Folia.nl weekblad

Dijkgraaf- Folia 13: Nakomelingen

Nakomelingen

U staat er misschien niet iedere dag bij stil, maar het leven gaat een stuk sneller in de wetenschap dan daarbuiten. Men krijgt het eerste kind typisch tussen de tien en vijftien jaar na de geboorte en voor je het weet zijn de kinderen ook weer bezig. Zo had ikzelf mijn eerste kind op mijn zesde en was ik op mijn vijftiende al grootvader. Gegeven dit promiscue gedrag is het dan ook niet ongebruikelijk dat hoogleraren al betovergrootvader zijn.
Als zelfstandig onderzoeker wordt je natuurlijk geboren bij de promotie, een gebeurtenis die in Nederland met minstens even grote rituelen omkleed is als de fysieke geboorte. De doctorsbul is het geboortecertificaat. Niet voor niets noemen Duisters de promotor dan ook traditioneel Herr Doktorvater (en sinds kort gelukkig ook Frau Doktormutter). Even traditioneel is de moederrol weggelegd voor de universiteit zelf, de alma mater, die de promovendus vier jaar in haar schoot draagt. Ik ga maar even niet in op de ouderlijke liefde na de geboorte.
In sommige disciplines is de wetenschappelijke bevolkingsexplosie mooi op internet terug te vinden. Het Mathematics Genealogy Project is een internationale database van hoogleraren en hun studenten in de wis- en natuurkunde. Op 20 november 2008 om 3 uur in de namiddag waren er de gegevens van 128.058 personen opgeslagen. Het bestand groeit met zo’n tienduizend personen per jaar.
In deze stamboom van de wiskundige wereld spelen de Nederlanden een opvallende rol. Degene met de meeste afstammelingen komt namelijk uit de Lage Landen. De priester Jan Standonck, geboren in 1454 in Mechelen en opgeleid in Gouda en Leuven, was hoogleraar aan het Collège de Montaigu in Parijs, een soort tehuis voor arme buitenlandse studenten. Volgens de database heeft hij op het moment dat ik deze column schrijf 69.105 nakomelingen in de wiskunde, van wie een groot aantal nog actief aan het werk zijn. En wie weet hoeveel er nog in de buik zitten?
Die enorme nalatenschap dankt hij aan veruit de beroemdste van zijn studenten: Desiderius Erasmus, zelf goed voor een totaal van 69.084 nakomelingen. De lijn van Erasmus loopt als een rode draad door de Europese geschiedenis. Hij gaat via de Leidse hoogleraren Snellius en Christiaan Huygens langs een reeks van wereldberoemde geleerden in Europa en waaiert dan over de hele wereld uit.
Al klikkend langs de webpagina’s viel mij echter één ding op. Soms is die rode lijn wel erg dun. Van Erasmus wordt maar één student genoemd.

Robbert Dijkgraaf is universiteitshoogleraar mathematische fysica.