Folia.nl weekblad

Kraken: Eigendomsrecht is geen absoluut recht

In de Folia nummer 10 van 2009 kwam Hala Naoum Nehmé aan het woord, als voorstander van het kraakverbod. Toen ik het stuk zag hield ik mijn pen in de aanslag om te gaan onderstrepen. Ik ben zelf voorstander van het fenomeen kraken en was benieuwd naar de argumenten van Hala. Helaas kwamen die matig van de grond en pas op het einde van haar stuk.
Het overgrote deel van haar inhoudelijke bezwaar ging in op het feit dat krakers in een idealisme van lang vervlogen tijden zouden leven. Wat voor relevantie heeft dat voor de discussie, vraag ik mij af. Voor mij is dat eigenlijk van een ondergeschikt belang. Het is retoriek om een negatief beeld van de levenswijzen en ideeën van krakers te scheppen die er helemaal niet toe doen.
Laten we het nu inhoudelijk eens hebben over het fenomeen dat na een jaar leegstand het eigendomsrecht dat een eigenaar op zijn woning heeft kan komen te vervallen, zodra mensen hun intrek in zijn woning nemen. Volgens Hala legitimeert niets kraken. Dat is wel erg makkelijk en zwart-wit. Wat mij betreft zijn er wel degelijk fenomenen die kraken legitimeren. Niet de hoge huren, die Hala aanhaalt als eventueel excuus die gebruikt zou kunnen worden, maar een structurele woningnood in Amsterdam. Er waren al lange wachttijden, maar met de nieuwe toestroom studenten naar onze hoofdstad is de nood nog nijpender geworden. Dat resulteert onder meer dus in de hoge huren, maar daar gaat het hier niet om. In artikel 22 van onze grondwet staat dat de overheid voldoende woongelegenheid moet bevorderen. De gemeente Amsterdam doet dat niet. Gemaakte afspraken over het bouwen van studentenwoningen komt ze niet na. Nu onderschrijft zo goed als iedereen het recht dat mensen hebben op een dak boven hun hoofd. We vinden het een van de basisprincipes van waardig menselijk leven. Behalve dat dat een idee is wat aan te moedigen is, brengt het ook verantwoordelijkheid met zich mee. Niet alleen van de overheid, maar ook van de samenleving die deze waarden belangrijk vindt.
De eigenaar van een pand heeft wat mij betreft een verantwoordelijkheid om van zijn pand gebruik te maken, er een bestemming aan te geven. Hij heeft 364 dagen om dat te verzaken, en daar heeft niemand iets over te zeggen. Wanneer hij dan een jaar zijn pand totaal ongebruikt laat, verkwanseld hij daarmee ten eerste zijn eigendomsrecht en ten tweede zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid. Dat een pand een jaar lang totaal ongebruikt is, is moeilijk aan te tonen. Dat is wat mij betreft ook terecht, want het eigendom is het meest omvattende recht wat een persoon op een zaak kan hebben. Dat maakt het echter nog geen absoluut recht. De combinatie van het verzaken van je verantwoordelijkheid en het grote woningtekort in onze stad samen maakt dat het anderen wat mij betreft vrijstaat dat pand dan een nuttige bestemming als woning te geven. Dat principe staat wat mij betreft als een paal boven water en daar moet het in deze discussie om gaan.
Niet om vervlogen idealen, niet over de geweldpleging die met sommige ontruimingen gepaard gaan. Wanneer mensen oneigenlijk kraken en dat door de rechter bestraft wordt, zullen ze dat pand ook moeten verlaten. Geweld bij ontruimingen is niet te tolereren en mag wat mij betreft ook hard aangepakt worden. Daarin zijn Hala en ik het denk ik met elkaar eens.
Dit alles doet wat mij echter niet af aan het principe wat ik hierboven beschrijf. Dáár moet wat mij betreft de discussie over gaan, niet over de vage begrippen die Hala aanhaalt: wat zijn de verwerpelijke en moreel onaanvaardbare middelen die de krakers voor hun einddoel gebruiken? Hoe ‘onloochenbaar’ zijn die schendingen van het eigendomsrecht? Ik daag Hala en eigenlijk alle voorstanders van een kraakverbod uit om hier eens inhoudelijk op in te gaan en alle overdreven retoriek achterwege te laten. Daar hebben we in de gewone politiek al veel te veel mee te maken.

Axel Boomgaars: kandidaat-raadslid voor GroenLinks Amstelveen en student sociologie en rechten op de UvA.