Activisme kun je leren: deze psychologen ontwikkelden een cursus voor UvA-studenten
Van klimaatpiekeraar naar klimaatactivist. In zes weken wisten psychologen UvA-studenten met klimaatzorgen bereid te krijgen voor gezamenlijke klimaatactie: van petities tekenen tot demonsteren. ‘De overtuiging dat verandering van onderop werkt, zorgt voor de hoogste bereidheid tot klimaatactivisme.’
Emotionele betrokkenheid bij klimaatverandering, het gevoel dat je samen iets kunt bereiken en de overtuiging dat verandering van onderop werkt, het zijn enkele van de twaalf psychologische factoren waarvan bewezen is dat ze mensen aanzetten tot klimaatactie. Op basis van die kennis ontwikkelde de Italiaanse klimaatpsycholoog Anna Castiglione samen met UvA-promovendus Anna Sach, die vanuit de psychologie onderzoekt waarom mensen activistisch worden, een cursus klimaatactie die ze testte op UvA-studenten.
Drie uur per week, zes weken lang, kregen zo’n dertig UvA-studenten les, én gingen in discussie, over klimaatwetenschap, -politiek, economische systemen en burgeracties. De twaalf psychologische factoren werden door die cursus heen geweven. Na de cursus scoorden de studenten hoger op vier van de twaalf psychologische factoren ten opzichte van de controlegroep die niet deelnamen aan de cursus. Ook was de actiebereidheid toegenomen onder studenten. Die resultaten verschenen onlangs in het wetenschappelijke tijdschrift Royal Society Open Science. Vijf vragen aan Anna Sach en Anna Castiglione.
Een cursus klimaatactivisme voor UvA-studenten klinkt als vissen leren zwemmen.
Anna S: ‘UvA-studenten staan inderdaad bekend om hun activisme. Toch was dat deels ook de reden waarom we het onderzoek hier wilde uitvoeren. Eerder deden we de cursus met studenten in de VS – al waren die resultaten niet heel bruikbaar omdat het onderzoek uitgevoerd werd tijdens corona en alles online moest – en in Italië. We wilden weten hoe de cursus bij studenten in Amsterdam werkte, een stad met een cultuur van sociale bewegingen en klimaatprotest.’
Anna C: ‘De droom is natuurlijk om de cursus uiteindelijk aan te bieden aan politici en andere mensen op machtige posities maar die nemen natuurlijk niet zo makkelijk deel. Studenten zijn wat dat betreft een handigere doelgroep voor onderzoekers, maar dat was niet de voornaamste reden. Studenten spelen van oudsher een belangrijke rol in sociale verandering. Denk aan de Vietnamoorlog, burgerrechten en vrouwenrechten. De studententijd is een hele vormende fase waarin je nadenkt over wat je de rest van je leven wilt doen.’
Anna S: ‘Bovendien hebben we geen studenten geïncludeerd in onze studie die al actief waren op het gebied van klimaat, maar juist de studenten die zich zorgen maken om klimaatverandering maar niet weten wat ze kunnen doen.’
En dat wisten ze na de cursus wel?
Anna S: ‘Ja. Wat opviel was dat de studenten die tijdens de cursus het meest waren gestegen op Theory of Change, de overtuiging dat lokale klimaatactie van onderop uiteindelijk kan leiden tot maatschappelijke verandering, zijn de studenten die na de cursus vaker deelnamen aan klimaatactivisme.’
Het animo voor klimaatprotesten neemt de afgelopen jaren af. Is dit een goede timing voor een cursus klimaatactivisme?
Anna S: ‘De wereld stevent af op 2.8 graden klimaatopwarming. Omdat het onderwerp even minder populair is, of weinig aandacht krijgt in de media, wil niet zeggen dat de crisis niet urgent is. Juist daarom is het belangrijk om studenten uit te rusten met de kennis hoe ze strategisch kunnen handelen als betrokken burgers.’
- Waarom is gedragsverandering zo lastig? Dat leer je bij het vak Climate Psychology. Ook leer je hoe psychologie kan helpen om klimaatverandering tegen te gaan.
- Wat klimaatverandering wetenschappelijk gezien nu precies inhoudt, leer je bij het vak Climate Change.
- Voor wie de geschiedenis in wil duiken is er het vak The Climate Emergency: The history of a Crisis. Hier leer je wie zich historisch gezien eigenlijk druk maakt om het klimaat, en wie er wat aan kan doen.
- De honoursmodule How to Deal with Climate Anxiety? gaat over hoe je emoties als klimaatangst en machteloosheid kunt omzetten in concrete acties voor een groenere wereld.
- Wat er misgaat in de berichtgeving over klimaatverandering leer je bij het vak Climate Change Communication. Hoe kunnen de media, politici en klimaatactivisten wél de aandacht trekken voor de klimaatzaak?
Anna C: ‘Het gaat overigens niet alleen om demonstreren voor het klimaat, het gaat erom hoe je op allerlei manieren zorgen over het klimaat om kunt zetten in actie. We onderscheiden drie vormen van actie. Maatschappelijke betrokkenheid: daarin neem je deel aan bestaande initiatieven zoals petities, klimaatmarsen, donaties. Belangenbehartiging, dat houdt in dat je pleit voor verandering binnen instituties. En klimaatactivisme, wat inhoudt dat je actie klimaatmarsen, evenementen en protesten organiseert om druk uit te oefenen op instituties en de overheid. Al die drie vormen wisten we met de cursus op korte termijn te verhogen bij UvA-studenten.’
Maar niet na drie maanden?
Anna C: ‘Nee, maar de follow-up was tijdens de zomervakantie, dus dat kan hebben meegespeeld.’
Anna S: ‘Internationale studenten waren misschien aan het reizen.’
Anna C: ‘En sommige studenten noemden dat ze bang waren om door te gaan met actievoering vanwege de criminalisering die de afgelopen twee jaar is toegenomen. Er wordt steeds vaker geweld gebruikt door de politiek bij vreedzame protesten. Andere studenten noemden een verlies van momentum ná de cursus omdat ze niet langer in contact stonden met andere studenten uit de groep. Een belangrijke les is dus dat we een platform moeten bieden om een gevoel van community te behouden.’
En, reageerden UvA-studenten anders op de training dan de Italiaanse studenten?
Anna C: ‘Ja, al hebben we de cursusinhoud gaandeweg ook wat aangepast. Wat opviel is dat we in Italië meer psychologische factoren wisten te verhogen, maar de studenten alleen bereid waren tot meer maatschappelijke betrokkenheid. Daar zijn meerdere verklaringen voor: één is dat de cultuur in Amsterdam activistischer is. Al hebben we de UvA-studenten ook meer goede voorbeelden meegegeven van succesvolle, collectieve acties zoals de burgerrechtenbeweging en de anti-tabaksindustrie. Ook wisten de Italiaanse studenten vaak niet welke acties er speelde waar ze aan deel konden nemen. In Amsterdam hebben we daar een informatiekanaal voor aangemaakt. Dat heeft waarschijnlijk geholpen.’
