Folia.nl weekblad

Weekgast Marieke Smits

Marieke Smits (26) studeert Public International Law en is een van de 6 deelnemers aan het TNT Global Experience Programme (www.tntgep.org) Ze loopt een humanitaire stage voor het WFP in Antananarivo, Madagaskar. De komende drie weken verruilt ze de hoofdstad voor Ambovombe, een klein plaatsje in het droge zuiden. Van daaruit bezoekt ze de schoolkantines waar het WFP kinderen dagelijks van een maaltijd voorziet.

 Vrijdag 9 januari
Vandaag staat de laatste school van deze week op het programma. In Faux Cap, een klein afgelegen plaatsje aan de zuidkust van Madagaskar, neem ik de laatste interviews af. Na het gebruikelijke dankpraatje van de chef Fokontany (een soort dorpshoofd) krijg ik tot mijn verrassing een cadeau. Een kip! Ik weiger eerst – het is VN-beleid geen cadeautjes aan te nemen, waarop de directrice van de school aanbiedt het beestje – zijn pootjes bijeengebonden met een stuk sisal – voor ons te bereiden. Naast haar baan op school runt ze namelijk ook een restaurantje aan het strand. Dus gaat de kip alsnog achterin de jeep. Nog geen uur later (hoe krijgt ze het beest in godsnaam zo snel op tafel?) zetten we onze tanden gulzig in de home-cooked chicken en genieten we van het uitzicht over de diepblauwe zee. Wat is het heerlijk na het vele harde werk en de lange dagen van de afgelopen week even te kunnen ontspannen. Opeens zie ik iets bewegen in de zee. Een walvis! Hij zwaait naar me met zijn grote staart. En dat terwijl het walvisseizoen allang voorbij is!
Toen ik nog geen half jaar geleden in Nederland te horen kreeg dat ik geselecteerd was voor het GEP-programma wist ik dat ik een avontuur tegemoet ging. En de afgelopen week heeft al mijn verwachtingen meer dan waar gemaakt. Laat het weekend maar beginnen!

Donderdag 8 januari
Onderweg naar weer een nieuwe school rijden we langs de traditionele tombes uit de zuidelijke regio. Anders dan aan het gemiddelde huis hier – dat niet meer is dan een houten hutje – wordt aan de tombes veel geld besteed. Het zijn immense stenen bouwwerken, van onder tot boven versierd met kleurige letters en symbolen. Voor mij belichamen de tombes een van de redenen waarom de Androy-regio zich niet snel ontwikkelt: Wanneer iemand overlijdt, wordt zijn hele hebben en houden geveild, en worden er zebu’s (runderen) van de opbrengst gekocht die tijdens de ceremonie allemaal in een keer geslacht worden. Voor de kinderen blijft er niks over. Alles wat de overleden persoon tijdens zijn leven heeft opgebouwd, wordt in een keer tenietgedaan. Ngo’s in de regio proberen deze traditie te doorbreken. Waarschijnlijk zullen er echter nog jaren overheen gaan voordat de bevolking zal gaan investeren in de toekomst van hun kinderen in plaats van al hun geld in het eren van de voorouders te steken.
De schoolkantines blijken echter wel snel resultaat te leveren: De directrice legt uit dat de drop-outcijfers met meer dan 35 procent gedaald zijn sinds de kinderen een dagelijkse maaltijd krijgen. Een klein meisje vertelt me dat ze geen honger meer heeft tijdens de les en veel beter op kan letten. Ze wil later lerares worden.

Woensdag 7 januari
5.15 uur: waarom word ik hier toch altijd zo vroeg wakker? Mijn wekker is nog lang niet afgegaan en ik sta al naast mijn bed. Een koude ‘douche’ met wat water uit de ton in de badkamer doet wonderen en ik stap om 7 uur fris en fruitig de auto in.
Een paar uur en een wilde rit later komen we bij school nummer 3 in het afgelegen dorpje Tshiombe aan. Ook al is het al bijna 10 uur, de kinderen wachten nog steeds op hun maaltijd. Tsy misy rano, legt een van de moeders me uit: er is geen water om de rijst en de erwten te koken. Ik denk terug aan de rivier die we vanochtend op weg naar Tshiombe zijn overgestoken. Waar eerst water stroomde was nu alleen nog een droge vlakte. Mensen groeven gaten in de rivierbedding, op zoek naar water. Aan de rand van dezelfde put waar de een uit dronk, stond een ander zich te wassen.
De moeder vertelt me dat de ouders van de leerlingen geld inzamelen om elke dag water te kunnen kopen, maar dat een emmer water 800 Ariary (zo’n 40 eurocent) kost. Het gemiddelde inkomen in Madagascar is nog geen dollar per dag. En dan te bedenken dat we er in Nederland dagelijks gemiddeld 130 liter schoon drinkwater per dag doorheen jagen...

Dinsdag 6 januari
Eindelijk is het dan zover, we gaan op scholenbezoek! Samen met chauffeur Rado en collega Tanasy (mijn tolk voor de komende 3 weken) ga ik op pad. Onderweg pikken we de representant van de Cisco (het district) op. Ik heb eerlijk gezegd liever niet teveel ‘hooggeplaatste’ personen mee wanneer ik de interviews afneem. Meestal zorgt hun aanwezigheid ervoor dat ‘gewone mensen’ –  de ouders van de leerlingen – niet vrijuit durven te praten. Helaas is het al van tevoren afgesproken. We rijden het terrein van de eerste school op en de directeur geeft ons een snelle rondleiding. Er zijn 900 leerlingen en 8 klaslokalen. Wat neerkomt op meer dan 100 leerlingen per klaslokaal.
Mijn eerste interviews gaan goed, ik stel vragen aan de cuisinieres (de moeders van de leerlingen die het eten koken dat het WFP levert) en Tanasy vertaalt. Het valt me al snel op dat we vooral aan de kennis over hygiene zullen moeten werken. Zo weet geen enkele moeder me te vertellen dat bacterien je ziek kunnen maken.
Ondertussen zie ik vanuit mijn ooghoek – en  tot mijn grote verbazing – dat mevrouw de representant van de Cisco bijna in slaap sukkelt. Dat kan je niet maken! Zij gaat morgen mooi niet meer mee!

Maandag 5 januari
5.00 uur: Pascal, een van de WFP-chauffeurs, staat al klaar om me op te pikken. Nog half gaar van het iets-later-geworden-dan-verwacht-afscheidsdineetje, stap ik in de auto. Vliegveld Tana, inchecken, belabberde security check (ik loop zo door met mijn literfles water), op naar de bar voor koffie.
Wanneer ik een uur later uit het raampje van het vliegtuig kijk, ben ik op slag vergeten hoe moe ik ben. Een lange rits rijstvelden slingert door het berglandschap. Het water schittert in de zon. De ochtendzon breekt door de paar wolken die nog niet vertrokken zijn na de nacht. Prachtig.
Op het vliegveld in Fort Dauphin aangekomen, word ik door chauffeur Rado opgepikt met een grote jeep. De lange rit die erop volgt is geweldig.Vanaf Fort Dauphin tot Amboasary is het landschap nog fris en groen. Daarna begint ineens de droogte. Volgens de Lonely Planet is het droge zuiden van Madagaskar every filmmaker’s wet dream. Ik begrijp waarom. Het is alsof je aan het einde van de wereld bent beland. De rode vruchtbare aarde waar Madagaskar zo bekend om staat, gaat langzaam over in kurkdroog zand waar alleen de hardnekkigste planten kunnen overleven. En dat zijn cactussen. En hier en daar een eenzame baobab die zijn takken fier de lucht in steekt. Wanneer ik ’s avonds eindelijk in mijn nieuwe huis in Ambovombe aankom, besef ik dat het drie weken back to basic wordt: Behalve het feit dat er geen stromend water is, is er ook geen elektriciteit. Op de tast zoek ik mijn bed op. Tongasoa (welkom) a Ambovombe!