Folia.nl weekblad

Fresco: Stadsleven, 16 oktober 2009

Stadsleven

Als twee razende reporters hebben uw beide columnisten zich tegelijkertijd naar China begeven - collega Dijkgraaf heeft al in een vorige Folia verslag gedaan van zijn bezoek aan onbekende miljoenensteden. Zelf was ik in Shanghai, twintig miljoen inwoners, een stad die ik voor het eerst bezocht in 1989, vlak na de gebeurtenissen op het Plein van de Hemelse Vrede. Ik kan me de eerste aanblik nog levendig herinneren, ‘s ochtends om vijf uur, toen de trein uit het binnenland aankwam. Overal brandden kleine lampjes en door de deuren kon je werkplaatsen zien met open vuren en lawaaiige machines. In de straten was het een drukte van belang, de nachtploegen gingen naar huis en de dagploegen traden aan. Iedereen leek gekleed in een blauwe jasje met Maokraag, voor mannen en vrouwen identiek, en de laatsten waren soms alleen te herkennen aan hun lange gevlochten haar. Ze liepen en fietsten in grote drommen, acht of tien op een rij, een indrukwekkend, onstuitbaar leger van arbeidskrachten. Toen, vlak na de gebeurtenissen in Beijing, overheersten angst voor toenemende repressie en bezorgdheid over de toekomst van China. Collega’s van mij schreven rapporten waaruit zou blijken dat China in 2000 onmogelijk zijn bevolking zou kunnen voeden.

We weten hoe anders het is gelopen en hoe zeer de wereld nu verwachtingsvol naar China kijkt. Ook al zijn op veel plaatsen de arbeidsomstandigheden en de milieuschade nog steeds zeer zorgwekkend, niemand zal de geweldige vooruitgang ontkennen. Wie nu in Shanghai loopt, ziet niet alleen moderne hoogbouw en westerse kleding, maar ook stromen van auto’s en brommers, snelwegen in een drielagige klaverbladstructuur en zes metrolijnen en 120 stations in aanbouw (die, let op Amsterdammers, binnen 12 maanden klaar zullen zijn). De vervuilende fabrieken en de stank zijn teruggedrongen naar de buitenwijken, en er worden steeds strengere normen opgelegd door de overheid - net zoals dat in Europa in de loop van de twintigste eeuw gebeurde. Het opvallendste wordt de convergentie van de geschiedenis nog gedemonstreerd in de aanwezigheid van café’s en terrasjes waar de jonge, nieuwe rijken van hun cappuccino snoepen. Zal Shanghai dus ooit net als Amsterdam worden, waar op ieder moment van de dag het aantal mensen dat niet werkt maar loopt te flaneren, het aantal werkenden lijkt te overtreffen? Ik weet het niet, maar aan mijn Chinese gesprekspartners te oordelen, zouden zij dat als de ultieme decadentie ervaren. Er is immers nog zoveel te doen!

Louise O. Fresco