.jpg)
Willemijn van Dolen | Geniet ervan? ‘Dat maak ik zelf wel uit’, zei mijn vriendin
Wat als een ober je vriendelijk ‘geniet ervan’ toewenst, maar jij net een rotdag hebt en niet in staat bent te genieten? Columnist Willemijn van Dolen concludeert dat zoiets zich lastig laat afdwingen. ‘Hoe harder je positieve gevoelens probeert op te roepen of vast te houden, hoe groter de kans dat ze uit beeld verdwijnen.’
.jpg)
Ik zat deze zomer met een vriendin op het terras. We waren beiden terug van vakantie en hadden afgesproken om bij te praten. Een jongen zette onze bestelling op tafel neer en zei vrolijk: ‘Geniet ervan’. Terwijl hij wegliep, mompelde mijn vriendin: ‘Dat maak ik zelf nog wel uit.’ Ik schoot in de lach. ‘Ben je met je verkeerde been uit bed gestapt?’
Opdracht
‘Nee’ zei ze, ‘maar ik hoor dit tegenwoordig meerdere keren per dag. Bij de bakker, op het terras, in de bioscoop, bij Artis en zelfs een wifi-netwerk had laatst die naam. En het voelt toch als een opdracht. Misschien zit ik hier wel heel verdrietig te zijn en wil ik helemaal niet genieten.’
Onderzoek blijkt haar gevoel te onderschrijven. Wat er gebeurt, is dat ‘geniet ervan’, hoe vriendelijk ook bedoeld, een trigger kan zijn om de situatie te gaan evalueren. Tot die tijd zaten we gewoon lekker in de zon en hoorden we het gelach van het tafeltje naast ons. Een vrolijk toegewenst ‘geniet ervan’ geeft dan het startschot om te beoordelen of we wel genieten.
Beoordelen ervaring
En zodra je geluk of plezier als doel gaat zien, ga je vervolgens controleren of dat genieten wel lukt. En op het moment dat je jezelf die vragen stelt, ben je niet langer bezig met drinken, de zon voelen of het gesprek. Je bent bezig met het beoordelen van je eigen ervaring; hebben we wel het goede plekje gekozen of is op dat hoekje meer zon? Hadden we er bitterballen bij moeten bestellen? Hebben zij soms meer plezier?
Positieve gevoelens laten zich moeilijk afdwingen. Hoe harder je ze probeert op te roepen of vast te houden, hoe groter de kans dat ze uit beeld verdwijnen. De onderzoekers tonen aan dat verlangen naar geluk geen probleem is, maar zodra we het gaan monitoren, worden we minder tevreden. Je wordt een soort manager van je eigen geluk. Dit wordt concern for happiness genoemd. Niet het streven naar geluk, maar het monitoren van of we wel gelukkig zijn, maakt mensen minder tevreden en soms zelfs somber.
Maar wat moet die jongen dan zeggen? ‘Zoek het maar uit’ is ook weer zowat. Misschien is ‘alstublieft’ en gewoon niks het beste.
Zijn woordkeuze heb je als terrasbezoeker alleen niet in de hand. Dus mijn vriendin en ik begonnen mogelijke reacties van onze kant te verzinnen: ‘Ik ga mijn best doen, maar beloof niks’, ‘Nee man, mijn fiets is net gestolen’ en varianten die steeds hilarischer werden. We kregen er lol in, dus konden niet wachten tot onze bitterballen werden gebracht. Zorgde ‘geniet ervan’ toch nog voor een hoop plezier en geluk!
