhaald; studenten leren daarin juist academisch werk te verrichten in een omgeving waarin AI beschikbaar is.’

 

‘Wel achterhaald is wellicht de scriptie als op zichzelf staand eindproduct. De beoordeling moet daarom ook het werkproces zichtbaar maken, bijvoorbeeld via tussenproducten, transparantie over AI-gebruik en een mondelinge verdediging. AI maakt de scriptie niet ongeldig, maar dwingt ons – eindelijk – te beoordelen of de student zich het onderzoek werkelijk eigen heeft gemaakt en de gemaakte keuzes kan verantwoorden.’

‘AI is niets meer dan een nieuwe vorm van fraude’
Silvia Bușcan
Silvia Bușcan

Silvia Bușcan (19) studeert media & cultuur.

‘Men zou geneigd kunnen zijn te denken dat een scriptie niet langer de kennis van een student blootlegt, omdat vrijwel iedere toetsvorm waarbij een tekst moet worden geschreven, onderzoek moet worden gedaan of data moet worden verzameld, tegenwoordig met behulp van AI kan worden uitgevoerd. Maar dat is volgens mij niet per definitie waar.’

 

‘In dit debat bestaan twee verschillende aannames. Volgens de ene aanname kan het gebruik van AI worden gecontroleerd door middel van detectie en bestraffing, terwijl de andere aanname veronderstelt dat AI zich inmiddels zo sterk heeft ontwikkeld dat niet langer met zekerheid valt vast te stellen of het wordt gebruikt. Maar zelfs als we van die laatste aanname uitgaan, zou ik nog steeds betogen dat AI niets te maken heeft met de waarde van een scriptie, aangezien studenten al lang voordat deze technologie bestond anderen konden betalen om hun werk voor hen te doen. Met andere woorden: AI is niets meer dan een nieuwe vorm van fraude.’

 

‘Maar zorgen dat haar studenten niet frauderen, dat is geen taak van de universiteit, aangezien de enige die hierdoor écht benadeeld wordt de student zelf is. Zo moet uiteindelijk nog steeds iedereen voor zichzelf beslissen of het beter is om te frauderen en niets te leren, of eerlijk te handelen en voorbereid te zijn op toekomstige uitdagingen.’

‘De scriptie is daarom juist een perfecte toetsvorm, ook in het tijdperk van AI’
Ștefan Brădianu
Ștefan Brădianu

Ștefan Brădianu (21) studeert PPLE.

‘Hoewel de komst van AI veel heeft veranderd binnen de academische wereld, blijft de manier waarop we wetenschappelijke kennis opbouwen onveranderd. De meest logische methode om kennis te ordenen, is nu eenmaal aan de hand van hypotheses, die één voor één worden bewezen of ontkracht – door middel van scripties. Daarvoor hebben we vooralsnog ook gewoon menselijke inbreng nodig.’

 

‘Het klopt dat AI daarbij een nuttig, bijna onmisbaar hulpmiddel geworden is. De scriptie houdt echter automatisch rekening met dit soort ontwikkelingen. Als AI-vaardigheden tegenwoordig cruciaal zijn bij het schrijven van een scriptie, prima. Dat betekent namelijk dat die AI-vaardigheden (indirect) worden meegewogen wanneer de scriptie als geheel wordt beoordeeld.’

 

‘De scriptie is daarom juist een perfecte toetsvorm, ook in het tijdperk van AI. Omdat de scriptie zo fundamenteel is voor het academische proces, hoeft deze niet voortdurend te worden aangepast om relevant te blijven. Door haar aard beweegt ze vanzelf mee met de tijd.’

 

Ook lid worden van het Folia-opiniepanel? Klik dan hier voor meer informatie.

website loading