Folia.nl weekblad

Dijkgraaf: Stripangst, 30 oktober 2009

Stripangst

Wat is er mis met een stripboek? Dat heb ik me mijn leven lang al afgevraagd. Ik verslond ze in alle soorten en maten, maar voor oudere generaties waren die arme strips hét symbool van de teloorgang van de westerse cultuur. Zoals een oude tante mij laatst toefluisterde, toen zij een van mijn kinderen Kuifje zag lezen: ‘Kuifje, is dat niet erg sexy?’ Arme Kuifje, hij zal het van Bianca Castafiori moeten hebben.
Dat de generatie van mijn tante, gevormd in de jaren vijftig, zo merkwaardig over stripboeken doet valt wel te begrijpen. In 1954, op het hoogtepunt van de stripcultuur, publiceerde de Amerikaanse psychiater Fedric Wertham een studie onder de titel Seduction of the Innocent waarin hij betoogde dat stripboeken een belangrijke oorzaak van jeugdcriminaliteit en ander maatschappelijke verval vormden. Hij wees op verhulde seksuele thema’s: Batman en Robin waren een gay koppel en Wonder Woman een dominatrix. Er werd zelfs door vliegende superhelden gezondigd tegen de natuurwetten!
Werthams boek leidde tot een heftig publiek debat en hoorzittingen in de Amerikaanse Senaat. Het morele failliet van de moderne samenleving kon rechtstreeks tot de beeldverhalen worden teruggevoerd. Er werd een toezichthoudend orgaan opgericht inclusief een nationale stripcode. Vele verhalen gingen ondergronds en er zat voorgoed een illegaal luchtje aan stripboeken, een luchtje dat ouderen nog steeds menen te ruiken.
Inmiddels zijn we 50 jaar verder en schrikt niemand meer van een plaatje. Mocht u nog twijfel hebben of stripboeken wel serieus genomen dienen te worden, dan moet u zeker een blik werpen in Logicomix. In deze verrassende internationale bestseller wordt op prachtige wijze de geschiedenis van de moderne logica getekend aan de hand van het leven van de filosoof en wiskundige Bertrand Russell. Het verhaal begint met zijn jeugd, in een somber oud kasteel, waar hij leeft met zijn tirannieke grootmoeder, nadat in korte tijd zijn moeder, zus, vader en grootvader zijn overleden. Beeldmateriaal te over. Een keur van filosofen en logici passeert vervolgens de revue. De wiskundige details worden niet geschuwd en de lezer wordt diep in de wetenschap getrokken tot en met het werk van Cantor en Gödel. Er wordt aan het einde zelfs nog een Grieks drama in vervlochten.
Als een zo’n abstract onderwerp als de logica tot een aansprekend beeldverhaal verwerkt kan worden, hoeveel mogelijkheden liggen er dan niet voor andere disciplines? Waar blijft de verstripping van de rest van de wetenschap? Past dit allemaal wel in de stripcode? En had deze column eigenlijk niet getekend moeten zijn?

Robbert Dijkgraaf

Reacties van lezers

Overige artikelen