Folia.nl weekblad

Weekgast Karel van der Toorn

_{foto: Bram Belloni}

Collegevoorzitter Karel van der Toorn vetrok zaterdag 1 november in de vroege avond voor een week naar China. Burgemeester Job Cohen, Rene Smit (VU), Geert Dales (Inholland) en Ineke van der Linden (HvA) maken ook deel uit van de delegatie.

Vrijdag 7 november
Bij het groepsontbijt vanmorgen doet Ineke van der Linden verslag van ons bezoek aan Fudan University gisterenmiddag. Job Cohen hield daar een college over Amsterdam van de 17e eeuw tot heden. Voorafgaand aan zijn verhaal zouden hij en ik bij de vicepresident worden ontvangen. Dat had eigenlijk de president moeten zijn, maar die was verhinderd. Later hoorden wij dat diezelfde middag de Noorse minister van onderwijs was langs geweest. Vermoedelijk kreeg die voorrang. Cohen zat in de file en kwam te laat aan. Ik was er al, en had zodoende gelegenheid voor een minder formeel gesprek met de vicepresident. Hij bleek al eens in Amsterdam te zijn geweest voor een congres. De moeite die hij had moeten doen om een kamer te krijgen! De verklaring? De Olympics waren aan de gang. Ik begreep hem niet goed. Nam deze man mij in het ootje vanwege de Amsterdamse ambities voor 2028? Of bedoelde hij misschien een bepaald evenement in het Olympisch stadion? ‘The Gay Olympics!’ legde hij uit. Hij moest er erg bij lachen. Dat Amsterdam tolerant en homovriendelijk was had hij gehoord, maar dit overtrof toch wel zijn verwachtingen. Toen de burgemeester zich bij ons had gevoegd, vertelde ik het verhaal. Cohen moest met enige spijt bekennen dat de Gay Games nog voor zijn ambtsperiode hadden plaatsgevonden.
Een burgemeester verricht soms wonderen. Nadat Cohen had benadrukt hoezeer hij eraan hechtte dat ‘onze universiteit’ kon samenwerken met Fudan, gingen alle deuren open. Het ijs was al eerder gebroken, maar nu konden er zaken worden gedaan.
Vanavond nogmaals een uitvoering van het Concertgebouworkest, een slotevaluatie, een paar uur slapen, en dan morgen vroeg het vliegtuig in naar huis.
Ik ben blij dat het erop zit, maar wat een geweldige week.
 

Donderdag 6 november
Na onze eerste maaltijd in Shanghai ga ik nog wat drinken met Ernst Veen (Nieuwe Kerk en Hermitage) en Wim Pijbes (Rijksmuseum). Vijftig procent van hun tijd besteden zij aan fondswerving. Moet ik dat ook doen? En hoe ver ga je in de strijd om geld? Ernst en Wim hebben een pittig meningsverschil, maar vinden elkaar tegen het eind van de avond toch in hun gedeelde hartstocht voor de kunst.
Korte nacht. Na de gebruikelijke ontbijtbijeenkomst is er even tijd om op CNN te kijken naar de reacties op Obama's verkiezing. Enthousiasme, ongeloof, ontroering. Een huilende Jesse Jackson, waardoor ik ook even een brok in de keel krijg. Zien huilen doet huilen.
Van tien tot twaalf geven Rene Smit, Geert Dales en ik het onderwijsseminar. Job Cohen opent. Amsterdam heeft 800.000 inwoners en 100.000 studenten. Zelfs voor Chinese begrippen is dat toch wel bijzonder.

Woensdag 5 november
Gisterenavond is het laat geworden en daarvan ondervind ik nu de gevolgen. Maar het was wel een gedenkwaardige avond. Niet vanwege de Amerikaanse verkiezingen want als het in Peking dinsdagavond is, begint in de Verenigde Staten de dag nog maar net. De happening in Peking was het optreden van het Concertgebouworkest in het nieuwe Grote Theater. Zeven jaar geleden deed het orkest voor het laatst China aan. De Chinese muziekminnaars hadden dus lang moeten wachten voor ze hun hart opnieuw konden ophalen. Het kostte wel wat: omgerekend 120 euro per kaartje. Desondanks was de zaal goed gevuld. Ook veel Nederlanders. Plasterk met zijn delegatie, Cohen met de zijne, en een derde delegatie onder aanvoering van het Holland Financial Center. Voeg daarbij de Nederlandse expats in Peking en je hebt al een halve zaal gevuld. Het concert was verbluffend goed. Het gekke is dat je je dat pas realiseert als het over is. Echte klasse is van een bedrieglijke eenvoud. Ik had zo meegeleefd met de muziek dat ik na afloop een gevoel had dat leek op de ontspanning die volgt op een fikse huilbui.
Vanochtend naar Peking Normal University. Daar ondertekende Ineke van der Linde, voorzitter van het Domein Economie & Management van  de HvA, een overeenkomst met de School of Management. Wij worden ontvangen door de vicepresident van de universiteit. Zoals het protocol dat voorschrijft voeren zij en ik eerst een gesprek van een half uur, waarna de ondertekeningsceremonie plaatsvindt. Aan het eind van het gesprek merk ik op dat dit de eerste vrouwelijke vicepresident is die ik ontmoet. Zij blijkt bepaald niet de enige te zijn, maar zegt wel dat er nog geen vrouw is die het tot president van een universiteit heeft geschopt. Ik denk aan Dymph van de Boom en Yvonne van Rooij maar houd mijn mond.
Terug bij de delegatie voor de lunch klinken we op de overwinning van Obama. De uitslagen druppelen nog binnen, maar de winst is zeker. Er gloort hoop voor Amerika, en ook een beetje voor de rest van de wereld. Dan door naar Sjanghai waar we donderdag en vrijdag een programma hebben.

 Dinsdag 4 november
Halfzeven op want om zeven uur moeten de troepen zich verzamelen. Onrustig geslapen. De jetlag speelt me nog parten, maar ik heb nog meer last van de warmte. De buitentemperatuur is aangenaam, maar binnen zijn alle kamers verwarmd op 24 graden. Er is airco, maar koeler dan 24 graden kan het niet worden. Een Chinakenner legt mij uit dat warmte een statussymbool is. Veel huizen zijn afhankelijk van stadsverwarming, die pas vanaf 15 november aangaat. Hotels hebben hun eigen systeem. Dat zullen de gasten weten ook.
Bij het ontbijt verslagen van de vorige dag en marsorders voor de komende 24 uur. Iedereen enthousiast over het alumnidiner van gisteren. Van iedere universiteit en hogeschool waren er wel een paar alumni, zodat niemand zich tekort gedaan voelde. Job Cohen trakteerde en Ronald Plasterk sprak warme woorden. De voorzitter van het Chinese alumni netwerk (2000 leden!) vertelde de zaal over zijn ervaringen als student. In Rotterdam. Jazeker, Rotterdam, maar toen hing er al zoveel verbroedering in de lucht dat niemand van de Amsterdamse delegatie zich daaraan stoorde.
Vanochtend langs bij Peking University en vanmiddag bij Renmin. Met Peking University heeft de UvA al bijna 20 jaar een samenwerkingsovereenkomst. Helaas is er weinig Engelstalig onderwijs in de aanbieding. Onze studenten moeten eerst maar Chinees leren. Uitzondering is de business school. Ook Renmin heeft een business school met internationale ambities. De globalisering schrijdt voort. Renmin is ook voor onze juristen erg interessant. De decaan aldaar blijkt ontvankelijk voor onze avances. Hoewel de gesprekken heel open en hartelijk zijn, ontkomen we niet aan de rituele uitruil van geschenken. Zowel van Peking University als van Renmin ontvang ik een loodzware mok voor pennen en potloden. Sommige handelingen horen bij het protocol. Niemand wordt er blij van, maar zonder kan ook niet.
Vandaag verkiezingen in de VS. We doen een wedstrijd. Iedereen legt vijf euro in en voorspelt hoeveel kiesmannen de nieuwe president krijgt. Morgen bij het ontbijt staat de televisie aan en weten we meer. En dan geldt, net als in de VS, winner takes all. Ik beloof hierbij dat ik alle neveninkomsten die dit oplevert zal afdragen aan de UvA.
 

Maandag 3 november
In Peking is het zeven uur later dan in Nederland. Mijn horloge geeft inmiddels de lokale tijd aan, maar mijn mobiel heb ik op Nederlandse tijd laten staan. Dat voorkomt dat ik bij een plotselinge inval een medewerker midden in de nacht lastig val. Mailen kan natuurlijk op ieder gewenst moment, maar bellen moet ik uitstellen tot na vieren.
 
Gisteren kwamen wij rond het middaguur in Peking aan. Van slapen was in het vliegtuig niet veel gekomen. De zaterdag ging naadloos over in de zondag en aan het eind daarvan tolde ik mijn bed in. Maar voor het zover was moest er eerst een serieus cultureel programma worden afgewerkt. De delegatie onder leiding van Cohen bestaat uit mensen van de gemeente, onderwijsbobo's, vertegenwoordigers van de toeristensector, en last but not least kopstukken uit het Amsterdamse culturele leven. Nou ja, kopstukken: de directeuren van het Rijksmuseum, de Nieuwe Kerk, de Hermitage, het Muziekgebouw aan het IJ -toch wel cultuurbaronnen.
Het voltallige gezelschap was aanwezig bij de opening van een tentoonstelling van Dutch Design in een hip Chinees expositiegebouw. Ronald Plasterk himself verrichtte de opening. Met vertegenwoordigers van de NWO en de universiteiten brengt OCW een bezoek aan het Chinese onderwijsministerie en diverse onderzoeksinstituten. Hier deed zich een vertrouwd paradoxaal fenomeen voor: nergens hebben Nederlanders betere gesprekken met elkaar dan in het buitenland. Hoe verder het buitenland, des te beter het gesrpek. Op een en dezelfde dag heb ik gesproken met  de baas van NWO, de voorzitter van de Universiteit Groningen, de directeur van het fonds voor de letteren, de burgemeester van Amsterdam, en de minister. En ook nog de rectoren van Tilburg en Maastricht die elk op hun eigen missie in China waren. Een heuse invasie van Nederlanders dus. Plasterk was er een tikkeltje kribbig onder. In zijn tafelrede die avond bekende hij dat hij in Den Haag zelden zoveel Nederlanders om zich heen had.
 
Vanochtend een seminar gegeven over het hoger onderwijs in Amsterdam. Zelfs in Amsterdam zijn er maar weinig mensen die weten dat er 100.000 studenten in de stad zijn. Daar zouden best wat meer Chinezen bij kunnen. Er was goede belangstelling van pers en tv, dus hopelijk komt de boodschap over. Johan van Benthem hield een prachtig verhaal over zijn ervaringen met onderwijs aan Chinese studenten. Na afloop van de toespraken komen velen uit het gehoor meteen naar me toe. Ze willen hun kaartje geven en op de foto. Ik heb steeds het idee die mensen al eerder te hebben gezien. In het begin vallen overeenkomsten meer op dan verschillen. In feite blijken het allemaal nieuwe gezichten.
 
Vanmiddag overmoedig geprobeerd met stokjes te eten. Met als gevolg dat mijn das en overhemd vol vetvlekken zitten. Leermoment: voortaan gewoon om mes en vork vragen, tenzij je kleren vies mogen worden. Net gedoucht en me verkleed. Zodadelijk begint het alumnidiner. Zo'n zestig Chinezen die in Nederland hebben gestudeerd, komen bij ons hun herinneringen ophalen. Heel de delegatie is erbij. En Plasterk komt ook met zijn gezelschap. Nu maar hopen dat de Chinezen niet geïntimideerd zijn. Als je ze hoort vertellen merk je dat zij de beste ambassadeurs zijn van het Nederlandse hoger onderwijs.