Folia.nl weekblad

Weekgast Remco Bouma

Remco Bouma (25), derdejaars Spaanse Taal en Cultuur, is een semester op uitwisseling aan de Universidad Nacional Autónoma de México (UNAM), Mexico-Stad, met 300.000 studenten op een hoofdcampus van 10 vierkante kilometer de grootste universiteit van Latijns-Amerika.

Vrijdag 13 februari
Filosofie van Marx, waar vind je zo´n vak nog? Ik grijp m´n kans, op de UNAM, waar nog zo´n schijnbaar onvoorbereide docent de hele wereldfilosofie aan elkaar rijgt op een manier dat Marx een even logisch als onvermijdelijk product van 2500 jaar wereldgeschiedenis wordt.
Ik wissel eens van werkgroep, dat mogen wij als uitwisselingsstudenten,  voor 20e-eeuwse Mexicaanse literatuur. Drie promovendi van mijn leeftijd expirimenteren, elkaar constant corrigerend en onderbrekend,  voor vijf studenten – we gaan maar gelijk in een kring zitten – met het concept erotiek in Mexicaanse poezie.  Twee uur lang filosoferen over de zin van liefde, leven en dood: ik ben binnen.
Vanaf twee uur ben ik vrij. Ik eet in El Che, een deel van de faculteit dat gekraakt wordt sinds de 9 maanden durende staking in 1999/2000 tegen de invoering van collegegeld van overheidswege. Vanaf de hele campus komen vegetariers bijeen: El Che lijkt de enige plek waar je aan de algehele tacoterreur kan ontkomen. Het wordt langzaamaan weekend.  Ik hang met mijn eetgenoten in ´t gras, we lopen een seminar over de eerste 30 jaar filmgeschiedenis in en weer uit: te veel geleuter tussen de fragmenten door. Ik ontmoet studiegenoten en we drinken tot laat biertjes in ´t gras: de vaste vrijdagavondbesteding van elke UNAM-student. Daar heeft geen enkel beveilingskevertje tot nu toe iets aan kunnen doen.

Donderdag 12 februari
Alle docenten hier beschikken over een geweldig charisma. Ze komen binnen - standaard te laat - en lijken de hele les te improviseren op parate kennis, zonder plan of programma: de concrete invulling daarvan laten de meesten sowieso aan de studenten over. De docent van vanavond, hoorcollege Literatuur en Maatschappij, associeert een ijzersterke les bij elkaar over literatuur, globalisering en de wisselwerking daartussen: hij paste overigens z`n eigen Wikipedia-lemma aan omdat hij op lezingen steeds dezelfde domme vragen kreeg.
De docent van vanochtend, Dictaturen in Latijns-Amerika, nog zo´n charismaticus pur sang, stuurde vandaag een - onvoorbereide - promovendus. Gevolg: een verhitte discussie of Mexico nu wel of geen dictaduur was, geregeerd door pakweg tien families die politiek, drugshandel, kerk en economie beheersen. Er lijken twee Mexico´s te bestaan: het officiele, totalitaire, waarin 70 jaar geinstitutionaliseerd socialisme alle verantwoordelijkheid bij de burgers ontnam, en het ondergrondse of echte, waarin letterlijk alles mogelijk is: zaterdag ga ik met die promovendus en een klasgenoot kijken of je inderdaad voor 20 euro in een achterafsteegje een Mexicaans paspoort en rijbewijs kan kopen.
De collegekaart deel drie, en gelijk het slot: ik lever de pasfoto´s in en krijg ´m meteen mee. Wel `n beetje ziek aan het worden: heeft ongetwijfeld iets met gisternacht te maken.   

Woensdag 11 feburuari
Gisteravond met wat nieuwe bekenden naar de opening van een gallerie geweest, in La Condesa, de hippe wijk hier, met gratis cocktails. Liep enigszins uit de hand, na vier uur slaap weer om acht uur in een les sociolinguistiek. We gaan in groepjes van vier veldonderzoek doen naar de verschillende varianten van het Spaans in Mexico. Door naar de eerste in een reeks gastcolleges over de Mexicaanse Revolutie: te specialistisch, dit vak laat ik vallen.
Ik permiteer me een lezing en kan kiezen: of de invloed van Edgar Allan Poe op de Mexicaanse literatuur, of een lezing van de, ik verzin het niet, communistisch-anarchistische studentenbond over Mexico en de economische crisis. Het linkse geweten van de UNAM spreekt ook op het hoogste niveau: gerespecteerde hoogleraren economie en politicologie hebben ´t over collectieve actie als in Frankrijk en Griekenland en de crisis aanwenden voor het einde van het neokapitalitalistische systeem. Tussendoor het vervolg van de collegekaart: mijn pasfoto´s zijn te groot, of ik nieuwe wil laten maken.
Na een werkgroep linguistiek de voetbalwedstrijd VS-Mexico gekeken: gespeeld in de VS, zodat er fans van beide nationaliteiten zijn en de kaartverkoop nog iets oplevert. Heel Mexico zint op sportieve wraak voor de economische crisis, de voedselcrisis, de Mexiaanse olie die de VS ruw importeert en als benzine exporteert en de maisoverschotten die de VS, gelegitimeerd door de NAFTA, op de Mexicaanse markt dumpt. Het wordt 2-0 voor de VS, met rood voor Mexico.
 

Dinsdag 10 februari
O bureaucratie. Vanochtend een poging gedaan mijn collegekaart op te halen, waarmee ik boeken kan lenen en per UNAM-fiets over het terrein kan crossen. Nu missen er weer twee pasfoto´s. Als ik die morgen inlever, heb ik ´m maandag. Zeggen ze nu.
Ik volg deze week vooral veel lessen. We hebben twee weken – of, ik perk mezelf in, de UNAM stelt geen limiet – om alle werkgroepen te volgen die we willen, waarna  we ons definitief inschrijven. Sommige vakken volg ik als alternatief voor vakken in Amsterdam. Daarnaast zijn er superveel interessante keuzevakken en nog een hoop workshoppen bij een CREA-achtig instituut, en wil ik m´n rijbewijs hier halen, dus dat wordt lastig kiezen.
Een van die workshops is radiomaken, die ik vanmiddag volgde. Vijf Mexicanen en ik gaan dit semester een programma van een halfuur in elkaar draaien. Toen een paar uur peuken en taco´s weggetikt met met m´n enige vaste contact hier, wiens vrienden vanuit Nederland m´n laptop mee gaan nemen: er zijn maar een paar gare publieke computers hier, maar wel draadloos internet over de hele campus. Tenslotte een werkgroep over de Mexicaanse Revolutie (1910-1920, 1,5 miljoen doden). De docent , een voorkomen alsof hij zelf meegevochten had, tikte een half pakje peuken weg onder het excuus dat roken verbieden in publieke ruimten maar kleinzieligheid is in een land met 150 drugsdoden per week en 540.000 ontslagen de afgelopen drie maanden.
 

Maandag 9 februari
Net eerder weg moeten lopen uit een superinteressante les over onderontwikkeling en afhankelijkheid in Latijns-Amerika, om dit stukje voor sluitingstijd te posten uit een rommelig internetcafé met keiharde gothic, en dat is gelijk het grote probleem van de UNAM: het mist een UB die tot laat open is, of sowieso een flinke computerruimte. Verder is het een geweldige plek, waar het goed verdwalen is in talloze initiatieven en demonstraties. Gisteren nog naar een voetbalwedstrijd van de Puma's geweest – een van de grootste teams van het land speelt op onze campus in het Olympisch Stadion van de Spelen van ‘68, waarbij de politie indertijd na opstanden nog 500 studenten neer pafte. Maar vandaag vroeg op, naar het Filologisch Instituut, voor een onderzoekje naar de indianentaal Mazateco.  De micro – de gare, open ragbusjes waar het openbaar vervoer in Mexico-Stad op drijft – zet me aan de verkeerde kant van de campus af: wat ik de eerste dagen voor mijn lol deed (in de tien gratis buslijnen over de campus dwalen) begint nu al een ware helletocht te worden.
Vervolgens ook te laat voor een literatuurles, maar de docent komt niet opdagen: geen uitzondering, zegt men hier, de eerste week. Er blijkt een boeiende lezing te zijn over de geschiedenis van mijn faculteit, maar ik weersta de verleiding en besluit voor mezelf te gaan werken. Vanaf vier tot negen werkgroepen.

Reacties van lezers

Overige artikelen