Kirsty McHenry | Trumps beleid is een echo van wat er in Nederland gebeurt
Amerikaans nieuws is voor veel Europeanen hun favoriete vorm van entertainment, schrijft Kirsty McHenry. Maar hoe grappig is het eigenlijk wat daar gebeurt en hebben we dit verhaal niet al eerder gezien – hier, in Nederland?
Hoewel de Verenigde Staten al lang de reputatie hebben de onofficiële entertainmenthoofdstad van de wereld te zijn, is het de laatste tijd hun nationale nieuws dat veel Europeanen als hun favoriete vorm van spektakel zouden beschouwen. De afgelopen weken bracht elke nieuwe aflevering (of eigenlijk uitzending) schokkende wendingen met zich mee, van het ontketenen van handelsoorlogen tot het belachelijk maken van buitenlandse leiders.
Hoezeer ik ook opga in de oplopende spanningen van de politieke zaken in de VS, kan ik het gevoel niet onderdrukken dat we dit verhaal al eerder hebben gezien. De laatste capriolen van Trump kunnen worden gezien als de Amerikaanse draai aan het economische beleid dat we thuis in Nederland al hebben zien gebeuren. Hoe angstaanjagend (en soms ook spannend) het ook kan zijn om te zien wat er aan de andere kant van de Atlantische Oceaan gebeurt, het zou ironisch zijn als we ons door de absurditeit van het economische beleid van de VS zouden laten afleiden van de pogingen van onze eigen regering om zichzelf als rationele speler neer te zetten.
Hoewel het nieuwe beleid van Trump de Europese krantenkoppen haalt, zijn veel van zijn voorstellen bij nader inzien niet zo vreemd als we misschien zouden willen denken. De redenering van Trump achter zijn recente bezuinigingen bij de Columbia University klinkt bijvoorbeeld maar al te bekend. De Amerikaanse president noemde de reactie van de universiteit op de (in zijn woorden) ‘illegale protesten’ van afgelopen lente in solidariteit met Palestina als reden voor de gerichte verlaging van de financiering. Met nog een demonstratie tegen de bezuinigingen op het hoger onderwijs gepland voor aanstaande maandag, is het aannemelijk om te zeggen dat wij in Nederland dit verhaal eerder hebben gehoord. Net als Trump wijzen veel PVV-politici naar de aanwezigheid van politiek activisme op universiteitscampussen als reden voor de bezuinigingen. Gezien het feit dat de Nederlandse bezuinigingen al in volle gang zijn, lijkt het er zelfs op dat de VS te laat is bij de les.
Net als bij de regering-Trump is het afstraffen van studentenactivisme echter zeker niet de enige motivatie achter het dubieuze uitgavenbeleid van de door de PVV geleide coalitie. De Nederlandse regering gaat steeds meer ‘Nederland Eerst’ om met publieke middelen. Naast het hoger onderwijs krijgt ook de buitenlandse ontwikkelingshulp een klap nu Nederland een nieuw beleid lanceert waarin miljarden worden bezuinigd. De goedkeuring van het beleid kwam een maand voordat Trump ervoor koos om alle buitenlandse hulp van de VS (USAID) op te schorten (met een aanzienlijk tekort als gevolg).
Te midden van de paniekerige reactie op de terugtrekking van USAID, kondigde de minister van Buitenlandse Handel en Investeringen, Reinette Klever, een bijgewerkte versie van het beleid aan waarin geëist wordt dat de fondsen die worden uitgegeven ‘direct bijdragen aan onze eigen [Nederlandse] belangen’. Natuurlijk, terwijl buitenlandse hulp bijna altijd wordt gegeven met de verwachting dat het indirect ten goede komt aan de donor, maakt het bijgewerkte beleid het zo dat de voordelen voor Nederland het expliciete doel zijn. Klevers schaamteloos nationalisme wijkt opvallend af van de gebruikelijke West-Europese retoriek van welwillendheid en samenwerking en lijkt in plaats daarvan sterk op die van Amerikaanse politici, zoals Trump.
In Europa wordt de VS vaak als extreme vergelijking gebruikt. Het ongebreidelde kapitalisme en de hardhandige consumptiecultuur vormen een vermakelijke achtergrond voor schijnbaar nuchtere Europese gevoeligheden. Maar misschien is het tijd om te bedenken dat de kloof tussen de VS en landen als Nederland niet zo indrukwekkend is als eerder werd gedacht. De houding van de Nederlandse regering weerspiegelt duidelijk haar perceptie van de verschuivende rol van Nederland in de huidige wereldorde. Met het oog hierop suggereert het nieuwe uitgavenbeleid een staat die, net als de VS van Trump, voor nummer één gaat.
