Folia.nl weekblad

Dijkgraaf: Op tijd, 13 november 2009

Op tijd

Heeft de NS u weer eens een uurtje in het weiland laten stilstaan? Misschien tijd om naar Japan te emigreren.
De Japanse hogesnelheidstrein Shinkansen heeft de minste vertraging ter wereld. De treinen komen gemiddeld binnen 6 seconde van de vermelde tijd aan. Toen enkele jaren een conducteur een minuut te laat was, probeerde hij die schaamtevolle vertraging in te halen en veroorzaakte een groot ongeluk.
Hoe precies Japanners zijn met tijd werd me weer eens duidelijk bij een recent officieel bezoek. Alles was tot de puntjes geregeld. Het oorspronkelijke Nederlandse voorstel voor het programma was in intervallen van vijf minuten opgesteld. Maar dat bleek veel te onnauwkeurig voor onze Japanse gastheren. Uiteindelijk werden alle tijden tot op de minuut bepaald. Serieus. Dus 12.02 aankomst, 12.04 welkomstwoord, 12.05 in de lift, 12.06 handen schudden etc. etc. En zo gebeurde het ook.
Wat ik vooral indrukwekkend vond was dat een autorit op zondagmiddag begroot stond op 53 minuten. Hoe kon men dat nu zo precies weten? Het bleek dat men op vier achtereenvolgende zondagen had proef gereden om de gemiddelde reistijd te bepalen. En jawel, het duurde geen minuut langer.
Vanuit het relatief morsige Nederlandse perspectief lijkt dat allemaal maar onnodeloos en vermoeiend. Wie maakt die enkele minuut nu uit? Get  a life. Maar na een tijdje begon het bij mij in te zinken. Zo’n supergeregeld leven geeft ook ruimte om te ontspannen. Je kunt er de klok op gelijk zetten. Vergelijk het maar met een situatie waarin je vroeg moet opstaan, maar vergeten bent de wekker te zetten. Je wordt steeds wakker om op je horloge te kijken, verliest veel slaap en hebt uiteindelijk een gebroken nacht. Maar als je een perfect functionerende wekker hebt, kun je de slaap des onschulds slapen in de zekerheid dat je op het juiste moment gewekt zal worden.
Er bleek zelfs een mooi Japans spreekwoord voor dit levensprincipe te zijn: Op tijd is eigenlijk te laat.
Dat wist ik me te herinneren toen we weer eens een trein moesten nemen. We waren iets te vroeg op het station (jawel!) en de vorige trein stond nog op het perron. Vooruit, zei ik tegen mijn Japanse gids, die kunnen we nog halen. Een korte sprint later zaten we in de trein. Mijn gids straalde. Hij kon het niet geloven. We liepen voor op het programma! Joepie, twee volle minuten!

Robbert Dijkgraaf